De Commissie stelt voorlopig vast dat het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook in strijd is met de wet inzake digitale diensten

Vandaag heeft de Europese Commissie Meta voorlopig in strijd bevonden met de wet inzake digitale diensten voor het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook. Het onderzoek richt zich op functies zoals oneindig scrollen, automatisch afspelen, pushmeldingen en de sterk gepersonaliseerde aanbevelingssystemen van de platforms.

Risicobeoordeling

Uit het onderzoek van de Commissie blijkt dat Meta de risico's van haar verslavende opzet voor het fysieke en mentale welzijn van gebruikers, waaronder minderjarigen en kwetsbare volwassenen, niet adequaat heeft beoordeeld.

Meta hield bijvoorbeeld geen rekening met bepaalde ontwerpfuncties van Instagram en Facebook, zoals sterk gepersonaliseerde aanbevelingen, autoplay en oneindig scrollen, die gebruikers voortdurend nieuwe inhoud laten zien. Deze functies voeden de drang van de gebruiker om te blijven scrollen en de hersenen naar de automatische pilootmodus te verplaatsen, wat bijdraagt aan ongezonde gewoonten en dwangmatig gebruik.

Bovendien negeerde Meta de beschikbare informatie over de tijd die minderjarigen 's nachts op Instagram of Facebook doorbrengen en hoe de optimalisatie van de verschillende formaten - zoals rollen en verhalen - zou kunnen leiden tot overmatig of dwangmatig gebruik van de diensten.

Risicobeperkende maatregelen

Uit de gegevens blijkt ook dat de huidige risicobeperkende maatregelen van Meta er niet in zijn geslaagd de risico's die voortvloeien uit de verslavende opzet ervan doeltreffend aan te pakken.

De tijdbeheertools van Instagram en Facebook, inclusief die welke standaard voor tieners zijn geactiveerd, kunnen bijvoorbeeld gemakkelijk worden afgewezen en leiden niet tot een zinvolle vermindering en controle van het gebruik van de service.

Bovendien is de Commissie van mening dat de ouderlijke controle van Meta alleen doeltreffend is als ouders en voogden over voldoende technische deskundigheid beschikken en moeite en tijd besteden om deze doeltreffend te begrijpen. Dit ondermijnt de efficiëntie van dergelijke maatregelen bij het aanpakken van de inherente risico's van het verslavende ontwerp van Instagram en Facebook.

De bewustmakingsmaatregelen van Meta, zoals tips en links naar middelen voor geestelijke gezondheid die beschikbaar zijn via een afzonderlijke pagina van het “veiligheidscentrum”, lijken het risico op verslavend ontwerp op Facebook en Instagram niet voldoende te beperken.

In dit stadium van het onderzoek is de Commissie van mening dat Meta ontwerpwijzigingen moet doorvoeren voor zowel Instagram als Facebook. Bijvoorbeeld door belangrijke verslavende functies zoals 'autoplay' en 'infinite scroll' standaard uit te schakelen, effectieve 'schermtijdonderbrekingen' te implementeren en het aanbevelingssysteem aan te passen om het minder betrokkenheidsgericht te maken.

Deze voorlopige bevindingen lopen niet vooruit op het eindresultaat van het onderzoek.

Volgende stappen

Meta heeft nu de mogelijkheid om haar recht op verdediging uit te oefenen. Zij kan de documenten in de onderzoeksdossiers van de Commissie onderzoeken en de voorlopige bevindingen van de Commissie schriftelijk beantwoorden. Tegelijkertijd zal de Europese Raad voor digitale diensten worden geraadpleegd.

Indien de standpunten van de Commissie uiteindelijk worden bevestigd, kan de Commissie een niet-nalevingsbesluit nemen, dat kan leiden tot een geldboete die in verhouding staat tot de aard, de ernst, de herhaling en de duur van de inbreuk, met een maximum van 6 % van de totale wereldwijde jaaromzet van de aanbieder.

Achtergrond

De voorlopige bevindingen van de Commissie maken vandaag deel uit van haar formele procedure om te onderzoeken of Meta de wet inzake digitale diensten naleeft, die op 16 mei 2024 is ingeleid.

De voorlopige standpunten van de Commissie zijn gebaseerd op een diepgaand onderzoek dat een analyse omvatte van de risicobeoordelingsverslagen van Meta, interne gegevens en documenten en de antwoorden van Meta op meerdere verzoeken om informatie, een overzicht van het uitgebreide wetenschappelijke onderzoek over dit onderwerp en interviews met deskundigen op meerdere gebieden, waaronder gedragsverslaving.

Dit onderzoek heeft ook betrekking op bezorgdheid over de leeftijdsborgingsmaatregelen die Meta heeft ingevoerd voor minderjarigen jonger dan 13 jaar, waarvoor op 29 april 2026 voorlopige bevindingen zijn vastgesteld. Los daarvan zet de Commissie haar onderzoek voort naar de zogenaamde "rabbit hole"-effecten die worden veroorzaakt door het ontwerp van de aanbevelingssystemen van Facebook en Instagram, die misbruik kunnen maken van de kwetsbaarheden en onervarenheid van minderjarigen.