Meer documentenCommissie stimuleert concurrentievermogen, decarbonisatie en onafhankelijkheid van Europa met actieplan voor elektrificatie en ETS-herziening
De Commissie presenteert vandaag een actieplan voor elektrificatie om van Europa het eerste elektrisch aangedreven continent te maken, en een sterkere koolstofmarkt om de EU-industrie te ondersteunen bij de schone transitie en elektrificatie.
Europa's afhankelijkheid van geïmporteerde fossiele brandstoffen heeft het herhaaldelijk blootgesteld aan geopolitieke schokken. Deze hebben de energieprijzen voor zowel huishoudens als bedrijven opgedreven en ons concurrentievermogen verzwakt. Terwijl 70 % van de elektriciteit in de EU nu wordt opgewekt uit schone energiebronnen van eigen bodem, is het elektrificatiepercentage van de vraag naar energie de afgelopen tien jaar tot 23 % gedaald. Daarom moeten we de elektrificatie van energieverbruikende sectoren, met name industrie, vervoer en gebouwen, versnellen.
Om deze ambitie te ondersteunen, zal de Commissie een indicatief elektrificatiestreefcijfer van 46 % tegen 2040 beoordelen als onderdeel van het pakket voor de energie-unie na 2030. Het bereiken van dit doel zou de EU-factuur voor de invoer van fossiele brandstoffen tegen 2040 met 260 miljard EUR per jaar kunnen verlagen. Elektrificatie heeft aanzienlijke voordelen voor de economie, het bedrijfsleven en de burgers van de EU in termen van lagere energieprijzen en concurrentievermogen, grotere energiezekerheid en veerkracht.
Om Europese fabrikanten te helpen profiteren van en leiding te geven aan inspanningen op het gebied van industriële decarbonisatie en elektrificatie - om de overstap te maken - hebben we grootschalige investeringen nodig.
Sinds de invoering ervan in 2005 heeft het EU-emissiehandelssysteem (ETS) resultaten opgeleverd. Het heeft meer dan 270 miljard EUR aan inkomsten gegenereerd die zijn geherinvesteerd in innovatie, het koolstofvrij maken van de industrie en de modernisering van het Europese energiesysteem. Tegelijkertijd helpt het Europa de uitstoot met 50% te verminderen in de sectoren die het bestrijkt. Dit marktgebaseerde systeem zorgt voor voorspelbaarheid in alle EU-landen.
De geopolitieke en economische context is echter veranderd en de EU-industrie staat onder toenemende druk. Terwijl we onze werkzaamheden op het gebied van klimaatactie voortzetten, moeten we ons belangrijkste decarbonisatiebeleid – het EU-ETS – moderniseren om onze innovatie- en investeringsmotor te zijn voor ons concurrentievermogen en onze onafhankelijkheid – in overeenstemming met de conclusies van de Europese Raad van juni 2026 en de Clean Industrial Deal.
Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: “De beste manier om de afhankelijkheid van Europa van fossiele energie te verminderen, is onze economie van stroom te voorzien met elektriciteit uit schone bronnen van eigen bodem. Vandaag stellen we voor om van Europa het eerste elektrisch aangedreven continent ter wereld te maken. Van het verlagen van de elektriciteitsprijzen tot het aanpassen van onze koolstofmarkt aan de veranderende mondiale realiteit, dit is ook een investerings- en onafhankelijkheidsplan. Om de schone transitie op schema te houden, onze industrie te ontlasten en decarbonisatie te ondersteunen. Laten we het aanzetten.”
De ETS-evaluatie: een investeringsmotor die geschikt is voor de doelstellingen van 2040
De herziening zal verlichting brengen voor de industrie, met behoud van de essentiële rol van het ETS in de klimaat- en energietransitie, in overeenstemming met de EU-klimaatwet. Zij actualiseert de lineaire reductiefactor (LRF) van 3,7 % voor 2031-2035 en 1,7 % voor 2036-2040, waardoor het traject geleidelijker wordt en beter aansluit bij het binnenlandse klimaatambitieniveau. Tot 2 % internationale kredieten van hoge kwaliteit zal het mogelijk maken om decarbonisatieprojecten in het buitenland te financieren en ademruimte te bieden in 2036-2040, wanneer de emissiereductie in Europa uitdagender zal worden.
De herziene ETS zal sterk gericht zijn op investeringen. De Industrial Decarbonisation Bank krijgt 100 miljard euro aan financiering voor het op grote schaal koolstofvrij maken van de industrie in heel Europa. De ETS Investment Booster zal vóór 2030 beschikbaar zijn als eerste fase van de Bank. Het EU-ETS-innovatiefonds zal de eerste commerciële toepassingen van innovatieve schone technologieën in een breed scala van sectoren blijven ondersteunen. En de lidstaten zullen 50 % van hun nationale ETS-inkomsten moeten besteden aan investeringen om ETS-sectoren koolstofvrij te maken. Dit komt neer op meer dan 100 miljard EUR aan investeringen vóór 2030.
Solidariteit blijft de kern van het ETS. Het moderniseringsfonds zal lidstaten met een lager inkomen blijven ondersteunen bij de modernisering van energiesystemen en de industriële transformatie.
De kosteloze toewijzing voor bedrijven zal ook na 2030 worden voortgezet en zal nauwer worden gekoppeld aan investeringen in het koolstofvrij maken van de economie in Europa. De nationale ETS-inkomsten moeten worden geherinvesteerd in ETS-sectoren. Het principe is duidelijk: bijdragen van de industrie moeten terugvloeien naar de industrie. Deze aanpak stimuleert en beloont degenen die investeren in de schone transitie - en stimuleert degenen die moeite hebben om hun achterstand in te halen.
Het voorstel integreert ook permanente koolstofverwijderingen in het EU-ETS. Dit zal de moeilijkst te verminderen sectoren extra flexibiliteit bieden en tegelijkertijd de opschaling van deze technologieën ondersteunen.
Een afzonderlijk voorstel inzake benchmarks heeft tot doel de kosteloze toewijzing aan de industrie ter waarde van 6 miljard EUR voor de periode 2026-2030 te verhogen. Voor sectoren die onder het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM) vallen, zal de vermindering van de kosteloze toewijzing worden vertraagd en zal de uitfasering tot 2038 worden verlengd.
De Commissie stelt ook een hervorming van de marktstabiliteitsreserve voor om de marktstabiliteit en de voorspelbaarheid voor investeringen verder te versterken, de liquiditeit in stand te houden en buitensporige prijsvolatiliteit te verminderen. Dit vormt een aanvulling op het voorstel van de Commissie van april om een einde te maken aan de automatische ongeldigverklaring van emissierechten in de reserve.
Het voorstel versterkt het EU-ETS voor de lucht- en zeevaart en breidt het uit tot afvalverbranding. In deze sectoren creëert de herziening nieuwe zakelijke kansen, pakt het risico op omzeiling aan en zorgt het voor een gelijk speelveld. Het zorgt ook voor samenhang met internationale ontwikkelingen.
Het actieplan voor elektrificatie
De voordelen van elektrificatie voor de Europese consument zijn duidelijk: Het besturen van een batterij-elektrisch voertuig kan tot 78% besparen in vergelijking met een gelijkwaardige auto op fossiele brandstoffen. Door over te stappen van gasketels op warmtepompen wordt de gemiddelde verwarmingsfactuur van huishoudens in de EU met maximaal 60 % verlaagd, terwijl er belangrijke nevenvoordelen zijn voor de aanpassing aan de klimaatverandering. Er zijn echter nog steeds belemmeringen voor wijdverbreide adoptie.
Elektriciteit kost vaak drie keer meer dan gas. Netwerkverbindingen kunnen jaren duren. Te veel innovatieve technologieën bereiken nooit commerciële schaal. Bedrijven hebben te weinig prikkels om over te stappen van fossiele brandstoffen naar elektriciteit. Het actieplan voor elektrificatie pakt al deze belemmeringen aan.
Het plan is gericht op het verkleinen van de prijskloof tussen de kosten van elektriciteit en fossiele energie en op het stimuleren van het gebruik van schonere, op elektriciteit gebaseerde technologieën zoals warmtepompen, elektrische voertuigen en batterijen in heel Europa. Het actieplan heeft tot doel een gelijk speelveld tussen elektriciteit en gas tot stand te brengen. Hun prijsverschil ontmoedigt vaak de verschuiving naar schonere opties zoals warmtepompen, elektrische voertuigen en elektrische industriële processen.
Om dit aan te pakken, zal het voorstel om elektriciteitsrekeningen in de EU toekomstbestendig te maken de lidstaten in staat stellen de nettarieven voor bepaalde consumentengroepen en de belastingen voor energie-intensieve bedrijven te verlagen. Het spoort ook aan tot een snellere invoering van slimme meters, waardoor consumenten gemakkelijker op hun energierekening kunnen besparen. Het voorstel moet er ook voor zorgen dat elektriciteit niet zwaarder wordt belast dan gas.
In het actieplan worden ook oplossingen voorgesteld om de aanloopkosten van elektrificatietechnologieën in belangrijke vraagsectoren, zoals gebouwen, vervoer en industrie, te verlagen. Het bevat een breed scala aan instrumenten die kunnen worden ingezet, zoals het gebruik van sociale leaseregelingen, financiële instrumenten van het ETS, waaronder het sociaal klimaatfonds en de bank voor het koolstofvrij maken van de industrie, en een mechanisme voor een schone warmtemarkt.
Om elektrificatie mogelijk te maken, moeten we onze uitrol van het net versnellen. De Europese elektriciteitsnetten behoren tot de grootste en meest betrouwbare ter wereld. Lange wachtlijsten voor nieuwe aansluitingen en het bestaande net worden echter niet zo efficiënt gebruikt als het zou kunnen zijn. Het vorig jaar voorgestelde netwerkpakket pakt deze uitdagingen aan en de snelle goedkeuring ervan door de medewetgevers tegen het einde van het jaar zal van cruciaal belang zijn voor Europa om de elektrificatie te versnellen.
Het plan pakt andere belemmeringen aan, waaronder de trage invoering van innovatieve elektrificatieoplossingen, door de ontwikkeling van levensvatbare investeringsprojecten en productiecapaciteit in schone-energietechnologieën te bevorderen. Het hanteert een benadering van de hele waardeketen om de businesscase van elektrificatie te brengen, te beginnen met investeren in vaardigheden en het potentieel voor het scheppen van banen. Elektrificatie heeft het potentieel om honderdduizenden hoogwaardige banen te creëren. En we moeten ervoor zorgen dat ons personeel er klaar voor is.
Voor meer informatie
Voorstel voor een ETS-richtlijn
Besluit marktstabiliteitsreserve
Voorstel inzake monitoring, rapportage en verificatie (MRV)
Voorstel betreffende de herziene waarden voor de ETS-benchmarks voor warmte en brandstof
Effectbeoordeling van de ETS-richtlijn (met inbegrip van ETS-luchtvaart, zeevaart)
Vragen en antwoorden over de regeling voor de handel in emissierechten
Factsheet over de regeling voor de handel in emissierechten
Mededeling - Actieplan inzake elektrificatie (COM/2026/595)
Vragen en antwoorden over het EU-actieplan inzake elektrificatie en netwerkheffingen
Factsheet over het EU-actieplan inzake elektrificatie en netwerkheffingen
Voorstel voor een verordening betreffende toekomstige energierekeningen voor bewijsvoering
