Meer documentenCommissie versnelt uitrol IRIS² met verbeterde beveiliging en uitgebreid satellietennetwerk
Vandaag hebben de Europese Commissie en het SpaceRISE-consortium de onderhandelingen afgerond en een uitvoeringsovereenkomst ondertekend voor de uitrol van IRIS², de nieuwe vlaggenschipsatellietconstellatie van de Europese Unie. De overeenkomst voegt onder andere 66 satellieten in een lage baan om de aarde toe aan het programma, waardoor de belangrijkste constellatie op 348 satellieten komt en het van planning naar volledige implementatie wordt verplaatst.
Deze onderhandelingen, die in januari van start gingen, bevestigden de belangrijkste parameters van het programma en de noodzakelijke aanpassingen, waaronder het ontwerp, de systeemcapaciteit, het uitrolschema, de richtprijs en de investeringen van particuliere exploitanten. In het kader van de overeenkomst hebben Europese fabrikanten zich ertoe verbonden de extra satellieten te leveren, die met een grotere veerkracht zijn ontworpen. Concrete volgende stappen zijn nu gezet om de eerste lanceringen tegen 2029 te bereiken.
Eenmaal operationeel zal de constellatie soevereine, veilige en zeer betrouwbare connectiviteit bieden voor Europese regeringen, defensie- en veiligheidstroepen en noodhulpdiensten in heel Europa.
Van plannen tot implementatie: concrete volgende stappen naar 2029
De Commissie, het Europees Ruimteagentschap en het EU-Agentschap voor het ruimtevaartprogramma hebben samen met het SpaceRISE-consortium en Europese industriële partners de volgende stappen vastgesteld die nodig zijn om IRIS² tot stand te brengen. Deze omvatten de afronding van het gedetailleerde ontwerp van de satellietconstellatie, de voorbereiding van de bouw van satellieten en beveiligde grondinfrastructuur, de beveiliging van lanceerdiensten en de geleidelijke invoering van operationele connectiviteitsdiensten vanaf 2029.
De toekomstige constellatie zal bestaan uit 348 satellieten, bestaande uit 330 satellieten in een lage baan om de aarde en 18 satellieten in een middelhoge baan om de aarde, met extra optionele elementen om specifieke missies te ondersteunen.
Een versterkte constellatie voor veiligheid en veerkracht
Om in te spelen op een veranderende veiligheidsomgeving breidt de Commissie de capaciteit van IRIS² uit tot boven het oorspronkelijke ontwerp. Een speciale laag van nog eens 66 satellieten met een hoge lage baan om de aarde zal de capaciteiten voor defensie-, veiligheids- en noodhulpdiensten versterken en de architectuur ervan verder verbeteren.
Door deze versterking zal de veilige overheidscapaciteit binnen de EU met 60 % en wereldwijd met 54 % toenemen, terwijl het vermogen van Europa om kritieke missies tijdens crises te ondersteunen aanzienlijk wordt uitgebreid.
IRIS² zal worden opgebouwd door middel van een sterke Team Europa-aanpak, waarbij de expertise van de Europese Commissie, de lidstaten, het Europees Ruimteagentschap, het Agentschap van de Europese Unie voor het ruimtevaartprogramma en de Europese industrie worden gecombineerd. In het kader van het publiek-private partnerschap hebben het SpaceRISE-consortium (bestaande uit SES, EUTELSAT en HISPASAT) en Europese fabrikanten zich ertoe verbonden de vereiste ruimte- en grondinfrastructuur te leveren om aan het versnelde tijdschema te voldoen.
Het industriële team bestaat uit grote Europese ruimtevaartbedrijven zoals Airbus Defence and Space, Thales Alenia Space, OHB en Aerospacelab, samen met tal van bedrijven in de Europese toeleveringsketen. Door het ontwerp zal het programma ook kansen creëren voor start-ups, kleine en middelgrote ondernemingen en midcaps die innovatieve ruimtevaarttechnologieën ontwikkelen.
Veilige connectiviteit wanneer het er het meest toe doet
IRIS² zal geautoriseerde overheidsgebruikers in alle EU-lidstaten en deelnemende landen, momenteel Noorwegen en IJsland, in staat stellen veilig en continu te communiceren tijdens kritieke operaties. Of het nu gaat om het reageren op noodsituaties, het beschermen van kritieke infrastructuur of het ondersteunen van veiligheidsmissies, IRIS² zal Europa een autonome en veerkrachtige connectiviteitscapaciteit bieden.
Waarde voor uw geld garanderen
De snellere inzet en de grotere capaciteit die nodig zijn voor defensie- en veiligheidsbehoeften betekenen een extra investering in de programmabegroting. Deze investering zal verbeterde satelliettechnologieën en de uitrol van de uitgebreide constellatie ondersteunen en tegelijkertijd zorgen voor een efficiënt gebruik van de bestaande programmamiddelen. De financiering zal afkomstig zijn van een combinatie van middelen uit de EU-begroting voor de periode 2028-2034 en aanvullende investeringen van lidstaten en derde landen.
De lidstaten versterken IRIS² reeds door middel van nationale investeringen om in specifieke aanvullende behoeften te voorzien. Polen en Hongarije hebben al respectievelijk 656 miljoen EUR en 500 miljoen EUR vastgelegd, terwijl Spanje investeringen tussen 1,6 en 2 miljard EUR heeft aangekondigd. Verdere bijdragen van de lidstaten worden momenteel overwogen en de desbetreffende overeenkomsten worden momenteel afgerond.
Volgende stappen
Met een duidelijke routekaart met de volgende stappen heeft de Commissie een officiële brief gestuurd naar het Europees Parlement en de lidstaten om hen te informeren over het resultaat van de onderhandelingen en de uitvoeringsfase.
Onder leiding van de Commissie en de technische expertise van het Europees Ruimteagentschap zal het SpaceRISE-consortium nu de programma-ontwikkeling versnellen. Dit omvat de productie van satellieten, de aankoop van lanceerdiensten en de ontwikkeling van veilige grondinfrastructuur om de tijdige uitrol van de constellatie te waarborgen.
Achtergrond
Het IRIS²-satellietnetwerk zal soevereine, veilige en betrouwbare connectiviteit bieden in heel Europa en daarbuiten. Het helpt de onafhankelijkheid van Europa op het gebied van connectiviteit te beschermen en zorgt ervoor dat overheden, noodhulpdiensten en burgers verbonden kunnen blijven, zelfs in afgelegen gebieden of tijdens crises.
Op 16 december 2024 ondertekende de Commissie het twaalfjarige IRIS²-concessiecontract met het SpaceRISE-consortium (SES, Eutelsat en Hispasat), waardoor het geplande beveiligde satellietconnectiviteitssysteem van de EU een officieel gefinancierd en juridisch bindend project werd. Met de overeenkomst werd het publiek-private partnerschap voor het ontwerp, de bouw, de uitrol en de exploitatie van IRIS² gelanceerd.
Sinds december 2024 richten het SpaceRISE-consortium en de Commissie zich op het detailleren van het systeemontwerp, het toewijzen van industriële werkpakketten en het voorbereiden van grootschalige aanbestedingen voor satellieten, lanceerdiensten en grondinfrastructuur. Tegelijkertijd zijn ze de architectuur en beveiligingsvereisten van de constellatie blijven verfijnen.
De Commissie en het SpaceRISE-consortium begonnen in januari 2026 onderhandelingen over het beheer, de technische opzet en de financiering van het programma, bekend als Rendezvous 1. De onderhandelingen zijn op 7 augustus 2026 afgerond.
