Vragen en antwoorden over het voorstel van de Commissie voor vangstmogelijkheden in de Oostzee voor 2027

Wat zijn de vangstmogelijkheden? Waarom stelt de Commissie vangstmogelijkheden voor de Oostzee voor?

Elk jaar stelt de Europese Commissie vangstmogelijkheden voor, ook wel totaal toegestane vangsten (TAC's) genoemd, voor alle zeebekkens van de EU, met inbegrip van de Oostzee. Deze TAC's stellen op basis van wetenschappelijk advies vangstbeperkingen vast voor de meeste vissoorten.

Zodra de Raad van de Europese Unie overeenstemming heeft bereikt, worden deze limieten verdeeld in nationale quota die bepalen hoeveel vis elk EU-land in een bepaald jaar mag vangen. Quota kunnen ook tussen EU-landen worden uitgewisseld.

Wat is de situatie van de Oostzee en hoe draagt het meerjarenplan voor de Oostzee bij tot het beheer van de visserij in de Oostzee?

De Oostzee is kwetsbaar, vooral vanwege de ondiepte, de beperkte verbinding met de oceaan en de trage watercirculatie. Het meerjarenplan voor de Oostzee speelt een cruciale rol bij het beheer van de visbestanden en de visserijsterfte. Er is echter dringend actie nodig om bredere ecologische uitdagingen aan te pakken.

Vissers worden geconfronteerd met aanzienlijke uitdagingen als gevolg van druk die verder gaat dan de visserij, zoals de aantasting van habitats. Om de toestand van de Oostzee te verbeteren, moeten de lidstaten de milieu- en klimaatwetgeving van de EU handhaven, naast de regels van het gemeenschappelijk visserijbeleid.

Door de vispopulaties boven het wetenschappelijk bepaalde minimumniveau te houden, wordt hun overleving en voortplanting gewaarborgd en wordt overbevissing voorkomen.

kabeljauw in het oostelijke deel van de Oostzee

Waarom verlaagt de Commissie de TAC voor bijvangsten voor kabeljauw in het oostelijke deel van de Oostzee voor 2027?

Bijvangsten zijn vissoorten die onbedoeld worden gevangen tijdens het vissen op een andere vissoort. Bijvangst is een punt van zorg omdat het een bedreiging kan vormen voor kwetsbare soorten, zoals de kabeljauw in de Oostzee.

Ondanks de maatregelen van de afgelopen jaren schatten wetenschappers dat de toestand van het kabeljauwbestand in de Oostzee niet is verbeterd. Daarom adviseren zij om alle vangsten van kabeljauw in het oostelijke deel van de Oostzee voor 2027 te blijven stopzetten. De Commissie stelt daarom voor de huidige maatregelen te verlengen.

Wat onvermijdelijke bijvangsten betreft, heeft de Internationale Raad voor het onderzoek van de zee (ICES) geen specifiek advies verstrekt. De Commissie stelt voor de TAC voor bijvangsten vast te stellen op basis van de door elke lidstaat in 2025 gerapporteerde bijvangsten.

Leveren de maatregelen die sinds 2019 zijn genomen resultaten op, en wat is de strategie van de Commissie voor de toekomst?

Dankzij de reeds bestaande herstelmaatregelen beginnen de kabeljauwbestanden tekenen van verbetering te vertonen, hoewel de vooruitgang geleidelijk blijft. Dit langzame herstel kan worden toegeschreven aan twee belangrijke factoren.

Ten eerste hebben instandhoudingsmaatregelen tijd nodig om resultaten te boeken, met name wanneer een bestand langdurig onder zware druk staat. Ten tweede wordt het herstel beïnvloed door bredere ecosysteemomstandigheden, waaronder zuurstofdepletie, stijgende watertemperaturen, vervuiling en ziekten, die het toch al kwetsbare kabeljauwbestand blijven aantasten.

Tegelijkertijd zijn op regionaal niveau belangrijke maatregelen genomen om het herstel te ondersteunen.

In september 2020 heeft de Commissie een conferentie op hoog niveau gehouden waar de ministers van Milieu, Visserij en Landbouw van de lidstaten in het Oostzeegebied een gezamenlijke verklaring hebben ondertekend om een reeks maatregelen te nemen om de ecosysteemkwesties van de Oostzee aan te pakken. In september 2023 werd een follow-upconferentie gehouden om de balans op te maken van de geboekte vooruitgang en aanvullende kwesties aan te pakken. De Commissie heeft de lidstaten ook verzocht te werken aan andere maatregelen, zoals de ontwikkeling van vistuig voor de platvisvisserij, waardoor de bijvangst van kabeljauw aanzienlijk zou kunnen worden verminderd. Deze wetgeving is in april 2025 in werking getreden. In september 2025 werd in Stockholm een derde conferentie op hoog niveau gehouden om de vooruitgang en de resterende uitdagingen te monitoren.

kabeljauw in het westelijke deel van de Oostzee

Waarom verlaagt de Commissie de TAC voor bijvangsten voor kabeljauw in het westelijke deel van de Oostzee voor 2027?

Sinds vorig jaar heeft de ICES geadviseerd de kabeljauwvisserij in het westelijke deel van de Oostzee volledig stop te zetten. De Commissie stelt daarom voor het verbod op commerciële en recreatievisserij voor 2027 te handhaven.

Aangezien de ICES geen specifiek advies heeft verstrekt over onvermijdelijke bijvangsten, stelt de Commissie voor de TAC voor bijvangsten vast te stellen op basis van de door elke lidstaat in 2025 gerapporteerde bijvangsten.

Westelijke haring

Waarom stelt de Commissie opnieuw voor de resterende gerichte westelijke haringvisserij voor de kleinschalige kustvisserij te sluiten?

Voor het achtste achtereenvolgende jaar beveelt de ICES aan alle visserijactiviteiten stop te zetten om het ernstig uitgeputte westelijke haringbestand in staat te stellen zich te herstellen. Voor dergelijke situaties wordt in het meerjarenplan voor de Oostzee aangegeven dat maatregelen moeten worden genomen om ervoor te zorgen dat het bestand snel weer op een duurzaam niveau komt. Bovendien moet het TAC-niveau er met een zeer grote waarschijnlijkheid voor zorgen dat de biomassa van het bestand niet onder de minimumniveaus daalt.

Net als vorig jaar stelt de Commissie daarom voor om alle gerichte visserijen, met inbegrip van de kleinschalige kustvisserij, te sluiten. Wat het TAC-niveau voor onvermijdelijke bijvangsten betreft, heeft de ICES dergelijke informatie niet kunnen verstrekken. De Commissie stelt voor het niveau aan te passen aan de in 2025 gerapporteerde vangsten.

Hoe denkt de Commissie haring in het westelijke deel van de Oostzee te helpen herstellen?

De ICES adviseert al acht jaar om de westelijke haringvisserij stop te zetten. Daarom heeft de EU de afgelopen jaren de quota in de Oostzee drastisch verlaagd. Westerse haring komt echter niet alleen voor in de Oostzee, maar migreert ook naar het Skagerrak en de oostelijke Noordzee. De meeste vangsten worden momenteel in deze gebieden gedaan.

Voor 2027 schat de ICES dat 59 % zal worden gevangen in de Noordzee en het Skagerrak, terwijl de resterende 41 % in de Oostzee zal worden gevangen. Dit betekent dat de vangsten in de Noordzee en in het Skagerrak ook aanzienlijk moeten dalen om het bestand te herstellen. De visserij in deze gebieden wordt echter samen met Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk beheerd. Daarom heeft de Commissie – namens de EU – met zowel Noorwegen als het VK gesproken over de noodzaak om de visserijdruk in die gebieden laag te houden en zo negatieve gevolgen voor haring in het westelijke deel van de Oostzee te voorkomen. In juni 2026 kondigde Noorwegen een seizoensgebonden sluiting van de visserij aan (15 mei tot 31 juli) om haring in het westelijke deel van de Oostzee in de Noordzeewateren te beschermen.

Overige voorraden

Waarom stelt de Commissie slechts zo'n kleine TAC-verhoging voor Botnische haring voor?

Het haringbestand in de Botnische Zee is sinds 1994 gedaald tot het laagste niveau in 2024, ruim onder het duurzame niveau. Hoewel het bestand in 2025 marginaal is toegenomen, zal het naar verwachting in 2026 opnieuw dalen en blijven dalen als de TAC voor 2027 de in het ICES-advies vastgestelde verhogingen tot 62 % weerspiegelt. De belangrijkste doelstelling van de Commissie is het bestand op een herstelpad te houden, zodat vissers de komende jaren kunnen profiteren van stabielere inkomens en minder schommelingen. Daartoe stelt de Commissie een TAC voor die een stabiel visserijsterftecijfer handhaaft en naar verwachting de groei van de bestanden zal ondersteunen.

Waarom stelt de Commissie geen veel hogere TAC-verhoging voor haring in het centrale deel van de Oostzee voor?

Het centrale haringbestand schommelt sinds de jaren negentig rond het minimumniveau. Het is de afgelopen jaren boven dit niveau gestegen, maar blijft onder het duurzame niveau. De ICES schat dat het bestand als gevolg van een betere reproductie in 2027 boven het duurzame niveau moet liggen en ook tot vangsten moet leiden die in 2027 met +153% kunnen toenemen. Gezien de opgedane ervaring stelt de Commissie echter voor voorzichtig te zijn en de visserijsterfte in 2027 niet te verhogen, wat resulteert in een verhoging van de TAC met 49 %.

Waarom stelt de Commissie voor de paaisluitingen voor Bothnische en centrale haring te handhaven?

Beide bestanden waren kwetsbaar, wat verschillende lidstaten en de Commissie ertoe heeft aangezet de ICES om aanvullend advies te vragen. Hoewel de ICES geen formele aanbevelingen heeft gedaan, heeft hij in een technisch verslag (februari 2025) paaipatronen, d.w.z. voortplantingspatronen, geschetst. Tussen februari en juli vindt in ondiepe kustgebieden de voorjaarspaai van haring uit de Botnische Zee plaats, terwijl de gegevens over de najaarspaai van de centrale haring onzeker blijven.

Aangezien beide bestanden nog steeds onder het duurzame niveau liggen, heeft de Commissie als voorzorgsmaatregel paaisluitingen voorgesteld - en de Raad heeft deze in 2025 aangenomen.

Spawning sluitingen zijn tijdelijke verboden op de visserij in specifieke gebieden tijdens de tijd dat de vis zich voortplant.

Deze sluitingen moeten van kracht blijven om een sneller herstel van de voorraden te ondersteunen.

Waarom stelt de Commissie voor de recreatievisserij op gekweekte zalm te verbieden?

Sinds 2021 adviseert de ICES om alle visserij op zalm in het hoofdbekken, met inbegrip van de recreatievisserij, stop te zetten. De Raad heeft besloten een dagelijkse zaklimiet te handhaven om de recreatievisserij op gekweekte zalm te kunnen voortzetten. In deze visserijen wordt echter ook wilde zalm gevangen, en hoewel deze onmiddellijk moet worden vrijgelaten, sterft daarna een niet te verwaarlozen hoeveelheid. Gezien de lage reproductiepercentages van zalm stelt de Commissie voor om ook de recreatievisserij op gekweekte zalm te verbieden. De recreatieve kustvisserij op wilde zalm kan echter in de zomer worden voortgezet, wanneer en waar ook commerciële visserij is toegestaan.

Voor meer informatie

Persbericht