Commissie stelt eenvoudigere en meer strategische regels voor overheidsopdrachten voor

Vandaag heeft de Europese Commissie een voorstel aangenomen voor een nieuwe verordening om het EU-kader voor overheidsopdrachten te moderniseren en te vereenvoudigen ter ondersteuning van doeltreffende investeringen in openbare diensten en infrastructuur in overeenstemming met de beleidsdoelstellingen van de Unie. 

Op basis van uitgebreid overleg met overheidsinkopers, bedrijven, vakbonden en het maatschappelijk middenveld stelt de Commissie een ambitieuze hervorming voor om overheidsopdrachten eenvoudiger, flexibeler en doeltreffender te maken. Het zal bijdragen tot de voltooiing van de eengemaakte markt voor overheidsopdrachten, die goed is voor ongeveer 15 % van het bbp van de EU.

Overheidsopdrachten staan centraal in zowel de Europese economie als het dagelijks leven van de burgers, van vervoer, infrastructuur en energiesystemen tot scholen en gezondheidszorg. Het voorstel zal naar verwachting aanzienlijke administratieve jaarlijkse besparingen opleveren van 650 miljoen EUR, als gevolg van een lastenverlichting van 80 miljoen EUR voor overheidsinkopers en van 570 miljoen EUR voor marktdeelnemers.

De voorgestelde verordening inzake overheidsopdrachten bouwt op vier belangrijke manieren voort op de sterke punten van de eengemaakte markt.  

Eenvoudigere en duidelijkere regels 

De voorgestelde wet inzake overheidsopdrachten maakt de regels eenvoudiger en duidelijker door de drie bestaande richtlijnen inzake overheidsopdrachten en de bepalingen inzake overheidsopdrachten die momenteel verspreid zijn over sectorspecifieke wetgeving, te consolideren in één rechtstreeks toepasselijke verordening. Dit zal leiden tot een coherenter en voorspelbaarder kader voor overheidsopdrachten, waardoor de complexiteit, administratieve lasten en inconsistenties in de wijze waarop de regels worden toegepast, worden verminderd met drie in plaats van vijf procedures. Het zal de complexiteit en inconsistentie als gevolg van afzonderlijke wetgevingshandelingen en uiteenlopende nationale omzettingskeuzes verminderen.

Het nieuwe kader biedt overheidsinkopers meer flexibiliteit, waardoor tijdens de procedures met de aanvrager kan worden onderhandeld. Het moedigt een betere marktraadpleging aan, vereenvoudigt administratieve procedures en maakt onderhandelingen mogelijk, waardoor overheidsopdrachten meer op particuliere aanbestedingen lijken. Het introduceert ook een innovatieprocedure voor de ontwikkeling en verwerving van innovatieve oplossingen die nog niet op de markt beschikbaar zijn. 

Eén platform voor alle aanbestedingen in de EU 

Essentieel voor vereenvoudiging en vermindering van de administratieve lasten is de totstandbrenging van een geïntegreerde digitale aanbestedingsmarkt, bestaande uit onderling verbonden en interoperabele e-aanbestedingsplatforms van de lidstaten. 

De digitale markt zal aanbestedingen voor overheidsinkopers vereenvoudigen en vergemakkelijken (bijvoorbeeld door de automatische verificatie van uitsluitingscriteria). Het zal bedrijven in staat stellen deel te nemen aan aanbestedingsprocedures en inschrijvingen in de hele EU in te dienen via een van de aangesloten eProcurement-platforms die onder het eenmaligheidsbeginsel vallen, waarbij herhaalde verzoeken om informatie en documentatievereisten worden vermeden. Dit zal de toegang tot nieuwe zakelijke kansen bevorderen en het aantal aanbiedingen dat overheidsinkopers ontvangen, verhogen, waardoor het potentieel van de eengemaakte markt wordt gemaximaliseerd.  

De digitale markt zal bovendien de gegevensuitwisseling tussen de e-aanbestedingssystemen van de lidstaten stroomlijnen door de totstandbrenging van een uniform kader voor gegevensbeheer, waardoor de transparantie, de verantwoordingsplicht en de fraudebestrijdingscapaciteiten worden versterkt. 

Meer steun voor milieu-, sociale en innovatiedoelstellingen  

In het voorstel wordt de beste-prijs-kwaliteitsverhouding (BPQR) de standaardtoekenningsmethode, waarbij de kwaliteitscriteria ten minste 30 % bedragen (50 % voor arbeidsintensieve contracten), onderworpen aan een mechanisme “naleven of motiveren”. Aanbestedende diensten kunnen van deze aanpak afwijken als zij uitleggen hoe de kwaliteit anders zal worden gewaarborgd, bijvoorbeeld door middel van minimumkwaliteitseisen. 

Overheidsinkopers zullen dus systematisch niet alleen rekening moeten houden met de prijs, maar ook met de kwaliteit, met inbegrip van milieu-, sociale, innovatie-, veiligheids- en veerkrachtoverwegingen en" Europese preferentie"-overwegingen. Overheidsinkopers zullen volledige discretie hebben over welke kwaliteitscriteria moeten worden toegepast en in welke verhouding in individuele aanbestedingsprocedures, waarbij het voorstel praktische instrumenten biedt om overheidsinkopers hierbij te ondersteunen.  

Meer veiligheid, veerkracht en strategische autonomie  

In overeenstemming met de aanbevelingen van het Draghi-verslag weerspiegelt het voorstel het toenemende geopolitieke belang van overheidsopdrachten. Het stelt overheidsinkopers in staat, en vereist in sommige gevallen, om risico's in verband met de beveiliging en openbare veiligheid van de Unie of de lidstaten, gevoelige informatie, cyberbeveiliging en ongepaste beïnvloeding door derde landen aan te pakken. 

Nieuwe bepalingen inzake veerkracht en voorzieningszekerheid zouden van toepassing zijn op contracten waarbij entiteiten betrokken zijn die verband houden met kritieke infrastructuur en moeten de diversificatie van toeleveringsketens, voorzieningszekerheid en crisisparaatheid ondersteunen.  

Tot slot introduceert de verordening een horizontaal Europees preferentiekader voor overheidsopdrachten in overeenstemming met de internationale wettelijke verplichtingen van de Unie. Het verduidelijkt welke exploitanten en producten onder de internationale aanbestedingsverbintenissen van de Unie vallen en maakt dit gemakkelijker te controleren. De Commissie zou een dergelijke dekking kunnen beperken wanneer uit een markttoegangsanalyse blijkt dat een derde land heeft nagelaten marktdeelnemers uit de Unie eerlijke markttoegang te verlenen in overeenstemming met zijn verbintenissen, of wanneer beperkingen nodig zijn om de afhankelijkheid van de voorzieningszekerheid teniet te doen of onze economische veiligheidsbelangen te beschermen.  

Volgende stappen  

Over de voorgestelde verordening zal worden onderhandeld door het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie voordat deze wordt aangenomen en in werking treedt. 

Achtergrond  

De herziening werd aangekondigd in voorzitter v over de politieke beleidslijnen van der Leyen. 

Het is een antwoord op de reeds lang bestaande tekortkomingen die door de Europese Rekenkamer zijn vastgesteld, waaronder afnemende concurrentie, beperkte deelname van kmo's en grensoverschrijdende deelname, en de opkomst van procedures met één bod. Het volgt ook op verzoeken van de Raad van de EU en het Europees Parlement om een strategisch, vereenvoudigd en concurrerend kader.  

Het is ook een reactie op de aanbevelingen van het Draghi- en het Letta-verslag, waarin overheidsopdrachten worden belicht als een strategisch instrument om de industriële basis van Europa te versterken, innovatie te ondersteunen, de groene en de digitale transitie te bevorderen en de economische veiligheid te versterken.   

Voor meer informatie 

Verordening inzake overheidsopdrachten

Vragen en antwoorden  

Factsheet