Een nieuwe strategische visie voor de ultraperifere gebieden, waarmee het mondiale bereik van de EU wordt versterkt

Vandaag heeft de Europese Commissie een mededeling aangenomen met een nieuwe strategische visie voor de ultraperifere gebieden van de EU: Frans-Guyana, Guadeloupe, Martinique, Mayotte, Réunion, Saint-Martin (Frankrijk), de Azoren, Madeira (Portugal) en de Canarische Eilanden (Spanje). Van de Atlantische Oceaan tot het Caribisch gebied, de Indische Oceaan en Zuid-Amerika, de ultraperifere gebieden vormen een uniek onderdeel van de EU: rijk aan biodiversiteit, innovatie, cultuur en van strategisch belang, en belichaamt de mondiale aanwezigheid, maritieme kracht en diversiteit van Europa.

Voorzitter Von der Leyen verklaarde: "Onze ultraperifere regio's hebben sterke identiteiten en unieke troeven en geografische posities die Europa naar de vier hoeken van de wereld projecteren. Maar er moet beter rekening worden gehouden met hun lokale realiteit en specifieke beperkingen. Dat is de essentie van het strategie- en regelgevingspakket dat we vandaag presenteren. We passen onze regels aan om het potentieel van deze regio's te benutten en van hun uniciteit een kracht voor hen en voor heel Europa te maken.”

De nieuwe strategie onderstreept de sterke en duurzame inzet van de Commissie om ervoor te zorgen dat de ultraperifere gebieden hun potentieel ten volle kunnen benutten, met meer steun, grotere veerkracht en eerlijkere kansen voor hun bevolking.

De mededeling gaat vergezeld van een regelgevingspakket waarin gerichte aanpassingen van de EU-wetgeving worden voorgesteld om beter rekening te houden met de unieke realiteit en beperkingen van de ultraperifere gebieden. De voorstellen zijn afgestemd op de behoeften van de betrokken regio's en hebben betrekking op gebieden als landbouw, bosbouw, visserij, migratie en belastingen. Het regelgevingspakket is bedoeld als een eerste stap in een continu proces en de Commissie zal op alle beleidsterreinen blijven werken om ervoor te zorgen dat in de wetgeving en het beleid van de EU systematischer rekening wordt gehouden met de specifieke beperkingen van de ultraperifere gebieden.

De uitdagingen van de ultraperifere gebieden aanpakken en hun kansen benutten

De nieuwe strategie bevat een ambitieuze aanpak voor alle EU-beleidsmaatregelen om deze regio's te ondersteunen, hun sociaal-economische ontwikkeling te stimuleren en hun burgers te helpen de unieke sterke punten en het geostrategische belang van hun regio's optimaal te benutten. Het is opgebouwd rond vier hoofddoelstellingen:

• Benutten van het geostrategisch potentieel en versterken van de regionale integratie: Het interne en externe beleid van de EU beter op elkaar afstemmen om de samenwerking met buurlanden te verdiepen en tegelijkertijd de handel, connectiviteit, veiligheid, defensie en maritieme veiligheid te stimuleren.
• Vergroting van het concurrentievermogen en de toegang tot de interne markt: Slimme specialisatie ondersteunen op gebieden waar de ultraperifere gebieden duidelijke concurrentievoordelen hebben, zoals de blauwe economie, hernieuwbare energie, biotechnologie, onderzoek en ruimtevaart. De strategie zal ook bijdragen tot een betere connectiviteit door middel van sterkere lucht- en zeenetwerken.
• De veerkracht en paraatheid verbeteren: De aanpassing aan de klimaatverandering verbeteren en milieu-uitdagingen aanpakken, waaronder de instroom van sargassum, en tegelijkertijd de biodiversiteit beter beschermen. De strategie zal ook de respons op rampen versterken, de energieautonomie ondersteunen, kritieke infrastructuur zoals havens en onderzeese kabels beschermen en de voedselzekerheid en zelfvoorziening versterken via landbouw en visserij.
• Sociale rechtvaardigheid bevorderen en mensen ondersteunen: werkgelegenheid, toegang tot onderwijs en sociale inclusie te bevorderen, armoede terug te dringen, de toegang tot betaalbare huisvesting, schoon water en gezondheidszorg te verbeteren en tegelijkertijd het recht van mensen om te verblijven op de plaats die zij hun thuis noemen, met name voor jongeren, te ondersteunen.

Naast de gerichte maatregelen die in het regelgevingspakket zijn opgenomen, zullen de werkzaamheden erop gericht blijven de EU-steun beter af te stemmen op de behoeften van de ultraperifere gebieden en in het algemeen coherenter te maken. Zo bevat het voorstel van de Commissie om het EU-emissiehandelssysteem te herzien verschillende belangrijke bepalingen voor deze regio's, rekening houdend met hun geografische beperkingen en de noodzaak om de territoriale continuïteit, connectiviteit en toegang tot essentiële diensten te behouden.

Het voorstel van de Commissie voor een wet inzake overheidsopdrachten zal het ook mogelijk maken bepaalde aanbestedingsregels af te stemmen op de specifieke kenmerken van de ultraperifere gebieden. Evenzo zal de komende Europese productverordening naar verwachting gerichte aanpassingen van productvereisten mogelijk maken wanneer deze noodzakelijk, evenredig en gerechtvaardigd zijn door lokale omstandigheden, in overeenstemming met het primaire recht van de EU. Verdere werkzaamheden met betrekking tot de sectorale EU-wetgeving die relevant is voor de ultraperifere gebieden, zullen extra mogelijkheden bieden om problemen in verband met deze regio's in kaart te brengen, te beoordelen en, waar nodig, aan te pakken.

Voortzetting van de strategische samenwerking met de ultraperifere gebieden

De Commissie zal bij de voorbereiding van toekomstige initiatieven systematischer rekening houden met de specifieke situatie van de ultraperifere gebieden. De strategie heeft tot doel een robuust partnerschap tussen deze regio's, hun lidstaten en de Commissie te bevorderen, onder meer door middel van een jaarlijkse gestructureerde dialoog en een speciaal portaal. Daarnaast zal een nieuw jongerenproject de positie van lokale jongeren als actieve actoren voor verandering blijven versterken.

De strategie is ook bedoeld om de administratieve en technische capaciteit van de ultraperifere gebieden te versterken, zodat zij ten volle gebruik kunnen maken van het beleid, de fondsen en de programma's van de EU. Een vernieuwd adviesinstrument zal op maat gesneden diensten en ondersteuning blijven bieden aan lokale belanghebbenden met betrekking tot EU-programma's, financieringsinstrumenten en andere instrumenten.

Volgende stappen

De strategie zal worden uitgevoerd door middel van sectoraal beleid van de EU. Tegelijkertijd zal het regelgevingspakket na raadpleging van het Europees Parlement ter goedkeuring aan de Raad worden voorgelegd.

Achtergrond

De negen ultraperifere gebieden van de EU zijn de meest afgelegen gebieden. Ze bevinden zich in de Atlantische en de Indische Oceaan, in het Caribisch gebied en in Zuid-Amerika, breiden de aanwezigheid van de EU uit over drie continenten en spelen een belangrijke geostrategische rol in een snel veranderende mondiale context. Tegelijkertijd hebben ze te maken met specifieke en permanente beperkingen. Hun unieke troeven kunnen krachtige aanjagers van concurrentievermogen en welvaart zijn, ten voordele van hun burgers.

De ultraperifere gebieden hebben een bijzondere status krachtens het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (artikel 349). Dit artikel voorziet in specifieke maatregelen om hen te ondersteunen, waaronder de toepassing op maat van EU-wetgeving en -beleid, aangepaste toegang tot EU-fondsen en -programma's. Het vormt de rechtsgrondslag voor het regelgevingspakket.

Het voorstel van de Commissie voor het meerjarig financieel kader 2028-2034 bevat nieuwe nationale en regionale partnerschapsplannen voor het beheer van EU-middelen. Frankrijk, Portugal en Spanje moeten specifieke maatregelen voor hun ultraperifere gebieden in hun plannen opnemen.

Voor meer informatie

Factsheet

Mededeling

Voorstel voor een VERORDENING VAN DE RAAD

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

Nieuw portaal voor ultraperifere gebieden

Werkdocument van de diensten van de Commissie