Defensie wil beter voorbereid zijn op toekomstige dreigingen. Daarom wordt er gewerkt aan het 'Dienmodel'. Dit model beschrijft de verschillende mogelijkheden om voor een korte of lange periode bij Defensie te werken. 

Staatssecretaris Derk Boswijk heeft hierover vandaag een brief geschreven aan de Tweede Kamer. Hij legt uit dat de basis van het plan vrijwilligheid blijft: het leger moet gevuld worden met mensen die zelf voor een militaire loopbaan kiezen. Een verplichte opkomstplicht is pas een uiterste redmiddel. Dit mag alleen als de internationale veiligheid verslechtert en de taken van het leger toenemen.

Stappenplan voor jongeren

Het Dienmodel werkt met verschillende stappen, gericht op jongeren tussen de 18 en 27 jaar. De stappen krijgen een steeds meer verplichtend karakter:

  • Stap 1: Het vrijwillig invullen van een enquête en vrijwillig reageren op een uitnodiging.
  • Stap 2: De enquête is verplicht, maar reageren op een uitnodiging is vrijwillig.
  • Stap 3: Zowel het invullen van de enquête als het reageren op een uitnodiging is verplicht.
  • Stap 4: De enquête, het gesprek en deelname aan de selectie en keuring zijn verplicht. De uiteindelijke opkomst is echter nog vrijwillig.

Pas in het uiterste geval, als de veiligheidssituatie sterk verslechterd is en het leger zeer snel moet groeien, kan er een selectieve opkomstplicht komen. In dat scenario zijn alle stappen inclusief de uiteindelijke opkomst  verplicht. De staatssecretaris benadrukt dat het belangrijk is om hierover in gesprek te gaan met jongeren en de samenleving.

Korte en lange termijn

Wie vrijwillig wil dienen, heeft twee mogelijkheden om te volgen. Het korte en het lange spoor. Het korte spoor is gericht op de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT) en moet vooral helpen om het aantal reservisten te vergroten. Het lange spoor is gebaseerd op het huidige 'Dienjaar' en duurt tussen de 12 en 24 maanden. In het uitzonderlijke geval dat dienstplichtigen worden opgeroepen, volgen zij het korte spoor.

Wetgeving en planning

Om bepaalde onderdelen van het plan verplicht te kunnen maken, is nieuwe wetgeving nodig. Het maken van deze wetten duurt ongeveer twee jaar. Aan het eind van 2026 wordt gestart met de verdere uitwerking van het Dienmodel.