Commissie lanceert ambitieuze maatregelen voor eerlijke arbeidsmobiliteit

Vandaag heeft de Europese Commissie het pakket voor eerlijke arbeidsmobiliteit goedgekeurd. De inzet: duidelijke sociale rechten voor iedereen in de hele EU, waar ze ook kiezen om te wonen en te werken.

Het pakket biedt werknemers de middelen om hun socialezekerheids- en ziekteverzekeringsrechten te bewijzen en te doen gelden, en hun kwalificaties overal in de EU uit te spelen en formeel te laten erkennen op plekken waar hun beroep gereglementeerd is. Nieuwe regels en instrumenten moeten mobiele werknemers beter beschermen tegen misbruik. Ook moeten ze een einde maken aan trage en complexe administratieve procedures die bedrijven hinderen bij aanwervingen en dienstverlening in de EU. De nationale overheden kunnen rekenen op efficiëntere samenwerking die de werknemersrechten en de fraudebestrijding ten goede komt.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen: “De eengemaakte markt moet ook een echte markt van vaardigheden worden, met meer kansen voor werknemers en bedrijven. En dat is de opzet van dit pakket: twee van de tien verschrikkelijke belemmeringen aanpakken, het talent in Europa optimaal benutten en talent van buitenaf aantrekken. Vereenvoudiging en sterkere handhaving gaan hand in hand — vaardigheden, erkenning en bescherming gaan straks moeiteloos grenzen over. Een win-winsituatie.” 

Het pakket omvat een mededeling over eerlijke arbeidsmobiliteit en vijf wetgevingsvoorstellen:

• een verordening voor een Europese socialezekerheidspas;
• wetgeving voor de overdraagbaarheid van vaardigheden: een verordening inzake digitale en vergelijkbare kwalificaties;
• een verordening die de Europese Arbeidsautoriteit meer slagkracht biedt;
• een wijzigingsrichtlijn over beroepskwalificaties, en
• een richtlijn over kwalificaties van niet-EU-burgers.

De invoering van het pakket zal tegen 2040 naar schatting €6 miljard aan voordelen opleveren door een snellere erkenning van beroepskwalificaties, realtimeverificatie van socialezekerheidsdocumenten en andere baten voor bedrijven, werknemers en autoriteiten, en daarnaast ook door fraudevermijding.

Gebruik van digitale documenten over de grenzen heen

Met de Europese socialezekerheidspas (Esspass) zullen mensen al hun socialezekerheidsdocumenten online kunnen opvragen, onder meer de Europese zorgpas en het A1-formulier voor gedetacheerde werknemers.

Via de Europese portemonnee voor digitale identiteit kan wie naar een ander EU-land verhuist, deze documenten digitaal opslaan en delen, terwijl overheden ze snel en veilig kunnen verifiëren. Die digitale ruimte moet tegen het einde van het jaar beschikbaar zijn voor mensen en bedrijven in de hele EU.

Over een tijdspanne van 12 jaar kan digitalisering besparingen opleveren tot €64 miljoen voor bedrijven, €69 miljoen voor zorgaanbieders en €72 miljoen voor arbeidsinspecteurs door snellere grensoverschrijdende verificatie. Met digitale handtekeningen valt er in dezelfde periode tot €277 miljoen aan fraude te voorkomen.

Vaardigheden en kwalificaties over de grenzen heen tillen

Kwalificaties krijgen een gestandaardiseerd digitaal formaat en worden in de Europese portemonnee voor digitale identiteit geplaatst. Op die manier wordt het gemakkelijker om de authenticiteit van kwalificaties te controleren. De Commissie is ook voorstander van een nieuwe EU-tool om kwalificaties te vergelijken aan de hand van informatie uit nationale kwalificatiedatabanken. Zo kunnen werkgevers en werknemers in alle lidstaten eenvoudig en gratis kwalificaties inkijken en vergelijken.

De Commissie heeft ook voorgesteld de regels voor de erkenning van beroepskwalificaties in gereglementeerde beroepen bij te werken. Een verplichte digitale procedure moet de grensoverschrijdende erkenning voor beroepsbeoefenaren zoals artsen, verpleegkundigen, ingenieurs en leerkrachten sneller (5 weken in plaats van 3 maanden), goedkoper en veiliger maken, met behoud van een hoog niveau van openbare veiligheid, consumentenbescherming en professionele normen.

De Commissie zal gemeenschappelijke opleidingskaders aanreiken om automatische erkenning uit te breiden tot meer gereglementeerde beroepen, met name die waarin tekorten bestaan. Een voorlopige lijst van 10 extra beroepen vormt daarvoor het uitgangspunt. Vandaag heeft de Commissie de spits afgebeten met de goedkeuring van het kader voor fysiotherapeuten, een van de meest mobiele beroepen in de EU.  

Nieuwe regels zullen ook gemeenschappelijke normen introduceren voor de erkenning van buiten de EU behaalde kwalificaties voor EU-burgers en voor beroepsbeoefenaren uit derde landen die binnen de eengemaakte markt werken of vanuit het buitenland solliciteren. Dergelijke procedures duren momenteel zo'n 14 maanden. De gemeenschappelijke normen zullen die termijn reduceren tot 4 maanden. Dat betekent maar liefst de helft minder rekruteringskosten voor werkgevers. Voor zeven beroepen waarvoor al EU-brede opleidingsnormen bestaan, komt er een automatische erkenning van kwalificaties die door erkende instellingen buiten de EU worden afgegeven en door Europese kwaliteitsborgingsinstanties worden beoordeeld. De lidstaten behouden de volledige controle over wie tot hun grondgebied wordt toegelaten en over de normen voor de uitoefening van een beroep.

Meer slagkracht voor de Europese Arbeidsautoriteit

Zodra de voorgestelde verordening van de Commissie is aangenomen, beschikt de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) over krachtigere instrumenten om de lidstaten te ondersteunen bij de handhaving van het EU-recht. Zo zal de ELA beter in staat zijn om risicobeoordelingen voor inspecties te maken zodat de nationale inspectiediensten gerichtere controles kunnen uitvoeren. Het voorstel omvat ook sterkere grensoverschrijdende samenwerking en expertise met nationale contactambtenaren voor inspecties. Het voorziet in betere toegang tot informatie over rechten en plichten via subsidies aan organisaties die steun bieden aan werknemers in andere lidstaten en werkgevers die diensten verlenen of personeel aanwerven over de EU-grenzen heen.

Het voorstel geeft de ELA ook het mandaat om uitbuiting van niet-EU-burgers die in de EU werken en illegale tewerkstelling tegen te gaan. Verder wordt de bemiddelingsprocedure van de ELA versoepeld, zodat de lidstaten grensoverschrijdende geschillen sneller kunnen oplossen en procesvoering kunnen voorkomen. Dat doet de kosten en onzekerheid afnemen en komt de administratieve samenwerking ten goede.

Volgende stappen

De eerste praktische voordelen zullen merkbaar zijn zodra het Europees Parlement en de Raad de initiatieven hebben goedgekeurd en de belangrijkste maatregelen van kracht zijn.

De digitalisering van socialezekerheidsdocumenten verloopt in fasen, verspreid over 3 jaar: een jaar na de inwerkingtreding van de Esspass-verordening is het A1-formulier voor gedetacheerde werknemers aan de beurt. Daarna volgen de Europese ziekteverzekeringspas en andere documenten.

Ook de wijzigingen in verband met kwalificaties en overdraagbaarheid van vaardigheden gebeuren gefaseerd: de eenvoudigere erkenning van niet-EU-kwalificaties komt er binnen twee jaar na de goedkeuring. De uitrol van digitale kwalificaties in de Europese portemonnee voor digitale identiteit en eenvoudigere erkenning voor gereglementeerde beroepen gebeurt binnen drie jaar.

Zodra het herziene mandaat is goedgekeurd, kan de ELA aan de slag met de wijzigingen. Concrete verbeteringen volgen naar verwachting tussen 2028 en 2030.

Achtergrond

In 2024 woonden 14 miljoen Europeanen in een andere EU-lidstaat, onder wie ruim 10 miljoen in de werkende leeftijd (3,9% van de EU-bevolking in de werkende leeftijd). Tegelijkertijd gaf 18 % van de respondenten in een recente Eurobarometer-enquête aan in het buitenland te willen werken.

Tijdens de EU-top van maart riepen de EU-leiders op tot maatregelen om de arbeidsmobiliteit te vergroten door te zorgen voor een vlottere erkenning van beroepskwalificaties en betere overdraagbaarheid van vaardigheden, onder meer via digitalisering. Dit pakket beantwoordt aan de routekaart “Eén Europa, één markt”, waarin het pakket voor eerlijke arbeidsmobiliteit en het initiatief voor de overdraagbaarheid van vaardigheden voorop staan om te komen tot een beter geïntegreerde eengemaakte markt.

Meer informatie

Vragen en antwoorden

Factsheet over de Europese socialezekerheidspas

Factsheet over de Europese Arbeidsautoriteit

Factsheet over het initiatief voor de overdraagbaarheid van vaardigheden

Mededeling over het pakket voor eerlijke arbeidsmobiliteit

Esspass-verordening

Verordening ter versterking van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA)

Wetgeving voor de overdraagbaarheid van vaardigheden

Wijzigingsrichtlijn betreffende beroepskwalificaties,

Richtlijn betreffende de erkenning van kwalificaties van niet-EU-burgers