Commissie stelt ambitieuze maatregelen voor om eerlijke arbeidsmobiliteit te versterken

Vandaag heeft de Europese Commissie het pakket eerlijke arbeidsmobiliteit aangenomen om duidelijke sociale rechten te waarborgen voor iedereen, overal in de EU, ongeacht waar zij kiezen om te wonen en te werken.

Het pakket zal werknemers in staat stellen hun socialezekerheids- en ziektekostenverzekeringsrechten te bewijzen en op te eisen, en hun kwalificaties overal in de EU te laten begrijpen en formeel te laten erkennen waar het beroep gereglementeerd is. Nieuwe regels en instrumenten zullen mobiele werknemers beter beschermen tegen misbruik en trage en complexe administratieve procedures wegnemen die bedrijven ervan weerhouden talent aan te werven of diensten te verlenen in de hele EU. De nationale overheden zullen baat hebben bij een efficiëntere samenwerking om de rechten van werknemers te handhaven en fraude te bestrijden.

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verklaarde: “De eengemaakte markt moet ook een echte markt voor vaardigheden worden met meer kansen voor werknemers en bedrijven. En dat is wat dit pakket wil doen - twee van de vreselijke tien barrières aanpakken en het talent dat we in Europa hebben optimaal benutten en meer aantrekken. Vereenvoudiging en sterkere handhaving gaan hand in hand: vaardigheden, erkenning en bescherming gaan naadloos over de grenzen heen. Een win-winsituatie.” 

Het pakket omvat een mededeling over eerlijke arbeidsmobiliteit en vijf wetgevingsvoorstellen:

• een verordening tot invoering van een Europese socialezekerheidspas;
• een “wet inzake de overdraagbaarheid van vaardigheden”, een verordening inzake digitale en vergelijkbare kwalificaties;
• een verordening ter versterking van de Europese Arbeidsautoriteit;
• een wijzigingsrichtlijn betreffende beroepskwalificaties; en
• Een richtlijn betreffende de kwalificaties van onderdanen van derde landen.

Zodra het pakket volledig is ingevoerd, zal het tegen 2040 naar schatting 6 miljard EUR aan voordelen opleveren, door snellere erkenning van beroepskwalificaties, realtimeverificatie van socialezekerheidsdocumenten en andere besparingen voor bedrijven, werknemers en autoriteiten, alsook door fraudepreventie.

Gebruik van digitale documenten over de grenzen heen

De Europese socialezekerheidspas (ESSPASS) stelt mensen in staat om socialezekerheidsdocumenten volledig online aan te vragen en te ontvangen, waaronder de Europese ziekteverzekeringskaart en draagbaar document A1 voor gedetacheerde werknemers.

Via de EU-portemonnee voor digitale identiteit kunnen mensen die naar een ander EU-land verhuizen deze documenten digitaal opslaan en presenteren, terwijl overheden ze snel en veilig kunnen verifiëren. Deze digitale ruimte zal tegen het einde van het jaar beschikbaar zijn voor mensen en bedrijven in de hele EU.

In twaalf jaar tijd zou digitalisering tot 64 miljoen euro kunnen besparen voor bedrijven, 69 miljoen euro voor zorgaanbieders en 72 miljoen euro voor arbeidsinspecteurs door snellere grensoverschrijdende verificatie. Digitale handtekeningen kunnen in dezelfde periode tot 277 miljoen EUR aan fraude voorkomen.

Het helpen van vaardigheden en kwalificaties om over de grenzen heen te reizen

Kwalificaties worden in een gestandaardiseerd digitaal formaat afgegeven en zijn beschikbaar in de EU-portemonnee voor digitale identiteit. Dit zal het gemakkelijker maken om de echtheid van kwalificaties te controleren. De Commissie stelt ook voor te voorzien in een nieuw EU-instrument voor de vergelijking van kwalificaties, op basis van informatie uit nationale kwalificatiedatabanken. Dit zal werkgevers en werknemers een eenvoudige, vrije manier bieden om kwalificaties in alle lidstaten te begrijpen en te vergelijken.

De Commissie heeft ook voorgesteld de regels voor de erkenning van beroepskwalificaties in gereglementeerde beroepen te actualiseren. Een verplichte digitale procedure zal grensoverschrijdende erkenning voor beroepsbeoefenaren zoals artsen, verpleegkundigen, ingenieurs en leerkrachten sneller (vijf weken in plaats van drie maanden) goedkoper en veiliger maken, met behoud van hoge openbare veiligheid, consumentenbescherming en professionele normen.

Door middel van gemeenschappelijke opleidingskaders zal de Commissie de automatische erkenning uitbreiden tot meer gereglementeerde beroepen, met name beroepen die tekorten registreren op basis van een voorlopige lijst van tien extra beroepen. Vandaag heeft de Commissie het eerste kader voor fysiotherapeuten vastgesteld, een van de meest mobiele beroepen in de EU.  

Nieuwe regels zullen ook gemeenschappelijke normen vaststellen voor de erkenning van buiten de EU verworven kwalificaties voor EU-burgers en voor beroepsbeoefenaren uit derde landen die op de eengemaakte markt werken of vanuit het buitenland solliciteren. Dergelijke procedures duren vandaag gemiddeld 14 maanden, terwijl de gemeenschappelijke normen ze tot 4 maanden zullen brengen, waardoor de administratieve kosten van indienstneming voor werkgevers met maar liefst de helft zullen dalen. Voor zeven beroepen waarvoor reeds EU-brede opleidingsnormen bestaan, worden kwalificaties die door geaccrediteerde instellingen buiten de EU worden afgegeven en door Europese kwaliteitsborgingsinstanties worden beoordeeld, automatisch erkend. De lidstaten houden de volledige controle over wie tot hun grondgebied wordt toegelaten en over de normen voor de uitoefening van een beroep.

Versterking van de Europese Arbeidsautoriteit

Zodra de voorgestelde verordening van de Commissie is aangenomen, zal zij de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) voorzien van sterkere instrumenten om de lidstaten te ondersteunen bij de handhaving van het EU-recht. Het zal de ELA in staat stellen haar capaciteit te verbeteren om risicobeoordeling voor inspecties te verstrekken om de nationale inspectiediensten te helpen de controles doelgerichter te maken. Zij stelt ook voor de grensoverschrijdende samenwerking en deskundigheid met specifieke nationale inspectieverbindingsfunctionarissen te versterken. Het zal de toegang tot informatie over rechten en plichten verder verbeteren door subsidies te verstrekken aan organisaties die mensen ondersteunen die in andere lidstaten werken en werkgevers die diensten verlenen of werven over de grenzen van de EU heen.

Het voorstel breidt het mandaat van de ELA verder uit tot het aanpakken van misbruik van onderdanen van derde landen die in de EU werken en het bestrijden van illegale arbeid. Het zal ook de bemiddelingsprocedure van de ELA vereenvoudigen, de lidstaten helpen grensoverschrijdende geschillen sneller op te lossen en geschillen te vermijden, waardoor de kosten en onzekerheid worden verminderd en de administratieve samenwerking wordt verbeterd.

Volgende stappen

Mensen zullen de eerste praktische voordelen zien zodra de initiatieven door het Europees Parlement en de Raad zijn aangenomen en de belangrijkste maatregelen in werking treden.

De socialezekerheidsdocumenten worden gefaseerd gedigitaliseerd, te beginnen met het draagbare document A1 voor gedetacheerde werknemers één jaar na de inwerkingtreding van de ESSPASS-verordening, gevolgd door de Europese ziekteverzekeringskaart en andere documenten binnen drie jaar.

Wijzigingen in kwalificaties en de overdraagbaarheid van vaardigheden zullen ook geleidelijk worden doorgevoerd: eenvoudigere erkenning van niet-EU-kwalificaties binnen twee jaar na goedkeuring, terwijl digitale kwalificaties in de EU-portemonnee voor digitale identiteit en eenvoudigere erkenning voor gereglementeerde beroepen binnen drie jaar worden goedgekeurd.

Zodra het herziene mandaat is vastgesteld, kan de ELA beginnen met de uitvoering van wijzigingen, met verbeteringen die in de periode 2028-2030 worden verwacht.

Achtergrond

In 2024 woonden 14 miljoen Europeanen in een andere EU-lidstaat, waaronder meer dan 10 miljoen mensen in de werkende leeftijd (3,9 % van de bevolking in de werkende leeftijd in de EU). Tegelijkertijd gaf 18% van de respondenten in een recente Eurobarometer-enquête aan in het buitenland te willen werken.

Tijdens de EU-top van maart riepen de EU-leiders op tot maatregelen om de mobiliteit van werknemers te vergroten door de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties te verbeteren en de overdraagbaarheid van vaardigheden te versterken, onder meer door digitalisering. Met dit pakket wordt uitvoering gegeven aan het stappenplan “één Europa, één markt”, waarin het pakket eerlijke arbeidsmobiliteit en het initiatief inzake de overdraagbaarheid van vaardigheden als prioritaire resultaten voor een meer geïntegreerde eengemaakte markt werden aangemerkt.

Voor meer informatie

Vragen en antwoorden

Factsheet over de Europese socialezekerheidspas

Factsheet over de versterking van de Europese Arbeidsautoriteit

Factsheet over het initiatief inzake de overdraagbaarheid van vaardigheden

Mededeling over het pakket eerlijke arbeidsmobiliteit

ESSPASS-verordening

Verordening ter versterking van de Europese Arbeidsautoriteit (ELA)

Wet inzake de overdraagbaarheid van vaardigheden

Wijziging van de richtlijn betreffende beroepskwalificaties

Richtlijn betreffende de erkenning van kwalificaties van onderdanen van derde landen