Een sterke en weerbare democratie, meer betaalbare huizen, verdere verbetering van de bestaanszekerheid in Caribisch Nederland en een kleinere en slagvaardige overheid. Dat is de inzet van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in 2027.

Gemeenten staan aan de basis van een weerbare samenleving die voorbereid is tegen dreigingen van buitenaf. Daarom reserveert het Rijk € 20 miljoen, oplopend naar € 70 miljoen in 2032 tot en met 2035 om hen daarin te ondersteunen. Om meer mensen perspectief te geven op het vinden van een woning, stelt het kabinet € 7 miljard beschikbaar voor betaalbare woningen, woningen voor ouderen en sociale- en middenhuurwoningen. Daarnaast moet de Rijksoverheid fors minder uitgeven aan het ambtenarenapparaat. Samen met de bezuinigingen van het vorige kabinet, loopt dit bedrag op van € 900 miljoen in 2027, tot € 3,5 miljard vanaf 2035.

Een sterke, weerbare democratie

Dat we leven in een democratie is een belangrijke verworvenheid, maar het is geen vanzelfsprekendheid. Dit kabinet zet daarom onverminderd in op het beschermen en versterken van deze basis van onze samenleving. Dat begint dicht bij huis. In totaal is er € 200 miljoen beschikbaar voor het Gemeenschapsfonds, in 2027 is hier al € 30 miljoen voor beschikbaar. Het kabinet werkt hiermee verder aan ontmoetingsplekken en biedt ondersteuning aan maatschappelijk initiatief, zo versterken we de kracht van de gemeenschap. Daarbij wordt goed gekeken op welke plek dat het meest nodig is, want elke regio telt. Ook blijven we investeren in burgerschapsonderwijs, met name via ProDemos. Daar stelt het kabinet € 5 miljoen per jaar extra voor beschikbaar.

Wat ook hoort bij de basis, is veiligheid en weerbaarheid tegen dreigingen van buitenaf. Gemeenten hebben daar een belangrijke rol in. Voor hen komt komend jaar € 20 miljoen beschikbaar, oplopend tot € 70 miljoen in 2032 t/m 2035. Daarmee kunnen zij investeringen doen waarmee we beter voorbereid zijn op noodsituaties met bijvoorbeeld stroomuitval. Elke vorm van heimelijke, gecoördineerde beïnvloeding van democratische processen en het publieke debat is volstrekt onwenselijk. Daarom wordt gewerkt aan de inrichting van een organisatie die buitenlandse informatiemanipulatie en inmenging kan detecteren, hiervoor komt € 10 miljoen per jaar beschikbaar. Ook wordt extra geïnvesteerd in onze nationale veiligheid via de inzet van de AIVD: € 25 miljoen extra in 2027, oplopend tot € 50 miljoen structureel vanaf 2030.

Woningbouwmiljarden naar betaalbare huizen, ouderenwoningen en corporaties

Het tekort aan huizen is een van de grootste uitdagingen van ons land. Dit kabinet gaat daarom meer, sneller en beter bouwen. Door investeringszekerheid te geven aan gemeenten, corporaties, bouwers en beleggers. En rijksgeld en afspraken langjarig vast te zetten. Met € 7 miljard tot en met 2035, waarvan bijna € 1 miljard voor grootschalige woningbouwlocaties. Woningcorporaties krijgen door de maatregelen € 28 miljard extra investeringscapaciteit en ook private investeerders krijgen meer ruimte voor woningbouw.

Om de bouw van betaalbare woningen te stimuleren, geeft het kabinet € 2,3 miljard van de € 7 miljard uit aan de Realisatiestimulans. Gemeenten krijgen hierdoor de komende jaren € 7000 per betaalbare woning.

Bovendien is € 940 miljoen beschikbaar voor grootschalige woningbouwlocaties en € 650 miljoen voor de woningbouwimpuls. Deze subsidieregeling helpt gemeenten om bouwprojecten van de grond te krijgen die anders niet rendabel zijn.

Voor private investeerders wordt onder andere de overdrachtsbelasting voor investeerders van 8% naar 7% verlaagd in 2027. Voor corporaties vervalt de overdrachtsbelasting geheel voor onderlinge transacties van sociale huurwoningen. Het kabinet steekt € 500 miljoen in een objectsubsidie voor middenhuurwoningen. Dit maakt het voor private investeerders aantrekkelijker om in deze woningen te investeren. Het kabinet neemt ook maatregelen om de investeringscapaciteit van corporaties te verbeteren. Per saldo leiden deze maatregelen tot ongeveer € 28 miljard extra investeringscapaciteit.

Om meer en sneller ouderenwoningen voor elkaar te krijgen, trekt het kabinet € 635 miljoen extra uit. Bovenop de € 420 miljoen die al beschikbaar is. Dit is vooral gericht op het realiseren van geclusterde en zorggeschikte woningen. Hier is veel vraag naar. Het bevordert bovendien doorstroming op de woningmarkt.

Effectieve samenwerking in het Koninkrijk en sociaaleconomische veerkracht

Het kabinet neemt aanvullende maatregelen om de bestaanszekerheid op Bonaire, Sint Eustatius en Saba te verbeteren. Vanaf 2027 stelt het kabinet hiervoor € 30 miljoen beschikbaar. In 2027 wordt hiermee een aantal investeringen gedaan die op termijn moeten zorgen voor duurzaam lagere tarieven van elektra, drinkwater en telecom. Daarnaast wordt in 2027 gezorgd dat subsidies kunnen worden voortgezet, bijvoorbeeldde subsidies die zorgen voor een lagere energie-, telecom- en waterrekening. Met deze maatregelen pakt het kabinet de relatief hoge kosten van levensonderhoud en de armoedeproblematiek in Caribisch Nederland aan.

Het kabinet zet zich ook het komend jaar in voor effectieve samenwerking met de landen in het Koninkrijk. Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten werken sinds 2021 samen aan de uitvoering van de Landspakketten. Deze moeten onder meer bijdragen aan het versterken van de financieel-economische en bestuurlijke veerkracht van de landen en de verbetering van het onderwijs. Eerder dit jaar concludeerde een onafhankelijke evaluatiecommissie dat deze structurele hervormingen meer tijd vragen. Daarom maakt het kabinet het mogelijk om de onderlinge regeling die de basis vormt onder deze afspraken, met twee jaar te verlengen tot en met 2029. Hiervoor wordt € 30,9 miljoen verschoven van 2027 naar de jaren 2028 (€ 21,3 miljoen) en 2029 (€ 9,6 miljoen).

Een slagvaardige overheid

De Rijksoverheid moet kleiner en slagvaardiger. Door de jaren heen hebben we het te ingewikkeld gemaakt voor inwoners en ondernemers. Ook heeft de Rijksoverheid steeds meer taken op zich genomen en is het aantal ambtenaren te ver doorgegroeid. Het doel van dit kabinet is een Rijksoverheid die beter en slimmer werkt, met minder én eenvoudigere regels en met uitstekende (digitale) dienstverlening. Door keuzes te maken en efficiënter én effectiever te werken, zijn er minder ambtenaren nodig. Daarnaast moet de Rijksoverheid fors minder uitgeven. Daarom heeft het kabinet besloten tot het versnellen van de slagvaardige overheid, met een extra bezuiniging van € 200 miljoen in zowel 2028 als 2029. Ook is er ten opzichte van het coalitieakkoord een aanvullende bezuiniging van € 200 miljoen in 2031 ingeboekt oplopend naar € 1 miljard vanaf 2035. Dit betekent dat de bezuinigingen van het huidige en het vorige kabinet uitkomen op een bedrag van in totaal € 3,5 miljard vanaf 2035. Een slagvaardige overheid is één van de speerpunten van dit kabinet.