Nederland moet blijven investeren om ook in de toekomst welvarend te zijn en internationaal concurrerend te blijven. Vandaag geven Ministers Heinen (Financiën), Herbert (Economische Zaken en Klimaat) en Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) samen met private financierders het startschot voor de Nationale Investeringsinstelling (NII). Met de start van de NII zet het kabinet een grote stap in het versterken van het Nederlands verdienvermogen, zowel nationaal als internationaal. De financiële sector steunt de NII. Vanmiddag wordt in het WTC-gebouw in Amsterdam een verklaring ondertekend door de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), de Nederlandse Vereniging van Participatiemaatschappijen (NVP), het Verbond van Verzekeraars en DUFAS waarin zij hun intentie vastleggen om privaat mee te financieren met de NII. Daarnaast spreken VNO-NCW en de Europese Investeringsbank (EIB) hun steun uit. Met een extra impuls van 3,3 miljard vanuit de overheid is in totaal ongeveer 6,6 miljard euro aan kernkapitaal beschikbaar. De ondertekenaars van de intentieverklaring voorzien hiermee een totale investeringsomvang van circa €30 miljard in beeld kan komen.

Scope

Het kabinet schrijft in een brief aan de Kamer welke besluiten er de afgelopen periode zijn genomen. Het kabinet maakt bewust scherpe keuzes in de scope van de NII. De NII gaat investeringen doen die economische groei aanjagen en een veelvoud aan privaat kapitaal mobiliseren. Innovatie is daarbij de focus. De NII richt zich op veelbelovende, jonge en innovatieve bedrijven die willen groeien in binnen- of buitenland maar geen of moeilijk financiering kunnen krijgen. De NII verstrekt financiering, daar waar private financiers terughoudend zijn. NII opereert additioneel aan de markt en is daarmee een vliegwiel die het voor private partijen mogelijk maakt om in te stappen. In een wereld waarin geopolitiek en economie steeds sterker met elkaar verweven raken, helpt de NII Nederland om de economische weerbaarheid en strategische autonomie te versterken.

Bij oprichting focust de NII zich op de vier domeinen die, in lijn met het coalitieakkoord, essentieel zijn voor ons toekomstig verdienvermogen. De vier domeinen zijn: digitalisering & AI, veiligheid & weerbaarheid, energie- & klimaattechnologie en life sciences & biotechnologie. De NII heeft ook nadrukkelijk een internationale focus waarbij strategische, economische en ontwikkelingsbelangen hand in hand gaan.

Kernkapitaal

Het kabinet stort circa € 3,3 miljard als startkapitaal, uit de opbrengsten van de verkoop van TenneT Duitsland. Gecombineerd met het bestaande kapitaal van Invest-NL en Invest International bedraagt het totale initiële kernkapitaal circa € 6,6 miljard. Het kernkapitaal maakt het mogelijk om private financiering te mobiliseren en dient dus als een vliegwiel. Hierdoor komt aanzienlijk meer kapitaal beschikbaar voor investeringen. Ook houdt het kabinet de mogelijkheid open dat de instelling vreemd vermogen aan kan trekken.

De NII ontstaat onder meer door de integratie van Invest-NL en Invest International. Door de sterktes van Invest-NL en Invest International samen te brengen, wordt kennis en expertise binnen één instelling gebundeld. De NII zal, net als de huidige activiteiten van Invest International voor Nederlandse bedrijven die in het buitenland actief zijn, een duidelijk herkenbaar aanspreekpunt voor internationale financiering zijn. De NII wordt daarnaast het volwaardige aanspreekpunt van de EIB. Daarmee kan de NII zorgen dat internationale en Europese financiering via de EIB effectiever bijdraagt aan het oplossen van financieringsknelpunten van Nederlandse bedrijven.

Steun private sector

Voor het slagen van de NII is betrokkenheid van de private sector essentieel. De private sector spreekt vandaag zijn steun uit voor de NII door middel van het ondertekenen van een intentieverklaring. Daarmee zegt de sector toe zich maximaal in te zetten om private financiering te mobiliseren voor een hefboom op de inspanningen van de NII, via cofinanciering, fondsinvesteringen en mogelijke financiering van de NII via vreemd vermogen. De ondertekenaars van de intentieverklaring voorzien dat een multiplier van indicatief 3,5 kan worden gerealiseerd. Daarmee komt in de startfase een totale investeringsomvang van circa €30 miljard in beeld. Daarnaast zal de private sector de investeringsinstelling ondersteunen met expertise en advisering op specifieke sectoren.

Aan de slag

De NII wordt formeel opgericht met een wet. Daarvoor zal een wetgevingstraject worden doorlopen. Het kabinet kiest er voor om nu al aan de slag gaan waar dit kan, door gebruik te maken van de doorlopende mandaten van Invest-NL en Invest International. Het streven is om in 2027 een beoogde NII CEO aan te trekken om de nieuwe organisatie vorm te geven.