Boa’s in het openbaar vervoer krijgen toegang tot het rijbewijzenregister. Vanaf 1 oktober kunnen werkgevers in het ov hiervoor een aanvraag doen. Met de pasfoto uit dat register kunnen ov-boa’s straks snel en zelfstandig de identiteit van een persoon vaststellen die geen identiteitsbewijs bij zich heeft. Nu zijn ze hiervoor nog afhankelijk van de politie. Dat zorgt niet alleen tot extra belasting bij de politie, het wachten op politieassistentie leidt vaak ook tot agressie en escalatie van de situatie.

Staatssecretaris Annet Bertram (OV & spoor): “Ik hoor boa’s die zeggen dat ze weinig mogelijkheden hebben om de identiteit van personen vast te stellen. Dat ervaren ze als heel frustrerend – en terecht. Zij verdienen steun bij het uitvoeren van hun vaak moeilijke werk. Toegang tot het rijbewijzenregister is voor hen een grote stap vooruit. Onderdeel van het coalitieakkoord is dat ook de toegang tot andere registers die boa’s kunnen helpen bij het identificeren van overtreders wordt verkend. Zo werken we aan het verbeteren van de sociale veiligheid in het OV.”

Afhankelijk van politie

Ov-boa’s moeten de identiteit van iemand die ze staande hebben gehouden vaststellen om een boete op te kunnen leggen. Maar het komt regelmatig voor dat zo’n iemand geen identiteitsbewijs bij zich heeft. Uit onderzoek blijkt dat 42% van alle boa’s dagelijks te maken heeft met een situatie waarbij ze de identiteit van een persoon niet zelfstandig kan vaststellen. De politie komt dan veelal ter plaatse om de boa’s te ondersteunen bij het identificeren van overtreders.

Die afhankelijkheid van de politie leidt tot extra belasting van toch al drukke politiemensen. De wachttijd vergroot bovendien de kans op agressie en escalatie. In de praktijk kiezen ov-boa’s er daarom vaak voor om overtreders dan maar geen boete op te leggen en hen te laten gaan met alleen een waarschuwing. Uit onderzoek naar meldingen van agressie tegen boa’s van NS blijkt dat circa een kwart was gerelateerd aan het identificeren van personen. Naar verwachting had dit voorkomen kunnen worden als de boa’s zelfstandig de identiteit hadden kunnen vaststellen.

Toegang tot rijbewijzenregister

Het kabinet maakt het nu juridisch mogelijk dat ov-boa’s toegang krijgen tot het rijbewijzenregister [link Staatsblad]. De politie gebruikt de pasfoto in het rijbewijzenregister, waarin ruim 12 miljoen Nederlanders staan, nu vaak bij het vaststellen van de identiteit. Inzage in de pasfoto uit het rijbewijzenregister geeft boa’s dus een belangrijk extra instrument, iets dat in heel veel gevallen uitkomst biedt. Deze oplossing werkt direct door in de praktijk voor een probleem dat, kijkend naar het grote aantal staandehoudingen door ov-boa’s, groot en urgent is. Werkgevers in het OV kunnen vanaf 1 oktober een aanvraag doen bij de RDW, de beheerder van het rijbewijsregister. Na autorisatie hebben de ov-boa’s toegang.

Maatregelen voor verbeteren sociale veiligheid

Een pasfoto-check in het rijbewijzenregister is één van de maatregelen om samen met de vervoerders de sociale veiligheid in het OV te verbeteren. Er wordt nog gesproken over de juridische en technische voorwaarden voor toegang tot de strafrechtketendatabank (SDKB) en de Basisvoorziening Vreemdelingen (BVV) ook voor (OV-)boa’s, waarmee de (OV-)boa de identificatie zelfstandiger kan uitvoeren. Omdat het gaat om toegang tot gevoelige informatie moet die toegang zorgvuldig worden uitgewerkt. Het streven is om in 2028 de toegang (mits juridisch mogelijk) gerealiseerd te hebben.

Verder is het de bedoeling binnen afzienbare tijd een nieuw convenant sociale veiligheid in het OV te tekenen met daarin een reeks maatregelen. Ook worden NS-conducteurs voorzien van een bodycam en voert de NS een proef uit met een korte wapenstok voor haar ov-boa’s. Daarnaast wordt er geld uitgetrokken om stations veiliger te maken.