Commissie stelt vijfpuntenplan voor om de veerkracht en veiligheid van de buitengrenzen van de EU te versterken

Vandaag stelt de Commissie een vijfpuntenplan voor om plotselinge, massale illegale binnenkomsten te voorkomen, erop te anticiperen en erop te reageren. Het zal de veerkracht en veiligheid van de buitengrenzen van de EU versterken.

De EU beschikt over een alomvattend en veerkrachtig kader voor migratiebeheer, dat duidelijke resultaten heeft opgeleverd, met illegale grensoverschrijdingen op het laagste niveau sinds 2021. Recente gebeurtenissen hebben de grenzen van de EU echter op de proef gesteld, van de oostelijke grenzen tot de oevers van de Middellandse Zee. De crisis van deze zomer in Ceuta heeft aangetoond hoe snel plotselinge, massale aankomsten zich aan de buitengrenzen van de EU kunnen opbouwen en tot noodsituaties kunnen leiden.  

Zoals voorzitter Von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie heeft benadrukt, blijkt uit de gebeurtenissen van deze zomer dat onze instrumenten moeten evolueren, met name in noodsituaties.

Dergelijke situaties bedreigen onze gemeenschappelijke veiligheid en eenheid en leiden tot een onaanvaardbaar verlies van mensenlevens. De bescherming van de buitengrenzen van de EU is een gedeelde Europese verantwoordelijkheid. Een gemeenschappelijke Europese respons, eensgezind optreden en solidariteit zijn van essentieel belang.

Als reactie op de gebeurtenissen in Ceuta heeft voorzitter Von der Leyen vijf belangrijke gebieden vastgesteld waarop het EU-optreden moet worden gestuurd. Voortbouwend op de Europese strategie voor asiel en migratie van januari 2026 zet de Commissie nu de koers uit op deze vijf gebieden met kernacties voor verschillende actoren, waarbij de bestaande instrumenten en kaders worden uitgebreid en waar nodig nieuwe worden gecreëerd:  

1. Meer samenwerking met partnerlanden om illegale migratie te voorkomen

Nauwere samenwerking met partnerlanden, onder meer op het gebied van monitoring, vroegtijdige waarschuwing en informatie-uitwisseling, is van cruciaal belang om illegale migratie terug te dringen. Prioritaire gebieden zijn onder meer:

• het aanpakken van de onderliggende oorzaken van illegale migratie met partnerlanden, het creëren van zinvolle kansen voor mensen in hun thuisland, met een nieuw initiatief voor vaardigheden en banen voor jongeren in het Middellandse Zeegebied en het werken aan nieuwe Gateway-bureaus om legale en veilige mobiliteit naar de EU te bevorderen;
• een sterke crisisbeheersingsdimensie in nieuwe en bestaande partnerschappen, met efficiënte mechanismen en protocollen voor vroegtijdige waarschuwing;
• nauwere samenwerking tussen Frontex, Europol en Eurojust en partnerlanden om de uitwisseling van informatie, risico- en dreigingsanalyses en inlichtingen over migratietrends en -routes te verbeteren;
• Ontwikkeling van coördinatiecentra voor het Europees grensbewakingssysteem (Eurosur) met partnerlanden om de uitwisseling van inlichtingen en de risicobeoordeling vóór de grens te versterken.

2. Versterking van de buitengrenzen van de EU

Hoewel de bescherming van de buitengrenzen van de EU in de eerste plaats een verantwoordelijkheid van de lidstaten is, zal de EU haar steun opvoeren om toekomstige noodsituaties of crises af te schrikken en erop te reageren, onder meer met:

• werken aan een nieuw Europees kader voor respons in noodsituaties om de veiligheid van de EU-grenzen te allen tijde te beschermen, met name in scenario's waarin massabewegingen worden ontworpen en als wapen worden ingezet, zoals aangekondigd door voorzitter Von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie;
• Een voorstel van de Commissie om het mandaat van Frontex te versterken, onder meer met een versterkt permanent korps voor de onmiddellijke inzet van personeel en uitrusting, een grotere rol bij terugkeer, nauwere samenwerking met partnerlanden en een sterke capaciteit om toezicht te houden op de buitengrenzen en gebieden vóór de grens.
• Gerichte steun aan de lidstaten voor de versterking van gevoelige delen van de buitengrenzen van de EU.
• Het verlenen van steun via het Uniemechanisme voor civiele bescherming, op verzoek van de lidstaten.

3. Verbetering van de systemen voor monitoring, situationeel bewustzijn en vroegtijdige waarschuwing

Om toekomstige crises af te wenden en de monitoring en het situationeel bewustzijn te verbeteren, bevat het plan de volgende kernacties:

• voorstellen om het mandaat van Frontex te versterken om het in staat te stellen socialemediamonitoring uit te voeren met het oog op een beter situationeel bewustzijn en operationele ondersteuning in het kader van het beheer van de buitengrenzen;
• De lidstaten moeten tijdig relevante informatie verstrekken aan het Europees grensbewakingssysteem (Eurosur) en onmiddellijk verslag uitbrengen over ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de buitengrenzen van de EU.
• flexibele antwoorden bieden op opkomende migratietrends, veranderende patronen en snelle verspreiding van mis- en desinformatie via de snellereactie-initiatieven van de Wereldwijde Alliantie (GARRI);
• Een flexibel kader ontwikkelen om ten volle gebruik te maken van de instrumenten die in het kader van de wet inzake digitale diensten beschikbaar zijn om te reageren op crises en incidenten, met nieuwe protocollen om te zorgen voor gestructureerde en onmiddellijke samenwerking en informatie-uitwisseling met zeer grote onlineplatforms, zoekmachines en nationale autoriteiten.
• nieuwe digitale partnerschappen met partnerlanden om online-inhoud die illegale migratie aanwakkert, op te sporen en erop te reageren;

4. Ontmanteling van netwerken voor migrantensmokkel en -handel

Om illegale migratie doeltreffend aan te pakken, moeten de achterliggende smokkel- en mensenhandelnetwerken worden ontmanteld. De inspanningen zullen op de volgende gebieden worden opgevoerd:

• De Raad moet snel de voorgestelde sanctieregeling aannemen die de EU in staat zal stellen tegoeden te bevriezen en reisverboden op te leggen aan migrantensmokkelaars;
• het Parlement dringend in te stemmen met het onderhandelingsstandpunt over de herziene faciliteringsrichtlijn tot modernisering van het EU-kader ter bestrijding van smokkel, gevolgd door snelle interinstitutionele onderhandelingen; de medewetgevers om de interinstitutionele onderhandelingen over het nieuwe mandaat voor Europol te intensiveren;
• versterkte samenwerking met onlineplatforms, onder meer binnen het EU-internetforum, alsook met financiële instellingen en aanbieders van digitale betalingsdiensten, om ervoor te zorgen dat zij onlinesmokkelactiviteiten kunnen opsporen en de lidstaten kunnen ondersteunen bij het identificeren, opsporen en opsporen van illegale geldstromen;
• Verdere versterking van het Europees Centrum tegen migrantensmokkel van Europol.

5. Terugkeer versterken

Effectief migratiebeheer hangt af van een gemeenschappelijk EU-systeem voor snelle terugkeer en van het vermogen van partnerlanden om zelf terugkeer te beheren. Om dit te versterken is het nodig dat:

• versterking van de samenwerking met derde landen op het gebied van overname, met gebruikmaking van alle beschikbare instrumenten, instrumenten en beleidsmaatregelen ter bevordering van betere samenwerking, met inbegrip van handel, ontwikkelingssamenwerking en visa;
• versterking van de rol van Frontex bij de terugkeer van onderdanen van derde landen die geen recht hebben om in de EU te verblijven;
• De lidstaten moeten ook de nieuwe terugkeerverordening en de terugkeergrensprocedure uitvoeren en op ruimere schaal gebruikmaken van de Frontex-steun die reeds beschikbaar is voor terugkeer, overname en re-integratie;
• De doeltreffendheid van terugkeer vergroten en de administratieve lasten verminderen door de procedures te digitaliseren.

Volgende stappen

Het vijfpuntenplan zal aan de lidstaten worden voorgelegd tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 1-2 oktober 2026. Het aanpakken van de vastgestelde uitdagingen vereist gezamenlijke acties van de lidstaten, de JBZ-agentschappen en de Commissie en dit vijfpuntenplan zal door alle lidstaten op gecoördineerde wijze worden uitgevoerd.

Voor meer informatie

5-puntenplan om plotselinge, massale illegale aankomsten te voorkomen, erop te anticiperen en erop te reageren