Vragen en antwoorden over het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie

Wat is het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie?

Het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie (EUCCS) verbindt nationale kritieke communicatiesystemen en brengt verschillende eerstehulpverleners – politie, brandweer, medische noodhulpdiensten en andere organisaties voor civiele bescherming – in de lidstaten samen. Het waarborgt de veerkracht van het systeem ook in tijden van crisis door het beginsel van prioriteit van kritieke communicatie op mobiele netwerken te verankeren en te voorzien in satellietback-up wanneer mobiele communicatie niet beschikbaar is, door te voorzien in een betrouwbaar en veilig communicatiesysteem. Het stelt noodhulpdiensten en andere overheidsinstanties in staat om snel belangrijke informatie uit te wisselen en te upgraden van spraakcommunicatie (radiocommunicatie) van vandaag naar tekstberichten, foto's, video, geolocatiegegevens en andere relevante gegevens.

Ze zullen beter begrijpen wat er op het terrein gebeurt en kunnen hand in hand samenwerken - nationaal en over de grenzen heen - om levens te redden.

Het EUCCS zal de hele EU en de met Schengen geassocieerde landen bestrijken. Het zal betrekking hebben op alle noodhulpdiensten: rechtshandhaving, brandweerlieden, civiele bescherming en medische hulpverleners. De lidstaten kunnen naar eigen goeddunken meer gebruikers toevoegen, met name strijdkrachten.

Het EUCCS bouwt voort op tien jaar praktijkervaring. Het werd geïnitieerd door de terroristische aanslagen van 2015/16, toen de lidstaten moesten worstelen met de uitdagingen als gevolg van afzonderlijke en incompatibele kritieke communicatiesystemen. Ze lanceerden proefprojecten voor dit systeem, ontwikkeld via door de EU gefinancierde projecten en brachten EU-industrieën en overheidsinstanties samen in een EU-oplossing voor de veiligheid van de EU.

Meer informatie over de werking van het EUCCS vindt u hier.

Waarom stel je dit nu voor?

De bosbranden van deze zomer zijn een sterke herinnering aan de noodzaak om snel en gecoördineerd te reageren, of de crisis nu klimaatgerelateerd is of door de mens is veroorzaakt. De lidstaten zullen elkaar in tijden van crisis beter kunnen ondersteunen met het EUCCS.

Het EUCCS zal nationale agentschappen die verschillende diensten bestrijken, zoals politie- of rechtshandhavingsinstanties, brandweerlieden en medisch personeel, in staat stellen over diensten en grenzen heen te praten en gegevens te delen zonder dat het netwerk wordt verstoord. En wanneer eerstehulpverleners in een andere lidstaat gaan helpen, kunnen zij hun eigen kritieke communicatiedienst “net als thuis” gebruiken.

Het is een van de belangrijkste acties van de Europese strategie voor interne veiligheid, ProtectEU van april 2025 en de EU-strategie voor een paraatheidsunie van maart 2025. Zij geeft uitvoering aan een aanbeveling van het Niinistö-verslag over paraatheid en gereedheid van de EU en dringt er bij de EU op aan het EU-systeem voor kritieke communicatie zo spoedig mogelijk te voltooien.

Dit voorstel volgt ook op reeds lang bestaande verzoeken van zowel de lidstaten – zoals weergegeven in de conclusies van de Raad van juni 2021 – als van eerstehulpverleners, die behoefte hebben aan een Europees systeem voor kritieke communicatie dat naadloos grensoverschrijdend werkt.

Wanneer kan het EUCCS worden gebruikt?

Het EUCCS kan op elk moment worden gebruikt. Het zal meerdere toepassingen hebben - van verkeersongevallen tot natuurrampen, een achtervolging over een grens, terroristische aanslagen of drone-incidenten.  

Het zal alle noodhulpdiensten in staat stellen nationaal en grensoverschrijdend met elkaar te communiceren en zal het situationeel bewustzijn en de respons in crisissituaties verbeteren.

Er is al een proefversie van het systeem uitgerold en getest, die een afspiegeling is van situaties in het echte leven (bijvoorbeeld branden in grensgebieden, migrantensmokkel en drugssmokkel).

Het systeem is zo ontworpen dat het ook door strijdkrachten kan worden gebruikt, mochten de lidstaten besluiten hun leger aan het systeem te koppelen, zodat zij met andere noodhulpdiensten kunnen coördineren, bijvoorbeeld in geval van een overstroming waarbij het leger reddingsinspanningen naast civiele diensten ondersteunt.

Hoe verbetert dit de strategische autonomie van de EU?

 Het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie versterkt de strategische autonomie van de EU door:

• het versterken van kritieke cybercapaciteiten door middel van encryptie, een sterk protocol en het gebruik van back-up-EU-satellieten, en het ondersteunen van betrouwbare Europese technologieën;
• vermindering van de afhankelijkheid van leveranciers van buiten de EU (4 industriële partners uit de EU zijn al betrokken bij het proefproject, en naar verwachting zullen er in de komende jaren meer bijkomen);
• het vergroten van de operationele veerkracht en het waarborgen van de continuïteit tijdens crises, aangezien de lidstaten minder afhankelijk zullen zijn van externe infrastructuur en — dankzij netwerkprioriteit, mobiele inzetbare communicatie-eenheden en satellietback-up — niet langer kwetsbaar zullen zijn voor netwerkverstoringen;
• door de technologische normen te harmoniseren, zal het één norm creëren die EU-bedrijven in staat stelt producten te bouwen voor de hele EU-markt, een innovatievriendelijke omgeving die Europese bedrijven aanmoedigt om te investeren in O&O;D voor kritieke communicatie en uiteindelijk voor de veiligheid van de EU.

Het vergroot de veerkracht van de Unie als geheel door de communicatie en samenwerking van eerstehulpverleners over de grenzen heen en agentschappen die gebruikmaken van in Europa gemaakte technologische oplossingen te verbeteren. 

Wat zijn het Network Monitoring Centre van de Europese Unie en het Security Monitoring Centre van de Europese Unie?

De EU zal twee centrale hubs opzetten om de nood- en andere kritieke communicatiesystemen van de lidstaten eenvoudiger en veiliger met elkaar te verbinden.

• Een waarnemingscentrum van het netwerk van de Europese Unie om na te gaan of het systeem naar behoren werkt, beschikbaar en betrouwbaar is. Het zal de interconnectie tussen de nationale kritieke communicatiesystemen van de lidstaten hosten op een veilig en veerkrachtig glasvezelnetwerk, zodat landen via één centraal punt verbinding kunnen maken in plaats van veel afzonderlijke verbindingen met elkaar te bouwen.
• Een afzonderlijk centrum voor beveiligingstoezicht van de Europese Unie zal cyber- en veiligheidsrisico's analyseren, bedreigingen beoordelen en de lidstaten ondersteunen. Het zal incidenten niet direct beheren.

Hoe werkt het systeem concreet vanuit een technologisch perspectief?

Alle lidstaten zullen geleidelijk overstappen van smalbandradiosystemen naar breedbandtechnologie – Mission Critical Services (MCX).

MCX is een mobiele breedbandtechnologie die veilige spraak-, video- en datacommunicatie met hoge prioriteit levert voor hulpverleners. 

Hoewel elk Europees land zijn eigen noodcommunicatienetwerk beheert, zorgen MCX-normen ervoor dat deze nationale systemen veilig kunnen verbinden en samenwerken als dat nodig is. Het zal ervoor zorgen dat de dekking van commerciële mobiele netwerken kan worden benut, terwijl de betrouwbaarheid en prioriteit die nodig zijn voor kritieke communicatie worden gewaarborgd.

De satellietactiva van de EU zullen een aanvulling vormen op de terrestrische netwerken en zorgen voor extra dekking in afgelegen gebieden, alsook voor back-up in geval van verstoring van netwerken.

Zal het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie samenwerken met het Coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties (ERCC) van de EU?

Ja. Het ERCC zorgt voor een snelle inzet van noodhulp en fungeert als coördinatiecentrum in situaties die geen verband houden met rechtshandhaving.

Wanneer noodteams worden ingezet, werken ze vaak in verschillende landen samen met first responders uit andere landen.

Momenteel moeten ze ad-hocoplossingen vinden om met elkaar te communiceren. Met het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie zullen ze vanaf het begin worden samengevoegd wanneer ze ter plaatse aankomen.

Hoe weten we of de technologie operationeel is in real-life situaties?

Er hebben al twee proeven plaatsgevonden en er zijn er meer gepland. Ze zijn geïnspireerd door real-life cases: het team van het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie ontwikkelt scenario's om de coördinatie tussen de grensoverschrijdende eerstelijnsdiensten te testen, eraan te werken en te verbeteren.

Het doel is om de samenwerking tussen agentschappen onder druk te testen, waarbij reële situaties worden weerspiegeld. Deze real-life trials stelden first responders in staat om de MCX-technologieën (Mission Critical Services) te testen, informatie te delen en gelijktijdige operaties te coördineren. 

Wanneer zal het EUCCS operationeel zijn?

Het systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie zal eerst met enkele lidstaten worden gelanceerd en vervolgens worden uitgebreid met de andere lidstaten, waarbij rekening zal worden gehouden met de verschillende fasen van de overgang naar breedbandcommunicatie van de nationale kritieke communicatiesystemen van de lidstaten. Naarmate de lidstaten hun nationale systemen upgraden, kunnen zij toetreden tot het EUCCS.

Een eerste groep lidstaten moet in 2030 op het systeem worden aangesloten, gevolgd door de andere lidstaten in 2033 en 2036, waarbij de laatste de uiterste termijn is waarbinnen alle lidstaten op het EUCCS moeten zijn aangesloten.  

Voor meer informatie

Persbericht

Factsheet

Voorstel tot instelling van een systeem voor kritieke communicatie van de Europese Unie

Europese strategie voor interne veiligheid (ProtectEU)

Strategie voor een paraatheidsunie

EUCCS