Vragen en antwoorden over de nieuwe normalisatieverordening

Wat is een norm en hoe worden normen in Europa ontwikkeld?

Een norm is een technisch document dat specificaties vaststelt voor een product, dienst of proces. Het wordt geschreven door deskundigen en vervolgens bij consensus aangenomen. Het omvat een breed scala, van het formaat van een vel A4-papier tot de veiligheid van het speelgoed van een kind of de compatibiliteit van een telefoonoplader.

Veel normen zijn vrijwillig, maar zelfs wanneer vrijwilligersbedrijven een sterke prikkel hebben om ze toe te passen. Een product dat volgens een erkende norm is vervaardigd, kan op de hele eengemaakte markt worden verkocht in plaats van aan uiteenlopende nationale regels te moeten worden aangepast. Het demonstreert veiligheid en kwaliteit, zorgt voor interoperabiliteit en verlaagt de kosten.

In Europa worden normen ontwikkeld via een publiek-privaat partnerschap. De drie Europese normalisatieorganisaties (CEN, CENELEC en ETSI) werken samen met nationale normalisatie-instellingen, met normen die zijn opgesteld door deskundigen uit het bedrijfsleven, consumentenorganisaties, werknemersvertegenwoordigers, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en overheidsinstanties. Hoewel de Commissie zelf geen normen schrijft, kan zij vragen normen op te stellen om de EU-wetgeving te ondersteunen en het systeem te helpen financieren.

Waarom zijn geharmoniseerde normen belangrijk voor de eengemaakte markt?

Geharmoniseerde normen zijn belangrijk voor de eengemaakte markt omdat zij de wettelijke vereisten van de EU omzetten in één praktische reeks technische specificaties die in alle lidstaten kunnen worden gebruikt. Ze zijn ontwikkeld door CEN, CENELEC of ETSI op verzoek van de Commissie en geven producten en diensten een vermoeden van conformiteit met het EU-recht zodra ze in het Publicatieblad van de Europese Unie zijn aangehaald.

Dit geeft hen een speciale juridische rol. Door één erkende route naar naleving te bieden, verminderen zij de technische handelsbelemmeringen, ondersteunen zij het vrije verkeer van goederen en diensten en maken zij het voor bedrijven, met name kleine en middelgrote ondernemingen, gemakkelijker en goedkoper om toegang te krijgen tot de EU-markt en waarborgen zij tegelijkertijd veiligheid, interoperabiliteit en consumentenvertrouwen.

Hoe zal dit bedrijven, met name het midden- en kleinbedrijf, helpen?

De nieuwe normalisatieverordening zal de tijd die nodig is om een norm te ontwikkelen met een derde verkorten en producten sneller laten profiteren van het vermoeden van conformiteit, waardoor de markttoegang wordt vergemakkelijkt en de nalevingskosten worden verlaagd. Zij zullen ook vrije toegang hebben tot normen ter ondersteuning van het EU-recht.

Kleinere bedrijven zullen met name profiteren van snellere normen, vrije toegang tot deze normen en gemakkelijkere markttoegang. Het voorstel verplicht de nationale normalisatie-instellingen ook om de kosten van deelname aan normalisatie voor kleine en middelgrote ondernemingen te verlagen.

Wie ontwikkelt normen in Europa en wat verandert er met de nieuwe verordening?

Normalisatie in Europa berust op een publiek-privaat partnerschap. Op Europees niveau zijn drie officieel erkende Europese normalisatieorganisaties verantwoordelijk: CEN, dat de meeste sectoren bestrijkt; CENELEC, voor elektrotechnisch gebied; en ETSI, voor telecommunicatie en ICT. Zij werken samen met de nationale normalisatie-instellingen van elke lidstaat en de technische inhoud wordt geschreven door deskundigen uit de industrie (met inbegrip van kleine en middelgrote ondernemingen), overheidsinstanties, consumentenorganisaties, werknemersvertegenwoordigers, milieuorganisaties, de academische wereld en andere relevante groepen. Voor inhoud van internationaal belang werken de Europese organisaties nauw samen met hun mondiale tegenhangers: ISO, IEC en ITU.

De nieuwe verordening zal hetzelfde systeem behouden, met één belangrijke verbetering: de Commissie zal, na raadpleging van de Europese normalisatieorganisaties, normalisatieverzoeken kunnen sturen naar aangewezen normalisatieorganisaties. Hierdoor kan zij de gevraagde deskundigheid snel mobiliseren en tegelijkertijd de centrale rol van de Europese normalisatieorganisaties in het proces behouden.

Hoe gaat u de snelheid van de ontwikkeling van normen verhogen?

We zullen de normalisatie versnellen door het systeem wendbaarder, voorspelbaarder en minder bureaucratisch te maken. Concreet betekent dit een snellere omzetting van bestaande specificaties van hoge kwaliteit in Europese normen, een duidelijker gebruik van gemeenschappelijke specificaties en een tijdelijk vermoeden van conformiteit voor bepaalde nieuwe technische producten. We zullen ook de planning en verantwoordingsplicht verbeteren door beter te anticiperen op de behoeften, kernprestatie-indicatoren toe te passen en realtime monitoring via een digitaal platform. Tot slot zullen we bindende termijnen invoeren, procedures vereenvoudigen en, onder strikte waarborgen en met goedkeuring van de lidstaten, toestaan dat alternatieve routes voor bepaalde verzoeken van de Commissie worden verzonden naar andere normalisatieorganisaties dan de drie Europese normalisatieorganisaties.

Hoe verhoudt het Europese normalisatiesysteem zich tot internationale normen en wat verandert er in het voorstel?

De Europese en internationale normalisatiesystemen zijn nauw met elkaar verbonden. In het kader van een langdurige samenwerkingsovereenkomst, de Overeenkomst van Wenen tussen CEN en ISO en de Overeenkomst van Frankfurt tussen CENELEC en IEC wordt een groot deel van de Europese normen overgenomen uit of afgestemd op internationale normen. Dit voorkomt dubbel werk en ondersteunt de wereldhandel, in overeenstemming met de beginselen van de Wereldhandelsorganisatie inzake technische handelsbelemmeringen. Tegelijkertijd kan de EU in toenemende mate niet vertrouwen op normen die een vermoeden van conformiteit bieden in nieuwe strategische technologieën zoals AI, cybertechnologie en batterijen, terwijl andere economieën sneller evolueren. Dit is een van de factoren die ten grondslag liggen aan de nadruk die in het voorstel wordt gelegd op internationale coördinatie. De hervorming bevordert daarom een sterkere coördinatie van de Unie in internationale normalisatie-instellingen, zodat de EU haar belangen en waarden doeltreffender kan bevorderen naarmate de vaststelling van normen geopolitiek belangrijker wordt.

Zullen normen gratis zijn? Hoe zullen Europese normalisatieorganisaties normalisatie financieren als normen gratis zijn?

In recente arresten van het Hof van Justitie van de EU is vastgesteld dat normen waarnaar in de EU-wetgeving wordt verwezen, deel uitmaken van het EU-recht en daarom gratis beschikbaar moeten worden gesteld. Daarom introduceert het voorstel een belangrijke wijziging in het huidige normalisatiesysteem: geharmoniseerde normen en normen waarnaar in het EU-recht wordt verwezen, zouden vrij toegankelijk zijn. Deze normen vertegenwoordigen ongeveer 3.650 van de 27.000 normen die beschikbaar zijn in de catalogi van Europese normalisatieorganisaties.

Geharmoniseerde normen vertegenwoordigen slechts een klein deel van de inkomsten van Europese normalisatieorganisaties. ETSI-normen zijn al gratis – en niet alleen de geharmoniseerde normen.

Digitalisering creëert mogelijkheden voor Europese normalisatieorganisaties om nieuwe diensten aan te bieden die zowel waarden toevoegen voor standaardgebruikers als nieuwe inkomstenbronnen voor hen creëren.

Komen er overgangsperioden?

De meeste belangrijke wijzigingen in de EU-wetgeving omvatten een overgangsperiode tussen goedkeuring en toepassing, waardoor bedrijven en autoriteiten tijd hebben om zich aan te passen. De exacte duur zal in de definitieve rechtshandeling worden vastgesteld.

Wanneer treden de nieuwe regels in werking?

Dat is afhankelijk van het wetgevingsproces. Doorgaans treedt EU-wetgeving in werking na formele vaststelling en bekendmaking in het Publicatieblad van de Europese Unie, waarbij de toepassing onmiddellijk of na een vastgestelde overgangsperiode begint.

Voor meer informatie

Voorstel voor een nieuwe normalisatieverordening

Persbericht

Factsheet