Originele locatie document

Tweede Kamer, 13e vergadering

Begin14:00
Sluiting14:00
StatusOngecorrigeerd

Opening

Voorzitter: Van Campen

Aanwezig zijn leden der Kamer, te weten:

De voorzitter:

Ik open de vergadering van 13 oktober 2026.

Vragenuur

Vragen El Boujdaini

Vragen van het lid El Boujdaini aan de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur over het bericht "Geen bezorging en verkeerde winkelprijzen na 'veiligheidsincident' bij Albert Heijn".

De voorzitter:

Aan de orde is het mondelinge vragenuur. Als eerste geef ik het woord aan mevrouw El Boujdaini voor haar vragen aan de staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Als u zover bent, heeft u het woord. Gaat uw gang.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Dank u wel, voorzitter. Wie vanochtend boodschappen deed bij Albert Heijn stond voor lege schappen. Er was weinig groente en fruit in de schappen en er was geen bezorging aan huis, ook niet voor mensen die daarvan afhankelijk zijn. Sinds zondag heeft Ahold last van een cyberincident. Ook in België merken mensen dat. In Frankrijk sloegen in honderden supermarkten de koelingen op hol door een cyberaanval op hetzelfde moment.

Ik wil beginnen met de medewerkers van Ahold die overuren draaien om dit op te lossen en om de schappen weer te vullen, heel veel succes te wensen. Wie hierachter zit of wat er precies is gebeurd, weten we nog niet. Dat is onduidelijk, maar dit laat wel zien hoe afhankelijk we zijn geworden van digitale systemen voor iets alledaags als ons eten. Dit raakt het dagelijks leven van iedereen in Nederland en het kan iedere supermarkt overkomen, maar hopelijk niet tegelijkertijd.

Voorzitter. Vorige maand waarschuwden onderzoekers er nog voor dat de schappen in supermarkten na een cyberaanval al binnen twee à drie dagen leeg kunnen zijn. Dat zien we nu dus gebeuren. Daarom mijn vraag: hoe zorgen we ervoor dat mensen eten kunnen blijven kopen ook als de systemen uitvallen, juist ook wanneer dit bij meerdere supermarktketens tegelijkertijd zou gebeuren?

De voorzitter:

Het woord is aan de staatssecretaris.

Staatssecretaris Erkens:

Voorzitter, dank. Ik zal nog even toelichten waarom ik hier sta en niet de collega van Digitale Zaken. Dat heeft er met name mee te maken dat er veel vragen zijn over de voedselzekerheid. Moeten mensen zich daarover zorgen maken of niet? Het heeft er ook mee te maken dat dit gaat over een specifiek incident in de voedselketen. Dan ben ik inhoudelijk aan zet om het gesprek daarover met uw Kamer aan te gaan.

Er is op dit moment geen probleem rondom de voedselzekerheid. We zien dat het probleem alleen plaatsvindt bij Albert Heijn. Het gaat specifiek over de onlineverkoop en over de levering van bepaalde productcategorieën aan de supermarkten. Dat betekent dat mensen nog gewoon naar Albert Heijn kunnen gaan. Sommige schappen zullen inderdaad soms wat leger zijn dan u gewend bent. Andere supermarktketens in Nederland hebben nog geen problemen en daar gaan we op dit moment ook niet van uit. Die zorg kunnen we dus wegnemen.

Tegelijkertijd werken we als kabinet in den brede aan het verbeteren van de weerbaarheid van de voedselketen en de voedselzekerheid. We nemen precies dit soort scenario's mee in de uitwerking, zoals het Kamerlid van D66 ook heeft gevraagd. Dat doen we onder andere met het landelijk crisisplan voedselzekerheid. Dat stellen we in het eerste kwartaal van volgend jaar vast. De scenario's daarbinnen worden op dit moment nog verder uitgewerkt. Daar zijn we al heel ver mee, samen met de keten. We zullen ervoor zorgen dat de lessen uit dit incident daar nog verder bij betrokken worden.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Het is goed om te horen dat de voedselzekerheid in ieder geval niet in gevaar is. Ik wil extra aandacht vragen voor de digitale kant van dit incident, want digitale incidenten richten zich inderdaad niet op één sector. Ze kunnen overal voorkomen. Het is iets wat integraal over de domeinen heen gaat. Daarom wil ik de staatssecretaris vragen of er in ieder geval in de voedselketen momenteel een soort draaiboek is voor cyberincidenten of cyberdreigingen.

Staatssecretaris Erkens:

Daar wordt de laatste hand aan gelegd vanuit het landelijk crisisplan voedselzekerheid. Dat gaat over de meest ontwrichtende noodscenario's die u kunt bedenken en dus ook over cyberontwrichting. Daar wordt nu de laatste hand aan gelegd. Dat gaat trouwens wel over ingrijpendere scenario's dan wat op dit moment plaatsvindt. U moet dan denken aan scenario's waarin alle supermarkten getroffen worden of waarin de leveringen voor langere termijn onderbroken worden. Die worden exact uitgewerkt, zoals D66 vraagt.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Dat is heel goed. Dat hebben we echt nodig om onszelf weerbaar te maken in de toekomst. Ik vind het fijn om dat te horen van de staatssecretaris. Ik denk dat het juist heel belangrijk is om dit breder te trekken. Het betreft nu deze sector, maar ik vraag het kabinet om dit ook mee te nemen richting de andere sectoren. We hebben namelijk gezien dat het bijvoorbeeld ook in de telecom gebeurt, zoals bij het datalek bij Odido. Ik wil de staatssecretaris dus vragen of deze gesprekken al plaatsvinden binnen het kabinet. Is dat al gaande?

Staatssecretaris Erkens:

Ja. We praten er in de breedte over, onder anderen met staatssecretaris Aerdts in dezen. We zullen de lessen uit dit incident ook onderling delen, zodat we continu blijven leren en voorkomen dat we dit per departement afzonderlijk doen. Je moet ervoor zorgen dat je hier juist lering uit trekt en dat die cyberweerbaarheid een stuk beter wordt.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Ik wil nog even verdergaan op wat er is gebeurd. Zoals ik eigenlijk al eerder zei, is het nu de supermarktketen, maar kan het de volgende keer het ziekenhuis of de drinkwatervoorziening zijn. Weet de staatssecretaris of het incident ook is gemeld bij het NCSC en de Autoriteit Persoonsgegevens?

Staatssecretaris Erkens:

Ik kan geen uitspraak doen over of het gemeld is, maar ik kan u wel vertellen dat er sinds de inwerkingtreding van de Cyberbeveiligingswet in augustus een meldplicht bestaat.

Mevrouw El Boujdaini (D66):

Dan wil ik u wel heel graag op het hart drukken dat ik hoop dat dit ook echt gebeurt. Juist die autoriteiten zouden er ook mee aan de slag moeten gaan, vooral nu we zien dat het waarschijnlijk iets internationaals is en dat het wellicht verband houdt met elkaar, ook al weten we natuurlijk niet precies wat er aan de hand is.

Voorzitter. Ik wil even doorgaan met mijn allerlaatste vragen, want ik zie dat de tijd bijna om is. Het zal u wellicht niet verbazen dat ik er weer over begin, maar de vragen gaan over AI en kwantumtechnologie. Die zijn zich ook alleen maar verder aan het ontwikkelen. Zou de staatssecretaris in de gesprekken die hij met de supermarkten heeft ook de dreiging van AI en kwantum mee kunnen nemen, ook als het gaat over achterstallig onderhoud van de systemen die zich bijvoorbeeld binnen de voedsel- en supermarktketen bevinden? We moeten die verouderde systemen echt up-to-date houden, zodat we in de toekomst minder cyberdreigingen hebben.

Staatssecretaris Erkens:

Heel kort: daar ben ik toe bereid. We hebben de ambitie gesteld om voor de zomer van volgend jaar de nationale strategie voedselzekerheid verder ingevuld te hebben. Daarbij praten we onder andere met supermarkten over verdere acties om de weerbaarheid te vergroten. Ik kan toezeggen dat we deze onderwerpen daarbij zullen betrekken.

Mevrouw Beckerman (SP):

Eén groep die makkelijk vergeten wordt, zijn de werknemers. We hebben gehoord dat duizenden uitzendkrachten van Albert Heijn, Etos en Gall & Gall de afgelopen dagen naar huis zijn gestuurd, zeker in de logistiek, en dat zij zich zorgen maken of ze straks wel uitbetaald worden. De staatssecretaris had het erover dat hij met een crisisplan komt en dat er gesprekken gevoerd worden. Wordt daarin ook meegenomen dat deze werknemers beschermd worden en dat zij wel degelijk uitbetaald krijgen?

Staatssecretaris Erkens:

Ik heb op dit moment nog geen aanwijzingen gekregen van Albert Heijn dat daar een probleem mee zou ontstaan. Ik kan nu niet speculeren of daar problemen verwacht worden. Ik spreek later vandaag nogmaals met Albert Heijn, dus ik kan mevrouw Beckerman toezeggen dat ik die vraag aan hen zal stellen en het bespreekbaar zal maken.

Mevrouw Kathmann (PRO):

Ten eerste steek ik alle cyberexperts die bezig zijn om dit op te lossen en alles te herstellen een heel groot hart onder de riem en wens ik ze heel veel succes. Cyberexperts zeggen ook dat we de rust moeten bewaren, omdat we nog heel veel niet weten. Maar als je de rust moet bewaren, is er vaak ook onrust. Die is er op twee punten. Mensen maken zich zorgen over gegevens, terwijl we helemaal nog niet weten of dat terecht is. Mensen maken zich ook zorgen omdat er hen al is gevraagd om bijvoorbeeld voor drie dagen voedsel in huis te halen. Zij denken nu: dit komt wel heel erg dichtbij.

De voorzitter:

Uw vraag.

Mevrouw Kathmann (PRO):

Burgers goed informeren is het allerallerbelangrijkste. Daar is Albert Heijn op dit moment keihard mee bezig. We hebben hier al eerder gestaan om het kabinet te vragen …

De voorzitter:

Uw vraag.

Mevrouw Kathmann (PRO):

... of de overheid daar mede een verantwoordelijkheid in pakt bij grote cyberincidenten. Kunt u ervoor zorgen, vraag ik via de voorzitter, dat er zo snel mogelijk een soort escalatieladder komt voor bij grote cyberincidenten? Gaat de overheid die bedrijven meehelpen om burgers zo goed mogelijk te informeren?

Staatssecretaris Erkens:

In eerste instantie ligt die verantwoordelijkheid op dit moment bij Albert Heijn. Afhankelijk van de zwaarte van het incident neemt ook de rol van de overheid daarin toe. Ik kan u toezeggen dat ik dit aspect begin volgend jaar ook zal betrekken in het landelijk crisisplan voedselzekerheid, waarin dit soort scenario's uitgewerkt worden.

Mevrouw Rajkowski (VVD):

Honderd procent veiligheid bestaat niet, ook niet online, hoe goed een bedrijf zijn beveiliging of systemen ook op orde heeft. Ik zou willen vragen om in dat nieuwe plan, dat volgend jaar naar de Kamer wordt gestuurd, ook de analoge terugvalopties mee te nemen. Systemen kunnen namelijk uitvallen. Of het nou een hack is, een storing of iemand die ergens een kabel heeft kapotgemaakt: het kan allemaal. We moeten daarop voorbereid zijn, zodat Nederland door kan draaien. Kan de staatssecretaris die toezegging doen?

Staatssecretaris Erkens:

Ik kan toezeggen dat ik dat meeneem. Laat ik één voorbeeld noemen. De gesprekken die we gaan voeren, gaan onder andere over cyberaanvallen en stroomuitval. Je moet nadenken over heel basale vragen. Hoe gaan bijvoorbeeld de deuren open die nu automatisch opengaan? Als je geen analoge terugvaloptie hebt, kan de supermarkt bevoorraad worden, maar komen mensen nog steeds niet naar binnen of naar buiten. Die opties nemen we dus mee. Ik denk wel dat het goed is om te melden dat er bij elke beleidsoptie die we daarvoor in kaart brengen, natuurlijk ook een kostenplaatje zal zijn. Het zou kostenverhogend kunnen werken in de voedselketen. Het kabinet probeert het heel gericht op de grootste risico's te doen, om te voorkomen dat mensen het merken aan de prijs van de boodschappen. Weerbaarheid komt namelijk met een prijskaartje. Volgens mij heeft niet alleen uw Kamer, maar ook het kabinet besloten dat we bereid zijn de weerbaarheid te vergroten. Dat willen we om die reden wel doordacht en gericht doen.

De heer Lohman (CDA):

Voedsel is een absolute basisvoorziening. Dat we blijkbaar bij mogelijke cyberaanvallen niet in staat zijn om systemen door te laten lopen vind ik echt zeer zorgwekkend. De staatssecretaris gaat in gesprek. Wat kan hij toezeggen om te zorgen dat bedrijven proactief investeren in terugvalopties en noodvoorzieningen in het geval van cyberaanvallen? Misschien kan het door daar een gezamenlijke verantwoordelijkheid te organiseren. Als tweede: hoe kijkt hij naar de rol van de agrarische sector en bijvoorbeeld kortere ketens in de noodvoorziening, als dit echt vaker een probleem gaat worden?

Staatssecretaris Erkens:

Om de tweede vraag eerst te beantwoorden: we nemen de agrarische sector mee in het uitwerken van de strategische agenda voedselzekerheid. We kijken specifiek naar de gehele keten bij het verbeteren van de weerbaarheid. De agrarische sector zal dus worden meegenomen in die gesprekken. Dan de eerste vraag. Hoe zorgen we ervoor dat die maatregelen genomen worden? Het kabinet heeft niet stilgezeten. Mijn voorgangers hebben dat op dit vlak trouwens ook niet. In augustus is de Cyberbeveiligingswet in werking getreden. Daarbij zit een zorgplicht voor de belangrijkste entiteiten om de cyberveiligheid te verbeteren binnen hun concern. We hebben de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten, waarvoor de belangrijkste spelers in de voedselketen aangewezen zullen worden om aanvullende maatregelen van weerbaarheid te treffen. Ook vanuit de overheid zullen wij daar toezicht op houden en zullen we ook druk kunnen uitoefenen mocht dat niet het geval zijn. Die wettelijke bevoegdheden worden inderdaad as we speak vastgesteld.

De voorzitter:

Dank u wel. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording.

Vragen Van der Plas

Vragen van het lid Van der Plas aan de minister van Justitie en Veiligheid over de Hamas-verering op diverse plekken in Nederland op 7 oktober.

De voorzitter:

Ik geef het woord aan mevrouw Van der Plas voor haar mondelinge vragen namens de BBB aan de minister van Justitie en Veiligheid, die ik van harte welkom heet in de Tweede Kamer. Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. Waar te beginnen, zou ik zeggen. Terwijl Joden op 7 oktober in een zwaarbeveiligde omgeving in een synagoge, op een geheimgehouden locatie, zwaarbeveiligd door politie en marechaussee hun vrienden en familie moesten herdenken naar aanleiding van 7 oktober, stonden een paar honderd meter verderop in Amsterdam op de Dam mensen te zwaaien met Hamasvlaggen. "Wij steunen Hamas", "Lang leve Hamas" en "We support Hamas", door mensen die geweld verheerlijken voor ons nationaal monument, de plek waar wij onze oorlogsslachtoffers herdenken en ook de Joden die werden vervolgd, weggevoerd en vermoord. Afgelopen zondag zagen we het opnieuw, weer in Amsterdam, maar ook op andere plekken in Nederland. Slachtoffers zitten zwaar beveiligd achter gesloten deuren en de terreuraanbidders staan midden op de Dam.

Iemand schreef ons: eerst negeren we het kwaad, dan staan we het kwaad toe, dan legaliseren we het kwaad, dan promoten we het kwaad, dan vieren we het kwaad en dan vervolgen we degenen die het nog steeds kwaad noemen. Ik ben het politieke wegkijken en de slappe excuses en het eindeloos tolereren hiervan spuugzat. Mijn eerste vraag aan de minister is: waar ligt uw grens? Wat moet er nog gebeuren voordat deze openlijke steun aan Hamas consequenties krijgt?

De voorzitter:

Het woord is aan de minister.

Minister Van Weel:

Voorzitter. Dit was vér over mijn grens. Een klein jaar geleden was ik in Israël en heb ik daar de kibboets Nir Oz bezocht. Nir Oz was een kibboets waar onder anderen de familie Bibas woonde. Wat ik daar heb gezien, wat daar is gebeurd op 7 oktober, de puinzooi die daar is achtergelaten door moordende, ontvoerende en brandstichtende bendes, staat voor altijd op mijn netvlies gebrand. Mensen zijn levend verbrand in hun huizen. Het waren sadistische acties. Er is een familie ontvoerd die later voor driekwart dood is teruggekomen in Israël. Als je dan bedenkt dat er mensen zijn die drie jaar later dat geweld, dat sadistische kwaad dat er die dag heeft plaatsgevonden, onder andere in die kibboets, toejuichen, hier in Nederland op de Dam, dan vind ik dat verschrikkelijk. Verschrikkelijk! Dan ben je ofwel ontzettend naïef ofwel kwaadwillend, ofwel gestoord of een combinatie van die drie. Maar dit kan niet en dit mag niet.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ja, dit kan niet en dit mag niet? Ik vraag wat de minister gaat dóén. Wat gaan we hier nu aan doen? Concrete antwoorden graag.

Minister Van Weel:

Dank voor de aanmoediging van mevrouw Van der Plas. Er zijn een aantal dingen die ik wil doen. Eén: er licht een wetsvoorstel over verheerlijking van terrorisme in uw Kamer. Ik wil dat zo snel mogelijk behandelen. Het doel van het wetsvoorstel is juist om dit te verbieden, dus het verbieden van steun in het openbaar aan terroristische organisaties en het verbieden van het verheerlijken van terroristische acties waarbij doden zijn gevallen. Alle uitingen die we hebben gezien, van "Hup Hamas" tot vlaggen en "long live the 7th of October" — hoe krijg je het op een bord geschreven? — worden verboden onder deze wet. Help mij, zeg ik via u, voorzitter, tot de hele Kamer, om dit wetsvoorstel zo snel mogelijk aangenomen te krijgen, zodat klip-en-klaar is wat wel en niet kan.

Op dit moment is het uiteindelijk aan het OM om te beoordelen of iets strafbaar is of niet. Het OM betrekt daarbij altijd de context en moet altijd kijken of hier sprake is van opruiing, of hier sprake is van het aanzetten tot haat, of hier sprake is van het oproepen tot geweld. Deze mensen, deze "kwaadwillenden", noem ik ze maar even, weten precies hoe ze over die lijntjes moeten wandelen om te zorgen dat ze niet klip-en-klaar strafbaar zijn, maar hier wel mee wegkomen. Daar wil ik dus van af. Dat is één.

Het tweede. We hebben hier al vaker met uw Kamer gesproken over wat we nou betamelijk vinden bij demonstraties en wat niet. Daarbij ging het ook vaak over gezichtsbedekkende kleding. Ook hierbij zagen we weer dat mensen zich volledig verschuilen om anoniem hun gif te kunnen spuien op zo'n dag, tijdens zo'n demonstratie. Daar kan al tegen worden opgetreden op dit moment. Dat kunnen burgemeesters verbieden. Dat is onder andere gebeurd bij de demonstratie op het Malieveld in Den Haag. Het feit dat ze daar niet aan voldeden, was daar aanleiding voor de burgemeester om die demonstratie te ontbinden. Ik wil dus met de burgemeesters zo snel mogelijk in gesprek om te vragen: kunnen we hier een landelijke lijn in vinden, waarin jullie allemaal eenduidig omgaan met dit soort demonstraties? Ze kunnen namelijk in elke stad plaatsvinden.

Het derde is dat we het makkelijker maken voor burgemeesters — dat maken we mogelijk in de Wet openbare manifestaties — om uit demonstraties mensen die dit opruien doen, die dit verheerlijken doen, meteen weg te plukken en weg te halen, zodat mensen die wél van goede wil zijn en demonstreren ... Overigens zou ik het nog steeds smakeloos vinden om dat op 7 oktober te doen, op een dag die in het teken van herdenking zou moeten staan, net zoals dat je op 9/11 niet met een "Hup, Al Qaida!"-bord gaat staan, maar dat terzijde. Maar we zorgen dat je sneller die wanordelijkheden uit zo'n demonstratie kunt halen. Dat zijn een aantal concrete zaken.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Het is allemaal slap, slap, slap, slap, slap, slap, slap en nog eens slap. Het Wetboek van Strafrecht geeft al mogelijkheden om direct actie te ondernemen. Artikel 140 kun je bijvoorbeeld gebruiken, omdat het tonen van een Hamas-spandoek deelname of steun aan een terroristische organisatie is. Je kunt het ook onder opruiing scharen of onder artikel 137 van het Wetboek van Strafrecht, over het aanzetten tot haat, discriminatie of geweld, of onder groepsbelediging, opruiingen tot haat of discriminatie. Waarom is dat niet gebeurd? Waarom verschuilen we ... Die wet — hou echt op over die wet — komt inderdaad, maar de wet geeft al mogelijkheden. Waarom gebeurt dat niet?

Minister Van Weel:

Omdat het OM in dit geval vindt dat deze demonstranten elke keer onder de drempel blijven van hoe het OM die wet op dit moment interpreteert. Daarom wil ik die nieuwe wet ook. U kunt het er niet mee eens zijn en ik zou willen dat ze morgen opgepakt en vervolgd werden voor deelname aan een terroristische organisatie, maar het OM moet dat uiteindelijk doen. Daarom wil ik het OM ook helpen, door hen een wet te geven waarmee ze dit wél gewoon kunnen veroordelen. Nu is dat in een aantal gevallen wel gebeurd. Er zijn ook verboden uitingen gezien. Maar in een heleboel gevallen wordt er gezegd: ja, daar kunnen we nu niks tegen. Die mensen weten dat; die lachen ons uit.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Die mensen lachen ons inderdaad uit. Zo'n spandoek kun je gewoon afpakken. Er is ook een ander spandoek afgepakt, waarop mevrouw Yeşilgöz werd vergeleken met Hitler. Waarom kan dit niet worden afgepakt? Het Wetboek van Strafrecht geeft daar al mogelijkheden toe.

En dan over de burgemeester van Amsterdam. Minister, u bent de minister. U moet regie hierover pakken. U bent verantwoordelijk voor de veiligheid van alle mensen in Nederland, inclusief onze Joodse mensen. De minister geeft aan: ik ga spreken met Halsema. Wij willen daar een terugkoppeling over. Maar ik wil ook dat er onderzocht wordt of burgemeester Halsema vervangen kan worden als hoofd van de veiligheidsregio. Het zijn van het hoofd van de veiligheidsregio is niet gekoppeld aan het zijn van de burgemeester van de grootste stad; er zijn heel veel burgemeesters die dat kunnen doen. Is de minister bereid om Halsema te schorsen? Dat kan gewoon op basis van de bepaling die geldt als je ernstig plichtsverzuim hebt. Ik denk dat daar sprake van is.

Minister Van Weel:

Nou, met dat laatste ben ik het niet eens. Ik vind niet dat hier sprake is van ernstig plichtsverzuim. Bovendien, als zij niet het hoofd van de veiligheidsregio zou zijn, was zij nog steeds de burgemeester van Amsterdam. Dat betekent dat zij nog steeds gaat over de veiligheid van demonstraties in Amsterdam, dus dat zou geen nut hebben. Ik ga wel in gesprek. Ik zie nu ook een escalatie ontstaan in deze demonstraties, waarbij het openlijk steunen van Hamas of het tonen van die haarbanden steeds vaker voorkomt. In de afgelopen jaarrapportage van de AIVD zagen we dat zij een link hebben gezien tussen Hamasnetwerken en demonstraties die in Nederland worden georganiseerd. Ook daar zullen we harder op inzetten om te kijken of we die link scherper kunnen krijgen en daar dan tegen op kunnen treden.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Nou, wat mij betreft moet Halsema opstappen, minister. Alsof het niet schaamteloos genoeg was, reed er een afschuwelijke motorstoet met Hamasaanhangers door Amsterdam, begeleid door de politie. Wat vindt de minister van die stoet? Wat vond mevrouw Halsema van die stoet? Was de komst van deze groep vooraf bekend? Was die tocht aangemeld? Welke voorwaarden zijn er gesteld? Leg eens uit aan de mensen in Nederland dat dit allemaal zomaar kan.

Minister Van Weel:

Een hoop van die vragen zal mevrouw Van der Plas ook aan mevrouw Halsema moeten stellen, want uiteindelijk heeft zij het besluit genomen om deze demonstratie toe te staan. Ik weet niet onder welke voorwaarden ze dat heeft gedaan. Als u het mij vraagt, vond ik het intimiderend om te zien dat motorrijders, ook gemaskerd of niet herkenbaar, met een hoop lawaai en een hoop vlaggen door de straten van Amsterdam gingen. Ik denk dat een hoop Joodse Amsterdammers zich ook zo hebben gevoeld. Ik betrek dit dus ook bij het gesprek dat ik met de burgemeester zal hebben.

De voorzitter:

Afrondend, heel kort, mevrouw Van der Plas.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Afrondend, heel kort. Ik wil nog weten welke strafbare feiten er zijn vastgesteld. Wie zijn de verdachten? Is bekend hoeveel van hen Nederlanders zijn en hoeveel niet? Kunnen bij buitenlandse daders verblijfsvergunningen worden ingetrokken en kan uitzetting volgen? Nogmaals, wat gaat de minister concreet doen?

Minister Van Weel:

Ik ben bereid u schriftelijk te informeren over de afhandeling van deze incidenten. Dat zullen we doen op het moment dat het hele beeld daarvan helder is. Het intrekken van het Nederlanderschap kan op dit moment als mensen hebben deelgenomen aan een terroristische organisatie, dan wel als ze onherroepelijk veroordeeld zijn voor een terroristisch misdrijf. Daar waar dat het geval is, trekken wij altijd het Nederlanderschap in. Dat is wat de wet ons nu toelaat.

De heer Wilders (PVV):

We leven in een Nederland waarin ik niet meer wil wonen. We leven in een Nederland waar we een kabinet hebben dat toestaat dat Israëlische producten worden geboycot. We leven in een Nederland waar het kabinet toestaat dat Hamas met vlaggen zwaait, dat er in Amsterdam, Groningen, Nieuw-Lekkerland, Nijmegen, Rotterdam, Utrecht, in heel veel steden antisemitische teksten worden uitgekraamd als "maak het karwei van 7 oktober af". Dit zijn mensen die haat hebben naar Israël en die het liefst alle Joden willen doden. Dat is niet mijn Nederland! Ik kan niet accepteren dat deze minister met praatjes komt — want dat zijn het: goedkope praatjes — en zegt: het kan niet. Het kan wel, maar u doet niks. Zorgt u ervoor dat u al dat tuig in heel Nederland dat met antisemitische teksten en Hamasvlaggen komt vandaag nog oppakt en voor de rechter daagt.

Minister Van Weel:

Ik deel de afschuw van de heer Wilders. Ook mijn maag draait om ik de teksten die gebezigd worden op de Dam zie en als ik mensen verkleed als Hamasstrijders door de Amsterdamse straten zie lopen. Het kan niet waar zijn en toch is het waar. Dat is wat mij motiveert om daar wat tegen te doen. Ik beloof u: de wet verheerlijking terrorisme is bedoeld voor dit soort acties, om die klip-en-klaar strafbaar te stellen en om iemand die met een vlag aankomt meteen op te pakken. Dat is nu moeilijker en dat is het frustrerende, niet alleen voor de heer Wilders, maar ook voor mij.

De heer Wilders (PVV):

Dit is een enorm flutantwoord, want het ís strafbaar. Het zwaaien met een Hamasvlag, een vlag van Hezbollah of van de Islamitische Jihad is pure opruiing. Er zijn ook hoogleraren die zeggen: daag ze voor de rechter. Deze minister heeft een aanwijzingsbevoegdheid. Geef het OM een aanwijzing om ze te vervolgen. Stop met het antisemitisme. Een burgemeester van Amsterdam of een minister van Justitie van Nederland die toestaat dat in het hele land Hamasvlaggen en antisemitische teksten worden gebezigd, verdient het niet op zijn stoel te zitten en moet opstappen. Dat geldt voor u en ook voor de burgemeester van Amsterdam, als u toelaat dat wij iedere week opnieuw in bijna iedere stad in Nederland de haat van de islam en radicale moslims zien. Dat moet verdwijnen. Als u dat niet doet, moet u het iemand anders laten doen.

Minister Van Weel:

Ik ben tot op het bot gemotiveerd om te zorgen dat wij geen Hamasmeutes door onze straten gaan hebben. Daar werk ik aan. Dat doe ik nu op basis van de wet zoals die is. In overleg met de burgemeesters gaan we kijken wat er nog meer kan. Tegelijkertijd zeg ik ook hier weer: geef me die wet. Geef me die wet, want dan is dit gewoon afgelopen.

Mevrouw Nanninga (JA21):

We zien de schande van Amsterdam. We zien een burgemeester die niet wil. We moeten ons inderdaad afvragen of dat nog te handhaven is. We zien een minister die zegt dat hij wel wil, maar niet kan. Laat ik een pragmatische vraag stellen aan de minister over iets wat hij nu kan doen. De minister zegt net zelf: we weten dat er Hamasnetwerken achter die demonstraties zitten. Dat was al zo bij de Rode Lijndemonstratie. Ik heb toen ook gezegd dat het allemaal aan Hamas gelieerde netwerken zijn die daarachter zitten. Het zijn allemaal nuttige idioten die meelopen. Nu komt er weer zo'n demonstratie op 8 november. Kan de minister in ieder geval toezeggen dat er uit vak K — het kabinet spreekt met één mond — niemand aanwezig zal bij die walgelijke Rode Lijnvertoning die er weer aan zit te komen? Laat dat in ieder geval een ruggensteuntje zijn voor Joods Nederland.

Minister Van Weel:

Wij zullen het hier in het kabinet over hebben. Ik weet dat deze demonstratie eraan komt. Ik wil wel zeggen dat het niet verboden is om je uit te spreken voor de Palestijnse bevolking. Laten we dat onderscheid wel maken. U had het net over nuttige idioten. De mensen die wij afgelopen weekend zagen, die verdedigden dat de Hamasstrijders van 7 oktober verzetsstrijders zijn, zijn wat mij betreft die naïevelingen, die nuttige idioten waar u het over heeft. Ik zou dat niet willen betrekken op de hele Rode Lijndemonstratie en iedereen die meeliep. Dat was denk ik echt niet het geval. We hebben niet 150.000 nuttige idioten. Als we die twee dingen uit elkaar kunnen halen, als we kunnen zorgen dat we alles wat lijkt op Hamas weg kunnen halen uit dit soort demonstraties, is wat mij betreft het probleem al een stuk kleiner.

Mevrouw Nanninga (JA21):

Nu breekt mijn klomp! De minister van Justitie zegt op gezag van de diensten dat dit soort demonstraties worden georganiseerd door organisaties die gelieerd zijn aan Hamas, die steun geven aan Hamas. Dat geldt ook voor de Rode Lijn. Dat wisten we de vorige keer al. Dat is achteraf bewezen. Er staat één prinsenvlag op het Malieveld en alle talkshows en de hele politiek zijn, terecht, in rep en roer, en zo'n Rode Lijn moet dan maar kunnen. De minister kan mij niet eens toezeggen dat uit vak K, zijn ambtsgenoten en hijzelf, niet zal worden deelgenomen aan een demonstratie waarvan we weten dat er Hamaselementen bij betrokken zijn en gaan meelopen. Ik geef het u op een briefje dat dat gebeurt. Ik wil echt van deze minister horen dat er niemand uit vak K op 8 november aanwezig zal zijn bij de Rode Lijn. Anders is het niet serieus te nemen wat het kabinet doet om Nederland te beschermen.

Minister Van Weel:

U noemt de Rode Lijndemonstratie. De AIVD is daar niet zo specifiek over geweest. Ik heb u verteld wat de AIVD heeft gezegd over demonstraties die zijn georganiseerd. We zullen dat toch echt moeten kunnen linken, concreet, aan een organisatie en aan een demonstratie om er actie op te kunnen ondernemen. Ik ben daarvoor gemotiveerd, maar op dit moment is dat nog informatie die zich voornamelijk bevindt in het inlichtingenbeeld. Daar kun je in de opsporing dan verder niets mee. De vraag over 8 november neem ik terug.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

In de straten van onze Nederlandse hoofdstad wordt terreur verheerlijkt en wordt Hamas aangeprezen. Israëlische dadels zitten in de verdachtenbank en terroristenverheerlijkers lopen gewoon vrijuit rond in ons land. Het is totaal beschamend. De Joodse gemeenschap voelt zich allang niet meer veilig. Wat gaat de minister er nú aan doen om de Joodse gemeenschap te behouden in ons land en die terroristenverheerlijkers zo snel mogelijk en het liefst ook zo ver mogelijk over onze grenzen te zetten?

Minister Van Weel:

Daar ben ik enorm toe gemotiveerd. Ik vind het verschrikkelijk om te zien. Ik spreek veel mensen uit de Joodse gemeenschap, ook vanuit mijn rol als verantwoordelijke voor antisemitismebestrijding. Ik weet hoe die angst leeft. Daarom zei ik ook dat ik me kan voorstellen hoe intimiderend het moet zijn dat je zo'n motorstoet door Amsterdam ziet trekken, als Joodse Amsterdammer in je eigen stad. Verschrikkelijk. Ik ben tot op het bot gemotiveerd om daar wat aan te doen. Echt, voor mij gaat het verheerlijken van organisaties als Hamas en IS een grens over. Ik weet dat wetgeving lang duurt, maar hier zijn we er bijna. Hier zijn we er bijna. Deze wet ligt in uw Kamer en kunnen wij met voorrang behandelen. Daarna gaat hij naar de Eerste Kamer en dan is het een feit. Dat helpt enorm, ook voor het OM en de politie, want denk niet dat die mensen af en toe niet met pijn in het hart moeten zien wat er gebeurt in een demonstratie zonder dat ze er acuut wat aan kunnen doen. Voor de kortere termijn, voor nu, ga ik in gesprek met de burgemeester om te kijken hoe we deze uitwassen — ik kan me niet voorstellen dat zij het anders ziet dan dat — kunnen voorkomen en tegengaan.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Op het laatste gedeelte doorgaand: als er een aanvraag wordt gedaan voor zo'n demonstratie, kan de gemeente Amsterdam natuurlijk bij voorbaat aanvoelen dat het ellende wordt. Als je dat weet … Ik weet dat je het vanwege de inhoud niet zomaar kunt verbieden. Maar waarom duurt het nog zo lang voordat er wordt ingegrepen als er dan wordt gewapperd met zulke vlaggen en er andere uitingen worden gedaan? Wat kunnen wij die gemeenten geven zodat ze direct kunnen ingrijpen?

Minister Van Weel:

Ik ga met de gemeente en de burgemeester in overleg om te kijken waar zij voor zichzelf de grenzen hadden bepaald in dit geval. Ik denk dat andere gemeenten daar ook wat aan hebben, om te kijken wat er nou op dit moment miste om hier wat tegen te kunnen doen. Nogmaals, één: het wetsvoorstel gaat helpen. Dat is klip-en-klaar. Daar kan geen misverstand over bestaan, maar de wens om dit nu de kop in te drukken, deel ik met u.

De heer Tijs van den Brink (CDA):

De CDA-fractie heeft met afschuw kennisgenomen van de steunbetuigingen aan Hamas in de straten van Amsterdam, tot op 7 oktober toe, en ook in andere steden op andere momenten. Het is niet alleen buitengewoon onwenselijk, maar ook buitengewoon kwetsend voor de Joodse gemeenschap. Het OM heeft vrij snel besloten dat dat mocht. Mijn vraag aan de minister is: zou u in gesprek willen gaan met het OM en ook de opinie van andere deskundigen willen voorleggen? Hoogleraar Jan Brouwer zegt bijvoorbeeld dat je wel degelijk kunt proberen om dit te vervolgen, al was het maar om de Joodse gemeenschap de zekerheid te geven dat zij gesteund wordt op dit soort momenten.

Minister Van Weel:

Ik ga dat gesprek zeker aan. Ik zal daar ook de uitspraak van andere hoogleraren bij betrekken. Mijn wens is om dit tegen te gaan; dat zal u inmiddels niet zijn ontgaan. Als dit een route is, dan ga ik daar heel graag het gesprek over aan met het OM.

Mevrouw Mutluer (PRO):

Gevoelloos en onsmakelijk: eigenlijk kan ik niet meer maken van wat ik op die dag, op 7 oktober, zag gebeuren. Ik heb soms het gevoel dat we als samenleving die menselijkheid kwijt zijn, overigens in heel veel opzichten. Ik hoorde ook wat kwalificaties richting de burgemeester, maar in mijn beleving handelt die altijd binnen diens bevoegdheid. Daarom kijk ik ook naar deze minister, want die is verantwoordelijk.

De voorzitter:

Uw vraag?

Mevrouw Mutluer (PRO):

Dat roept bij mij gelijk de vraag op: wat doet deze minister om die burgemeesters nu goed te ondersteunen met handelingskaders, maar ook als klankbord op het moment dat ze acuut met dit soort situaties te maken krijgen? Dit laat namelijk ook een fiat zien.

Minister Van Weel:

Nou, dat klankbord is er altijd. De burgemeester van Amsterdam weet mij te vinden op het moment dat zij worstelt met een situatie of mij daar graag deelgenoot van maakt. Die lijnen zijn dus altijd open. Ik denk wel dat er na wat we nu hebben gezien — dat is echt het verheerlijken van terreur — acuut behoefte bestaat om te kijken wat er binnen de huidige bevoegdheden kan worden gedaan om dit tegen te gaan. Ik denk namelijk dat geen enkele burgemeester erop zit te wachten om dit volgende week in zijn eigen stad te zien. Daar ga ik het gesprek over aan. Dat doen we in alle openheid. Wat mij betreft zijn er geen taboes.

Mevrouw Martens-America (VVD):

We hebben afgelopen zondag een absoluut dieptepunt gezien: mensen die er bewust voor kiezen om vlaggen van terroristische organisaties mee te nemen en daarmee staan te zwaaien op ons monument, een plek van herdenking. Ik ben dan ook blij dat we deze week beginnen met de behandeling van de wet die het verheerlijken van dit soort geweld, intimidatie en terrorisme strafbaar moet gaan stellen. Ik heb dan ook een vraag aan de minister. We hebben het over de snelheid. De minister gaf zelf ook aan dat het mogelijk is om dit nu versneld te behandelen. We zijn nu begonnen met de schriftelijke inbreng.

De voorzitter:

Uw vraag?

Mevrouw Martens-America (VVD):

Kan de minister iets meegeven over de snelheid waarmee hij van zijn kant hiernaar kan kijken om ervoor te zorgen dat we hier voor het einde van het jaar nog over zouden kunnen stemmen?

Minister Van Weel:

We gaan de vragen beantwoorden op het moment dat die op mijn deurmat landen. Dan komen ze per ommegaande retour.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):

Het is schandalig. Het is onbegrijpelijk dat het ook maar voorkomt dat iemand met zulke groene terroristische plakkaten rondloopt en teksten rondspuit die werkelijk waar niets te maken hebben met het land dat wij willen zijn, ook gezien de geschiedenis van ons land en van de Joodse gemeenschap hier. En ja, die wet moet er snel komen, maar ik zou de minister toch ook willen vragen hoe het kan zijn dat juist bij ons Nationaal Monument, dat staat voor een belangrijk deel van onze identiteit en onze vrijheid, die duur gekocht is en waarvoor de prijs betaald is, deze leuzen kunnen worden geuit. Kan de minister daarbij ook ingaan op het volgende? Eerder is gezegd dat voor het Nationaal Monument en de herdenking zelf geen extra wetgeving nodig is. Ik zou denken: dit laat toch zien dat die wel nodig is, zodat we onze nationale geschiedenis eren en waarderen en optreden waar het misgaat?

Minister Van Weel:

Ik zal het betrekken in mijn gesprek met de burgemeester van Amsterdam. Het gaat dan over de locatie van demonstraties. Nogmaals, wat mij betreft vinden dit soort demonstraties überhaupt niet in deze vorm plaats, maar dat is wat anders.

De heer El Abassi (DENK):

Als het gaat om de strafbaarstelling van verheerlijking van terrorisme hoor ik de minister aangeven: geef mij die wet, want dan kan ik verheerlijking van terrorisme tegengaan. Je hoort genocideverheerlijking door heel het land. Er wordt in dit huis zelfs ontkend dat er sprake is van hongersnood. Er wordt ontkend dat er sprake is van genocide als het gaat om wat er gebeurt in Israël. Er wordt zelfs gezegd dat het aantal doden aan de Palestijnse kant nevenschade is.

De voorzitter:

Wat is uw vraag?

De heer El Abassi (DENK):

Wat ik de minister zou willen vragen, is: komt de minister met een wet die genocideverheerlijking strafbaar gaat stellen?

Minister Van Weel:

Nou, die wet is er al. U mag bijvoorbeeld de Holocaust niet ontkennen, want dan bent u gewoon strafbaar. In die zin bestaat die mogelijkheid dus al.

De heer El Abassi (DENK):

Ik ben zelf jurist. Die wet is er niet. U noemt een voorbeeld. Ik heb het over een wet, waarover we hier in de Kamer met elkaar gaan bediscussiëren wat er wel of niet gezegd mag worden, net zoals de minister wil doen als het gaat om het verheerlijken van terrorisme. Dat initiatief zie ik niet vanuit de minister. Snapt de minister dan niet dat mensen in het land woedend zijn? Zij demonstreren allemaal tegen de genocide die op dit moment plaatsvindt. We gaan dan vervolgens op zoek naar één willekeurige vlag en vestigen daar de aandacht op, terwijl er op dit moment nog steeds een genocide plaatsvindt en deze minister nog steeds niks doet om die genocide te stoppen.

Minister Van Weel:

Zoals ik ook in mijn inbreng heb gezegd, mogen mensen van mij woedend zijn, hun mening uiten en opkomen voor het Palestijnse volk. Dat mag allemaal van mij. Als je een organisatie die op 7 oktober als een bende wilden het meest sadistische, kwaadaardige geweld heeft uitgevoerd, gaat toejuichen, dan geldt voor mij wel: niet in dit land.

De heer Struijs (50PLUS):

Als de minister die verdiepingsslag maakt met de burgemeester van Amsterdam, zou hij dan bereid zijn om in te brengen dat politiemensen zo graag wilden ingrijpen? Zij waren tot op het bot gemotiveerd, maar kregen geen groen licht om de verheerlijking van terrorisme tegen te gaan, de spandoeken af te pakken en gewoon tot aanhoudingen over te gaan. Daar was wel degelijk een grond voor. Mijn verzoek aan de minister is dus of hij dat in die gesprekken wil meenemen, want er leeft nogal wat frustratie onder politiemensen dat ze hun werk niet hebben kunnen doen.

Minister Van Weel:

Ik benoemde net ook zelf al dat politieagenten daar met pijn in hun buik bij hebben gestaan. Ik herken dat. Dat neem ik dus mee.

De voorzitter:

Ik dank … O, mevrouw Van der Plas heeft nog een vraag.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ik had inderdaad nog wel wat vragen. Op social media zijn er talloze mensen die allemaal Hamasvereringen doen, bijvoorbeeld in filmpjes, en die laten zien hoe gek ze zijn op Hamas, op die moordenaars, martelaars en verkrachters. Mijn vraag aan de minister is: zou de IND niet gewoon al die accounts door moeten lopen, moeten kijken wie dat allemaal zijn — in De Telegraaf worden die mensen ook gewoon genoemd — die mensen moeten opsporen, moeten aanhouden en laten ophoepelen uit Nederland door hun verblijfsvergunning in te trekken?

Minister Van Weel:

Ik vind dat er actie moet worden ondernomen tegen strafbare feiten. De wet voor de strafbaarstelling van verheerlijking van terrorisme gaat overigens ook over onlinesteunbetuigingen. De mensen die filmpjes van 7 oktober plaatsen en daar dan "thumbs up", "wat mooi" of "laten we het afmaken" bij zeggen, worden daarmee dus ook strafbaar. Op dit moment is het al strafbaar om online op te roepen tot geweld. Als je dus aanmoedigt om dit vaker te doen, ben je al strafbaar. Wat offline strafbaar is, is dat wat mij betreft online ook. Daar moeten mensen net zo hard op worden aangepakt.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

De minister vindt van alles, maar hij doet niks; dat is het hele probleem. Zoals ik al zei, moet deze minister hier gewoon de regie op pakken. Het hangt niet op die nieuwe wet, echt niet. Binnen het Wetboek van Strafrecht kan het al.

Tot slot, voorzitter. Nederlanders, specifiek Joden in Nederland, voelen zich gewoon niet meer veilig door dit soort gasten die vrij rondstruinen door onze straten. Mijn vraag is de volgende. Ik wil graag aangifte doen. Heel veel Joodse mensen willen ook aangifte doen. Waar kunnen wij aangifte doen van dit soort uitingen? Waar kunnen Joden aangifte doen? Waar kunnen wij allemaal aangifte doen?

Minister Van Weel:

Iedereen die dat wil, kan in ons land aangifte doen. Die zal altijd worden beoordeeld. Aangifte doen kan op politie.nl, het grootste politiebureau van ons land — dat kan dus heel gemakkelijk vanaf thuis of het werk — of het kan bij het lokale politiebureau.

De voorzitter:

Ik dank de minister voor zijn aanwezigheid in de Tweede Kamer.

Vragen Steen

Vragen van het lid Steen aan de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over het bericht "Bouw van nieuwe woningen vertraagt door haperende verkoop".

De voorzitter:

Ik geef het woord aan mevrouw Steen voor haar vragen namens de fractie van het CDA aan de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, die ik eveneens van harte welkom heet in de Tweede Kamer.

Mevrouw Steen (CDA):

Voorzitter. Nederland heeft een enorm woningtekort, maar midden in die woningnood worden heel veel woningen niet gebouwd. Als we niks doen, lopen straks meer bouwprojecten vast nog voordat de eerste schop in de grond gaat. Dat is onaanvaardbaar; we moeten nu in actie komen. Gerecyclede plannen, nieuwe glimmende steden: het is slechts papier. Daarmee redden we het niet.

Voorzitter. Veel nieuwbouwprojecten vertragen omdat de verkoop hapert. Ontwikkelaars van huizen moeten vaak eerst 70% van de woningen verkopen voordat de bouw kan beginnen. Maar kopers haken af, en waarom? Omdat we nog te vaak de verkeerde huizen bouwen. We moeten veel meer woningen voor studenten bouwen, voor kleinere gezinnen en voor ouderen. We moeten vol inzetten op doorstroming, want voor elke oudere die verhuist naar een passende woning komen tot wel zeven verhuisbewegingen op gang. We moeten iets doen zodat ontwikkelaars kunnen doorbouwen. We weten dat eerdere pogingen, bijvoorbeeld een landelijke doorbouwgarantie en de doorbouwfaciliteit, zijn gestrand omdat ze te complex zijn, te veel regels meebrengen en te duur voor bouwers zijn.

Voorzitter. Ten eerste moeten we de juiste huizen bouwen, passende woningen. Maak tempo met de huizen waar mensen in willen wonen, bijvoorbeeld in hun eigen dorp of stad, zodat jongeren kunnen blijven wonen op de plek waar ze zich thuis voelen. Wanneer gaat de minister meer prioriteit geven aan die wijken en die straatjes erbij bouwen dan aan glimmende steden die voorlopig alleen nog maar papieren plannen zijn?

Voorzitter. Ten tweede moeten we de doorstroom op gang krijgen. Daarom heeft het CDA de doorstroomhypotheek bedacht. De minister gaat op basis van een aangenomen motie daarmee aan de gang, zodat ouderen die dat willen ook daadwerkelijk kunnen verhuizen en er huizen beschikbaar komen voor gezinnen. Mijn vraag aan de minister: wanneer gaan we die invoeren en waarom is die geen deel van uw 50 puntenplan? U heeft immers die motie.

Voorzitter. Ten derde specifiek over dat ontwikkelaars blijven doorbouwen. Zoals ik net al zei is de doorbouwfaciliteit gestrand. Het is daarom de hoogste tijd voor een ambitieuze gemeentelijke doorstartaanpak: bouwstartbrigades die wijken ingaan, elke dag in gesprek zijn met ontwikkelaars met de vraag "wat hebben jullie nodig om door te kunnen blijven bouwen?", bouwstartbrigades die met vliegende teams gemeentes helpen om vastgelopen bouwprojecten weer op gang te brengen. Zou de minister die 156 miljoen die we hebben afgesproken om gemeentes te helpen met de woningbouw daarvoor willen inzetten?

De voorzitter:

Het woord is aan de minister.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Dank u wel, voorzitter. Ik ben het helemaal eens met de oproep dat we moeten bouwen voor mensen die ook daadwerkelijk op zoek zijn naar een woning. Daar zetten we ook echt alles op in. Daar is dat hele actieplan ook op gebaseerd. Ik heb dat artikel van Het Financieele Dagblad natuurlijk ook gelezen en deel dezelfde zorg. Ik voer die gesprekken ook met de gemeentes en met de provincies. Daarbij zeg ik ze: 1 juli volgend jaar moeten jullie je volkshuisvestingsprogramma's inzichtelijk maken. Daarin schrijven ze op voor wie, waar en wanneer ze bouwen. Als het goed is, hebben al die gemeentes zelf een opgave, weten ze welke urgentiecategorieën ze kwijt moeten en moeten ze daar vooral op inzetten. Daar gaan de Wet regie, de acties en het versnellen van de procedures bij helpen. Ook het Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen moet ervoor zorgen dat we de onrendabele top weer wat kleiner maken, zodat starters daadwerkelijk kunnen kopen. We hebben te maken met de uitpondgolf. We hebben de eerste aanzet gegeven tot het aanpassen van de Wet betaalbare huur. We zetten dus alles op alles om ervoor te zorgen dat we niet alleen meer, sneller en beter bouwen, maar dat we dat ook doen voor mensen die daadwerkelijk een woning zoeken en dat huis nodig hebben.

Mevrouw Steen stelde de vraag over de gemeentes en hoeveel ruimte we hun kunnen geven om te helpen met het forceren van doorbraken. We hebben natuurlijk de doorbraaktafels. Die zijn er gelukkig al een hele tijd en die functioneren ook goed. We hebben gister een kenniscentrum geopend. Daar verzamelen we kennis, zodat niet elke gemeente eigen expertise hoeft op te bouwen, maar er één plek is waar ze die expertise kunnen ophalen en kunnen gebruiken.

Dan ga ik naar de aangenomen motie over de doorstroomhypotheek. Daar zijn we mee bezig. We zijn het aan het onderzoeken. Dat vereist echt samenwerking met de financiële partners. Zoals eerder toegezegd kom ik daar bij u op terug.

Mevrouw Steen (CDA):

Ik ga toch nog even naar de doorstroomhypotheek. De Kamer heeft gezegd de doorstroomhypotheek graag onderzocht te hebben. U komt met een 50 puntenplan. Er staan 50 punten in, maar de aangenomen motie van het CDA staat er niet tussen. Ik ben toch wel benieuwd hoe dat kan. Verder moet zo'n gemeentelijke doorbraakaanpak de garantie bieden dat er kan worden doorgebouwd. Dit gebeurt al op kleine schaal. Er zijn gemeentes die dit al doen, die al garant staan. Hoe gaat de minister dit vervolgens vormgeven en opschalen? Dat kan volgens mij gewoon prima.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Ik beantwoord eerst de vraag van mevrouw Steen over waarom de motie niet in het 50 puntenplan staat. In het 50 puntenplan staat vooral: meer, sneller, beter. Daar kan die motie prima onder vallen. Die keuze hebben we niet gemaakt, maar dat wil niet zeggen dat we er niks mee doen. Ik heb de toezegging gedaan dat ik in Q1 van 2027 terugkom op hoe het moet gaan werken. Daar heb ik ook de financiële instellingen voor nodig. Ik zal mijn belofte gestand doen in Q1 '27.

Dan uw tweede vraag over de gemeenten. We gaan de gemeenten heel gericht helpen, maar wel op basis van een vraag die ze zelf stellen. Daarover voer ik momenteel bestuurlijke overleggen met de gemeentes en de provincies. Daarin vraag ik: welke expertise heb je nodig? Ik voorzie hen in de expertise waarvan ze zelf zeggen dat ze die nodig hebben. Wij ondersteunen hen op verzoek met capaciteit, ondersteuning, kennis en met wat ze nodig hebben.

Mevrouw Steen (CDA):

Die doorstroomhypotheek valt natuurlijk onder het kopje "beter". Ik hoor de minister zeggen: we hebben er nu niet voor gekozen om het in het 50 puntenplan op te nemen. Maar de Kamer heeft er wel voor gekozen om er prioriteit aan te geven. Ik verzoek de minister om het op een of andere manier terug te laten komen in haar 50 punten, want als we 50 punten plus 1 moeten doen, wat komt er dan uiteindelijk nog van? De Kamer heeft gezegd dat het prioriteit heeft. Mijn verzoek aan de minister is dus: geef dit prioriteit.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Het actieplan gaat over beter bouwen en niet over beter financieren. Daar zitten echt andere elementen in. Daarin zit een andere oproep van het CDA, namelijk de vraag om gemeenschappen en buurten te bouwen en na te denken over hoe we dat doen. Ik heb gezegd dat ik het een belangrijk onderdeel vind. Ik neem het mee. De toezegging is Q1 '27 en daar houd ik me aan.

De heer Russcher (FVD):

Uit het rapport van het Economisch Instituut voor de Bouw blijkt dat we binnen tien jaar 340.000 huizen moeten bijbouwen voor migranten. 340.000! Dat is een stad zo groot als Utrecht. Op dit moment zijn er 400.000 Nederlandse woningzoekenden. Wat wil de minister zeggen tegen al die mensen en tegen mensen die al tien tot vijftien jaar wachten op een sociale huurwoning, maar zien dat mensen die nu naar Nederland komen, statushouders en asielzoekers, voorrang krijgen op een woning?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Ik ken de cijfers waar de heer Russcher over spreekt. Er zijn het afgelopen jaar meerdere onderzoeken geweest. Vlak voor de zomer heb ik de Kamer daarover geïnformeerd. Er is ook nog een rapport van de staatscommissie over demografie. Het kabinet heeft de uitkomsten daarvan omarmd en gezegd: we nemen de aanbevelingen aan en gaan ermee aan de slag. We zien ook nog andere trends in Nederland, zoals vergrijzing. Het migratievraagstuk is natuurlijk veel groter. We hebben kennismigranten, die we ook heel hard nodig hebben voor onze economie. We hebben arbeidsmigranten, die we heel hard nodig hebben voor onze economie. We hebben de groep statushouders. Dat zijn mensen die in Nederland mogen wonen en ook in Nederland willen wonen. Daar begint mijn opgave als minister van Volkshuisvesting, om ervoor te zorgen dat die mensen, net als al die andere mensen, een dak boven hun hoofd krijgen. Dat aanbod is nu niet groot genoeg. Daar moet enorm op worden ingezet. We zetten alles op alles om dat te doen. Voor de zomer heb ik u een brief gestuurd over de convenanten die ik u in maart had toegezegd. In die brief over bouwstenen heb ik uitgelegd wat ik ga doen om aan aanvullende huisvesting te werken. Ik heb u toegezegd dat ik daar na de zomer op terugkom. Dat is bijna. Dan kom ik bij u daarop terug. Ik doe dus wat ik u heb toegezegd. In al die keren dat u dit onderwerp opbrengt, heb ik u uitgelegd wat ik aan het doen ben, hoe ik dat aan het doen ben en wanneer daar ik terugkom. Tot op heden heb ik dat allemaal gestand gedaan.

De voorzitter:

Spreekt u via de voorzitter, alstublieft, minister.

De heer Russcher (FVD):

Een heleboel woorden, maar geen antwoord op mijn vraag. Mijn concrete vraag ging over de 340.000 woningen die gebouwd gaan worden voor migranten, waarvan 60% voor asielmigranten is. Ik vroeg namelijk wat de minister zegt tegen die 400.000 woningzoekenden die Nederlander zijn. Er gaan dus wel huizen gebouwd worden voor migranten, maar tegelijkertijd lezen we nu dat het niet lukt om nieuwbouwlocaties vorm te geven. Ik vroeg gewoon heel concreet: wat zegt de minister tegen al die Nederlanders die tien, vijftien jaar lang op een wachtlijst staan en zien dat er wel huizen worden gebouwd voor migranten, maar niet voor Nederlanders?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Tegen alle Nederlanders — dat zijn ook de ouderen, ook de studenten, ook de gezinnen en ook de statushouders die hier gewoon mogen wonen en ook willen wonen — zeg ik: we doen ons uiterste best om iets voor elkaar te krijgen. Dit is iets wat zich al jarenlang zo heeft opgebouwd. We zijn bezig. Er ligt een actieplan. Vorige kabinetten hebben ook al een aantal dingen in gang gezet om oplossingen bij te dragen, zoals het programma STOER. Er zijn allerlei initiatieven. We zetten daar vol op in. Ik zeg dus tegen alle mensen: we doen ons best om dit voor elkaar te krijgen. Daarbovenop zetten we nog in op aanvullende huisvesting.

De heer Van Asten (D66):

Dit debat zou natuurlijk eigenlijk moeten gaan over het zorgwekkende feit dat ontwikkelaars dreigen niet te gaan bouwen, simpelweg omdat ze niet tot 70% verkoop komen. Een van de redenen daarvoor is dat het te lang duurt voordat we bouwen en totdat we kunnen opleveren. Mensen kunnen dat op dit moment steeds slechter financieren, met hogere kosten. We hebben nu het 50 puntenplan gekregen. Dat gaan we ongetwijfeld binnenkort bespreken. Maar dat zijn wel plannen die nog uitgewerkt moeten worden in de toekomst. Wat kunnen we deze komende maanden nog verwachten? Wat gaat er echt gebeuren met die versnelling?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Het feit dat huizen langer te koop staan, heeft natuurlijk te maken met een heleboel dingen. Eén is de vertraging. Het duurt allemaal te lang. Vandaar dat we in het actieplan ook nadrukkelijk inzetten op digitalisering, parallel plannen en daar ook AI voor te gebruiken. Er wordt heel hard gewerkt om die systemen allemaal aan elkaar gekoppeld te krijgen. Daarnaast is er een rentestijging. Daar kan ik als minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening niet zo heel veel aan doen. We zien dat de bouwkosten een beetje stijgen en een beetje dalen, maar nog steeds enorm hoog zijn. Wat we dus te doen hebben, is met elkaar, met de gemeenten en de provincies, kijken waar je wel kunt bouwen en waar het nu ook past qua netcongestie, stikstof, mobiliteit en infrastructuur. Waar is het nu mogelijk om te bouwen, waarbij je niet bouwt voor de leegstand, maar voor de mensen die daadwerkelijk een huis zoeken? Daar zetten we als kabinet, vanuit de taskforce, op in.

De heer Van Asten (D66):

Dank voor dit antwoord. Ik had nog een vraag over die Digitaliseringsstrategie. Dat is een van de punten die in dat 50 puntenplan naar voren komen. Ik denk dat de grootste winst zal zitten bij het flink versnellen van die planfase bij gemeentes en ontwikkelaars. In de plannen staat dat er ergens in de zomer een routekaart komt. Nu weet ik niet helemaal wat de parlementaire bewoording is voor wat een routekaart uiteindelijk oplevert, maar ik mag er toch vanuit gaan dat we vanaf dat moment iets in handen hebben wat daadwerkelijk snelheid kan geven en ervoor kan zorgen dat al die systemen bij elkaar komen, zodat we van acht naar vier jaar kunnen gaan? Ik ga ervan uit dat we daarna niet nog een uitwerking van de routekaart met commissies et cetera gaan krijgen.

Minister Boekholt-O'Sullivan:

De routekaart is hoe we het gaan doen. Vervolgens moet je de systemen wel nog aan elkaar verbinden. Dat is geen eenvoudige opgave, met name als het gaat over de gegevens uit het kadaster. Daar is tijd voor nodig. We zullen ook aangeven wat wel al kan, wat later kan en hoe we dat gaan opbouwen.

Mevrouw Beckerman (SP):

Ik sta te luisteren naar de minister. Die zegt dingen als: ik deel uw zorgen, maar we zijn zo lekker bezig; puntje hier, puntje daar. Maar dit artikel gaat erover dat complete bouwprojecten niet doorgaan omdat er te dure koopwoningen worden geprogrammeerd. Die worden gewoon niet verkocht, want mensen kunnen die niet betalen. Dat komt omdat het rendement nog steeds boven het recht op wonen gaat. Is de les hier niet dat we moeten zorgen dat we echt gaan bouwen naar behoefte? Dan heb ik het dus niet over die te dure koopwoningen die mensen niet kunnen betalen, maar over betaalbare woningen. Wat wil de minister daaraan gaan doen?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Ik begrijp de vraag van mevrouw Beckerman hartstikke goed. Volgens mij hebben we hier een debat over gevoerd. Het debat ging over de Wet regie. Daarin zeggen we dat twee derde betaalbaar moet zijn en dat 30% sociale huur moet zijn. 1 juli volgend jaar moeten alle gemeentes inzichtelijk hebben gemaakt hoe ze voor welke doelgroep in hun gemeentes gaan bouwen. 1 januari aanstaande moeten de gemeentes via de provincies hebben laten zien hoe ze die twee derde hebben bedeeld. Op basis van die data kunnen we zien of iedereen bouwt voor de behoefte die er daadwerkelijk is.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Dat is melodieus gesproken, maar het is vooral procespraat. We weten allemaal dat je in woorden niet kan wonen. Heel veel woningen gaan, als ze al gebouwd worden, naar migranten. Dit kabinet neemt daarover precies de onjuiste besluiten. Het weigert de voorrang voor statushouders af te schaffen. Het weigert het gebruik van Engels aanzienlijk terug te dringen om zo te regelen dat er minder buitenlandse studenten komen. Dat betekent dat studenten, als ze al een opleiding kunnen volgen, geen studentenkamer kunnen vinden. Wanneer gaat dit kabinet nou gewoon eens praktisch bekijken wat er aan de hand is en de problemen oplossen?

Minister Boekholt-O'Sullivan:

Ik kan enkel antwoord geven op vragen over zaken waar ik zelf over ga, dus over volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. Het punt over studenten lijkt me uitermate geschikt voor een debat met de minister van OCW. Het lijkt me uitstekend om de vragen over migratie aan de minister van Asiel en Migratie te stellen. Als het gaat over de huisvesting van statushouders bent u, zoals u zelf weet, bij mij wel aan het goede adres. Bij het intrekken van de wet van mijn voorganger heb ik daar het volgende over gezegd: ik geloof niet dat deze gaat werken, maar ik geloof dat we het op een andere manier wel kunnen doen. Voor de zomer heb ik de Kamer daarover geïnformeerd. Heel binnenkort zal ik daar stap twee over naar buiten rijden. Ik doe daarop precies wat ik heb toegezegd te zullen doen.

De voorzitter:

Ik dank de minister voor haar aanwezigheid in de Tweede Kamer. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van dit mondelinge vragenuur. Ik schors de vergadering enkele ogenblikken. Daarna gaan we stemmen.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Mededelingen

Mededelingen

De voorzitter:

Ik heropen de vergadering. Ik verzoek u uw plaatsen in te nemen.

Ik deel aan de Kamer mee dat het volgende lid zich heeft afgemeld:

Jimmy Dijk, voor vandaag.

Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.

Regeling van werkzaamheden (stemmingen)

Regeling van werkzaamheden (stemmingen)

De voorzitter:

Ik stel voor zo dadelijk ook te stemmen over:

de aangehouden motie-Van der Plas (36899, nr. 10);

de aangehouden motie-Boomsma/Ceulemans (32317, nr. 1029);

de aangehouden motie-Kröger c.s. (29237, nr. 267);

de aangehouden motie-Kröger c.s. (36180, nr. 234).

Mag ik een beetje orde in de zaal? Er is namelijk een verzoek van mevrouw Dobbe, waarvoor ik graag uw aandacht vraag. Het woord is aan mevrouw Dobbe.

Mevrouw Dobbe (SP):

Dank u wel. Dat gaat over de stemmingen onder punt 9, de Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding in verband met de permanentmaking van die wet en enkele andere wijzigingen. Wij willen graag een weekje uitstel van die stemmingen, omdat er gisteren nog drie amendementen zijn binnengekomen. Wij willen die zorgvuldig bekijken. Op deze manier lukt dat gewoon niet. Vandaar dit verzoek.

De voorzitter:

Ik ga kijken of daar een meerderheid voor is.

Mevrouw Martens-America (VVD):

Voorzitter. We hebben deze wet uitgebreid besproken. Dat iemand ervoor kiest om die amendementen nog na te sturen … De minister is ook nog zo vriendelijk geweest om daar nog een briefje over te sturen met daarin de appreciatie. De wet heeft daarnaast een deadline. Volgens mij moeten we dus vandaag gaan stemmen.

Mevrouw Lammers (Groep Markuszower):

Wat mevrouw Martens-America zegt.

De heer Diederik van Dijk (SGP):

Ik sluit me ook aan bij de VVD-collega.

Mevrouw Mutluer (PRO):

Ik vind het sowieso niet gepast dat we zo last minute dat soort amendementen krijgen. Ik heb behoefte aan een wat zorgvuldigere beoordeling daarvan, dus steun voor het voorstel om het uit te stellen.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. Het mag. Je mag amendementen op een later moment indienen. Maar het geeft de Kamer wel te weinig tijd om die amendementen goed te kunnen beoordelen. Aan de andere kant heeft deze wet inderdaad een deadline. We moeten er dus snel ook over kunnen stemmen. Het moet gewoon doorgaan, gezien het vragenuur van vandaag. Ik steun het verzoek dus.

Mevrouw Straatman (CDA):

Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Martens-America.

Mevrouw Coenradie (JA21):

Geen steun.

Kamerlid Kostić (PvdD):

We hebben hier met elkaar afgesproken dat we wetten voortaan zorgvuldig zullen behandelen. Het College voor de Rechten van de Mens en de Raad van State hebben gezegd: hier zijn grote bezwaren tegen op mensenrechtengebied; dit moet je niet zomaar permanent maken. We moeten hier dus écht even goed naar kijken, ook gezien de amendementen die zijn ingediend. Steun dus voor het verzoek van de SP.

Mevrouw Al Biyati (FVD):

Steun.

Mevrouw Belhirch (D66):

Ik sluit me aan bij de collega van de VVD: geen steun.

De voorzitter:

Er is geen meerderheid, dus we gaan stemmen over agendapunt 9. Maar we gaan eerst stemmen over de moties onder agendapunt 3.

Stemmingen

Stemmingen moties Aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de initiatiefnota van de leden Straatman, Mutluer en Mathlouti over de aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen,

te weten:

de motie-Van der Plas/Tseggai over de gevolgen van de bezuiniging op de capaciteit van bedrijfsartsen binnen de politie voor de toegankelijkheid en kwaliteit van de arbozorg (36662, nr. 6);

de motie-Van der Plas over samen met werkgevers en werknemers komen tot erkenning van PTSS als beroepsziekte in de zorg (36662, nr. 7);

de motie-Tseggai c.s. over onderzoeken welke beroepsgroepen binnen het zorg- en veiligheidsdomein een vergelijkbaar hoog risico op PTSS hebben als de in de nota genoemde beroepsgroepen (36662, nr. 8);

de motie-Van Lanschot c.s. over één landelijk PTSS-loket voor alle geüniformeerde beroepen (36662, nr. 9);

de motie-Sneller c.s. over MDMA-therapie bij PTSS mogelijk maken voor een kleine groep met hoge urgentie (36662, nr. 10);

de motie-Sneller c.s. over elementen van de aanpak van Duitsland of andere Europese landen op het gebied van preventie, nazorg en opleidingsstandaarden toepassen in Nederland (36662, nr. 11).

(Zie notaoverleg van 5 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Van der Plas (36662, nr. 7) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de initiatiefnota oproept te onderzoeken welke andere beroepsgroepen in aanmerking moeten komen voor het landelijke PTSS-loket;

overwegende dat ook andere zorgmedewerkers dan alleen ambulancepersoneel door ingrijpende gebeurtenissen tijdens hun werk PTSS kunnen ontwikkelen;

overwegende dat de overheid een bijzondere verantwoordelijkheid draagt voor een toegankelijk en goed functionerend zorgstelsel en dat bescherming en behoud van zorgmedewerkers daarvoor essentieel zijn;

verzoekt de regering samen met werkgevers en werknemers in gesprek te gaan met als doel te komen tot sectorbrede erkenning van werkgerelateerd PTSS als beroepsziekte in de zorg, en de Kamer over de uitkomsten van dit gesprek te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 7 (36662).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Van der Plas/Tseggai (36662, nr. 6).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Van der Plas (36662, nr. ??, was nr. 7).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de ChristenUnie, JA21, BBB en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Tseggai c.s. (36662, nr. 8).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Lanschot c.s. (36662, nr. 9).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Sneller c.s. (36662, nr. 10).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, BBB en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Sneller c.s. (36662, nr. 11).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van FVD ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Ontwerp-Natuurplan

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het tweeminutendebat Ontwerp-Natuurplan,

te weten:

de motie-Diederik van Dijk/Flach over in het definitieve Natuurplan opnemen dat er geen sprake kan zijn van nieuwe ingrijpende ontpolderingen in het Westerscheldegebied (33576, nr. 551).

(Zie vergadering van 9 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Diederik van Dijk/Flach (33576, nr. 551) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het Ontwerp-Natuurplan aangeeft dat de toestand van honderden vierkante kilometers wetlands aan de kust in 2030 en daarna hersteld moet worden;

overwegende dat deze opgave met name betrekking heeft op de estuariene natuur in de Westerschelde, waar eerder al ingrijpende ontpolderingen ten koste van vruchtbare landbouwgrond hebben plaatsgevonden;

verzoekt de regering bij het definitieve Natuurplan als uitgangspunt te nemen dat na eerdere ontpolderingen in het Westerscheldegebied geen sprake kan zijn van nieuwe ingrijpende ontpolderingen en dat herstel zo veel mogelijk buitendijks gerealiseerd moet worden,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 551 (33576).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Diederik van Dijk/Flach (33576, nr. ??, was nr. 551).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Begrotingsonderdeel Handel

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het begrotingsonderdeel Handel,

te weten:

de motie-Kröger/Bromet over de ambitie om de internationale ecologische voetafdruk van de Nederlandse consumptie uiterlijk in 2050 te halveren uitwerken in een meetbaar reductiepad (37020-XVII, nr. 9);

de motie-Bamenga c.s. over het initiatief nemen voor gezamenlijke Europese handelsmissies gericht op strategische sectoren en gekoppeld aan concrete projecten binnen Global Gateway (37020-XVII, nr. 10);

de motie-Bamenga c.s. over de evaluatie van de Europese Dualuseverordening benutten om binnen de EU aan te sturen op harmonisatie van exportcontrole (37020-XVII, nr. 11);

de motie-Hoogeveen over in de Wivo geen verplichtingen opnemen die verder gaan dan de CSDDD vereist (37020-XVII, nr. 12);

de motie-Hoogeveen over de integratie van Invest International in de nationale investeringsinstelling expliciet benutten om regeldruk voor ondernemers te schrappen (37020-XVII, nr. 13);

de motie-Maes/Bamenga over barrières voor defensie-export wegnemen (37020-XVII, nr. 14);

de motie-Maes/Lohman over maatregelen om de strategische afhankelijkheden van Europa op het gebied van kritieke grondstoffen aantoonbaar te verminderen (37020-XVII, nr. 15);

de motie-Lohman/Zwinkels over de digitale agenda voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking actualiseren in het licht van AI (37020-XVII, nr. 16).

(Zie wetgevingsoverleg van 5 oktober 2026.)

De voorzitter:

Op verzoek van mevrouw Kröger stel ik voor haar motie (37020-XVII, nr. 9) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Bamenga c.s. (37020-XVII, nr. 10).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Bamenga c.s. (37020-XVII, nr. 11).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21 en BBB voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Hoogeveen (37020-XVII, nr. 12).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Hoogeveen (37020-XVII, nr. 13).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Maes/Bamenga (37020-XVII, nr. 14).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Maes/Lohman (37020-XVII, nr. 15).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van de PvdD ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Lohman/Zwinkels (37020-XVII, nr. 16).

De voorzitter:

Mevrouw Podt.

Mevrouw Podt (D66):

Ja, voorzitter. Wij hadden punt 3, de stemmingen over de initiatiefnota over de aanpak van PTSS bij geüniformeerde beroepen, graag voor de motie op stuk nr. 7 willen stemmen.

De voorzitter:

We hebben het genoteerd.

Stemming Wijziging van de Mededingingswet

Aan de orde is de stemming in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Mededingingswet in verband met aanpassing van de bepalingen over markt en overheid (35985).

(Zie vergadering van 22 september 2026.)

De voorzitter:

Op dinsdag 26 oktober jongstleden heeft de Kamer reeds over de ingediende amendementen en de artikelen gestemd.

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van de gewijzigde amendementen-Bühler c.s. (stuk nrs. 19, I en II), het amendement-Van der Lee/Bühler (stuk nr. 14) en de gewijzigde amendementen-Bühler c.s. (stuk nrs. 17, I en II).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Stemmingen moties Mensenrechtenbeleid

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over mensenrechtenbeleid,

te weten:

de motie-Van der Werf c.s. over de gevolgen van de Chinese wet ter bevordering van etnische eenheid en vooruitgang voor Nederland en in Nederland wonende Chinezen en andere gemeenschappen in kaart brengen (32735, nr. 432);

de motie-Boomsma over inbreng bij het Internationaal Gerechtshof over de interpretatie van het Genocideverdrag eerst voorleggen aan de Kamer (32735, nr. 433);

de motie-Boomsma/Ceder over een herkenbaar programma inrichten voor concrete ondersteuning van vervolgde christelijke gemeenschappen (32735, nr. 434);

de motie-Piri over pleiten voor de schorsing van Turkije als lid van de Raad van Europa als het blijft weigeren om bindende uitspraken van het Hof uit te voeren (32735, nr. 435);

de motie-Piri over pleiten voor het niet overmaken van de laatste tranche van de macrofinanciële bijstand aan Egypte zolang Egypte beloftes niet nakomt (32735, nr. 436);

de motie-Piri c.s. over de zaak van Omar Elshal op het hoogste diplomatieke en politieke niveau aankaarten bij de Egyptische regering (32735, nr. 437);

de motie-Rajkowski c.s. over er in Europees verband voor pleiten dat de 87 geïdentificeerde personen uit het rapport Architects of Atrocities op de EU-sanctielijst worden geplaatst (32735, nr. 438);

de motie-Rajkowski c.s. over in Europees verband pleiten voor de ontwikkeling van een specifiek EU-sanctiepakket gericht op het bestraffen en tegengaan van conflictgerelateerd seksueel geweld (32735, nr. 439).

(Zie notaoverleg van 5 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Boomsma (32735, nr. 433) is in die zin gewijzigd dat zij thans is ondertekend door de leden Boomsma en Stoffer.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 433 (32735).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Van der Werf c.s. (32735, nr. 432).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Boomsma/Stoffer (32735, nr. ??, was nr. 433).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Boomsma/Ceder (32735, nr. 434).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, het CDA, DENK, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Piri (32735, nr. 435).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, de ChristenUnie, BBB en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Piri (32735, nr. 436).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, D66, Volt, de PvdD, DENK, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Piri c.s. (32735, nr. 437).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Rajkowski c.s. (32735, nr. 438).

De voorzitter:

Mevrouw Keijzer.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Ik heb me vergist bij de motie op stuk nr. 436. Daar had ik tegen moeten stemmen.

De voorzitter:

We hebben het genoteerd.

In stemming komt de motie-Rajkowski c.s. (32735, nr. 439).

De voorzitter:

Stemmingen moties Veiligheid en integriteit Defensie

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Veiligheid en integriteit Defensie,

te weten:

de motie-Bolhuis over onderzoek naar een regeling voor burnpitveteranen (37020-X, nr. 49);

de motie-Nanninga over stoppen met workshops en trainingen gericht op diversiteit en inclusie (37020-X, nr. 50);

de motie-Ten Hove over het Meldpunt Integriteit Defensie volledig onafhankelijk laten adviseren, functioneren en rapporteren (37020-X, nr. 51);

de motie-Boon over personeelsdoelstellingen niet ten koste laten gaan van de veiligheid van de militaire opleidingen (37020-X, nr. 52).

(Zie vergadering van 6 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Bolhuis (37020-X, nr. 49).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de fractie van Lid Keijzer ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Nanninga (37020-X, nr. 50).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ten Hove (37020-X, nr. 51).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 52).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

Stemmingen Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding

Aan de orde zijn de stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding in verband met de permanentmaking van die wet en enkele andere wijzigingen (36918).

(Zie wetgevingsoverleg van 5 oktober 2026.)

In stemming komt het amendement-El Abassi (stuk nr. 17, I).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, de PvdD, DENK, de ChristenUnie en FVD voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-El Abassi (stuk nr. 18).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK en FVD voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-El Abassi (stuk nr. 20).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK en FVD voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-El Abassi (stuk nr. 19).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK, de ChristenUnie en FVD voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.

In stemming komt het amendement-Lammers c.s. (stuk nr. 11, I).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower en de PVV voor dit amendement hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Ik stel vast dat door de aanneming van dit amendement de overige op stuk nr. 11 voorkomende amendementen als aangenomen kunnen worden beschouwd.

In stemming komt het amendement-El Abassi (stuk nr. 16).

De voorzitter:

In stemming komt het wetsvoorstel, zoals op onderdelen gewijzigd door de aanneming van de amendementen-Lammers c.s. (stuk nrs. 11, I en II).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is aangenomen.

Stemmingen moties Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding,

te weten:

de motie-Lammers over onderzoeken of aan Hamas gelieerde personen of organisaties Nederlandse subsidies of andere overheidsvoorzieningen ontvangen en die beëindigen (36918, nr. 12);

de motie-Lammers over het uitzetten van alle terroristen, terrorismesympathisanten en terrorismeverheerlijkers (36918, nr. 13);

de motie-Lammers over het maximaal benutten van juridische mogelijkheden om terrorismeverheerlijking aan te pakken (36918, nr. 14).

(Zie wetgevingsoverleg van 5 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Lammers (36918, nr. 12).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Lammers (36918, nr. 13).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Lammers (36918, nr. 14).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Straatman/Martens-America (36918, nr. 15).

De voorzitter:

Stemming brief Adviesaanvraag Wetenschappelijke Klimaatraad

Aan de orde is de stemming over de brief van het Presidium over een adviesaanvraag aan de Wetenschappelijke Klimaatraad (29826, nr. 328).

De voorzitter:

Ik stel voor conform het voorstel van het Presidium te besluiten en advies te vragen aan de Wetenschappelijke Klimaatraad over hoe Nederland nieuwe groene industriële ketens kan opschalen, onder de aantekening dat de fracties van de BBB, PVV, JA21, FVD en het lid Keijzer geacht wensen te worden tegen het voorstel te hebben gestemd. Meneer Heutink.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Dat geldt ook voor ons.

De voorzitter:

En de Groep Markuszower.

Daartoe wordt besloten.

Stemmingen moties Demonstratierecht

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Demonstratierecht,

te weten:

de motie-Van der Plas over bij vernielingen tijdens demonstraties de schade op de veroorzakers verhalen (34324, nr. 43);

de motie-Van der Plas over waarborgen dat de bevoegdheid tot bestuurlijke verplaatsing geen vervanging wordt voor strafrechtelijk optreden tegen gepleegde strafbare feiten (34324, nr. 44);

de motie-Abdi over onderzoeken hoe de veiligheid van journalisten op demonstraties beter beschermd kan worden (34324, nr. 45);

de motie-Martens-America over de wijziging van de Wet openbare manifestaties versneld naar de Kamer sturen (34324, nr. 46);

de motie-Martens-America over gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties in de regel niet toestaan (34324, nr. 47);

de motie-Sneller over zorgen voor een verbeterde incidentregistratie (34324, nr. 48);

de motie-Clemminck over een uitvoeringsplan voor het ondersteunen van benadeelden bij het verhalen van schade door geweld en vernielingen rond demonstraties en rellen (34324, nr. 49);

de motie-Clemminck over het identificeren en strafrechtelijk aanpakken van alle deelnemers aan snelwegblokkades die aantoonbaar strafbare feiten plegen (34324, nr. 50);

de motie-Clemminck over een protocol voor het identificeren van personen die worden verdacht van strafbare feiten en het veiligstellen van bewijs (34324, nr. 51);

de motie-Van Baarle over pro-Palestinademonstraties niet beknotten (34324, nr. 52);

de motie-Van Baarle over het verbranden van de koran en andere heilige boeken strafbaar stellen (34324, nr. 53).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Martens-America (34324, nr. 47) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat in het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) is afgesproken zo veel mogelijk één lijn te trekken als het gaat om demonstraties waarbij de snelweg of het spoor gebruikt wordt en daarbij strafrechtelijk op te treden;

overwegende dat de Kamer heeft verzocht om een landelijk verbod op gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties in consultatie te brengen;

verzoekt de regering totdat dit wetsvoorstel er is om, naar analogie van de bovenstaande afspraken met het LOVP, eveneens afspraken te maken met in ieder geval burgemeesters om gezichtsbedekkende kleding bij demonstraties vaker niet toe te staan, zodat relschoppers kunnen worden geïdentificeerd en zij niet onder het mom van het demonstratierecht strafbare feiten kunnen plegen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 47 (34324).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Van der Plas (34324, nr. 43).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van der Plas (34324, nr. 44).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Abdi (34324, nr. 45).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Martens-America (34324, nr. 46).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Martens-America (34324, nr. ??, was nr. 47).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Sneller (34324, nr. 48).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Clemminck (34324, nr. 49).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Clemminck (34324, nr. 50).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Clemminck (34324, nr. 51).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Baarle (34324, nr. 52).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, D66, Volt, de PvdD en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (34324, nr. 53).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fractie van DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Verkiezingen

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Verkiezingen,

te weten:

de motie-Clemminck over het gebruik van gebedshuizen als stemlokaal uitfaseren (35165, nr. 109);

de motie-Abdi/Mohandis over het verkiezingsproces voor Nederlanders in het buitenland eenvoudiger en laagdrempeliger maken (35165, nr. 110);

de motie-Vermeer/Van der Plas over waarborgen dat bij gemeenteraadsverkiezingen de namen van de kandidaten op het stembiljet blijven staan (35165, nr. 111);

de motie-Vermeer/Van der Plas over verplichte openbaarmaking van donaties en geldschieters achter organisaties die betaalde campagnes voeren om verkiezingen te beïnvloeden (35165, nr. 112).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Clemminck (35165, nr. 109).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, JA21, BBB en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Abdi/Mohandis (35165, nr. 110).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van JA21 ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (35165, nr. 111).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van DENK, BBB, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (35165, nr. 112).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, DENK, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Versterking decentraal bestuur

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Versterking decentraal bestuur,

te weten:

de motie-Vermeer over de subsidieregeling voor beroeps- en belangenverenigingen van decentrale politieke ambtsdragers ook openstellen voor verenigingen van waterschapsbestuurders (33047, nr. 48);

de motie-Clemminck over bezien hoe het budgetrecht van gemeenteraden bij gemeenschappelijke regelingen kan worden versterkt (33047, nr. 49).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Vermeer (33047, nr. 48).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, Volt, DENK, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Clemminck (33047, nr. 49).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Gezond en veilig werken

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Gezond en veilig werken,

te weten:

de motie-Hamstra c.s. over bij de uitwerking van het begrip "bedrijfsmatig" de bescherming van kinderen niet alleen afhankelijk maken van een minimumaantal volgers (25883, nr. 554);

de motie-Patijn over een routekaart ontwikkelen om KME Europees te classificeren als stof die wordt verondersteld kankerverwekkend te zijn (25883, nr. 555);

de motie-Patijn over met de NLA in gesprek gaan over het belang van Europese handhaving op het gebied van kankerverwekkende stoffen (25883, nr. 556);

de motie-Flach/Kisteman over een quickscan naar de meest voorkomende arboregeldrukklachten bij mkb-bedrijven en bedrijven met beperkte risico’s (25883, nr. 557);

de motie-Flach/Kisteman over de erkenningsprocedure zo aanpassen dat ook voor sectoren of werkomgevingen zonder cao-partijen op brancheniveau een eenvoudige RI&E kan worden erkend (25883, nr. 558);

de motie-Flach/Kisteman over de ambitie ten aanzien van vereenvoudiging van de RI&E verhogen en komen met concrete maatregelen (25883, nr. 559);

de motie-Kisteman/Flach over zorgen dat bij vergelijkbare vestigingen kan worden volstaan met één representatieve RI&E (25883, nr. 560);

de motie-Kisteman/Flach over komen tot maximaal één arbokerndeskundige en de jaarlijkse bijscholing weer verplichten (25883, nr. 561);

de motie-Kisteman c.s. over organisaties laten stoppen met het afnemen van kindermarketingdiensten bij influencers (25883, nr. 562);

de motie-Neijenhuis over onderzoeken of experimenteerruimte kan worden gemaakt voor pilots met taakherschikking in de arbozorg (25883, nr. 563);

de motie-Schenk over bij de uitwerking van de Arbovisie 2024 het uitgangspunt hanteren dat de administratieve lasten voor werkgevers niet toenemen (25883, nr. 564);

de motie-Wiersma over het opstellen van een aparte arbocategorie voor gespecialiseerde vrijwillige duikers (25883, nr. 565);

de motie-Wiersma over het opstellen van een aparte arbocategorie voor studenten maritieme archeologie (25883, nr. 566);

de motie-Van Brenk over de mogelijkheid van actieve handhaving van de verplichte gedragscodes onderzoeken (25883, nr. 567);

de motie-Van Brenk/Patijn over een jaarlijks moment vinden om stil te staan bij Workers' Memorial Day (25883, nr. 568);

de motie-Van Brenk/Patijn over bij werkgevers en werknemers advies inwinnen ten behoeve van het kabinetsstandpunt over de Public Procurement Act (25883, nr. 569).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

Op verzoek van de heer Kisteman stel ik voor zijn motie (25883, nr. 561) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:

Aangezien de motie-Van Brenk (25883, nr. 567) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van behandeling meer uit.

In stemming komt de motie-Hamstra c.s. (25883, nr. 554).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Patijn (25883, nr. 555).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie en JA21 voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Patijn (25883, nr. 556).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Flach/Kisteman (25883, nr. 557).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Flach/Kisteman (25883, nr. 558).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Flach/Kisteman (25883, nr. 559).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Kisteman/Flach (25883, nr. 560).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Kisteman c.s. (25883, nr. 562).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Neijenhuis (25883, nr. 563).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Schenk (25883, nr. 564).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Wiersma (25883, nr. 565).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Wiersma (25883, nr. 566).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Brenk/Patijn (25883, nr. 568).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie en BBB voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Brenk/Patijn (25883, nr. 569).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Kinderopvang

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Kinderopvang,

te weten:

de motie-Moorman over artikel 1.13 van de Wet kinderopvang schrappen voor 2028 (31322, nr. 594);

de motie-Moorman/Dobbe over zorgen dat de armste gezinnen er niet op achteruitgaan wanneer de kinderopvang bijna gratis wordt (31322, nr. 595);

de motie-Flach over op korte termijn stappen zetten voor een integrale kindregeling (31322, nr. 596);

de motie-Edgar Mulder over een impactanalyse uitvoeren van het nieuwe financieringsstelsel voor kinderopvang met en zonder DAEB (31322, nr. 597);

de motie-Biekman/Van Ark over de verruiming van artikel 1.13 van de Wet kinderopvang uiterlijk per 2028 toepassen (31322, nr. 598);

de motie-Biekman over betere borging van innovatie en kennisontwikkeling in de kinderopvang (31322, nr. 599);

de motie-Ceulemans over voldoende ruime kaders hanteren voor het begrip "redelijke winst" om de sector aantrekkelijk te houden voor investeerders (31322, nr. 600);

de motie-Ceulemans over de mogelijkheden in kaart brengen voor een arbeidseis die beter aansluit bij het aantal gewerkte uren (31322, nr. 601);

de motie-Van Houwelingen over relevante correspondentie met de Europese Commissie over staatssteun en de DAEB-constructie voor kinderopvang met de Kamer delen (31322, nr. 602).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

Er is een stemverklaring van de heer Ceulemans.

De heer Ceulemans (JA21):

Dank u wel, voorzitter. Dit is een stemverklaring over de motie op stuk nr. 595 van de leden Moorman en Dobbe. JA21 is geen voorstander van het nieuwe kinderopvangstelsel dat het kabinet wil doorvoeren. Het is een amper uitvoerbare operatie die door de gekozen DAEB-constructie voor zware administratieve lasten voor aanbieders zorgt en die vooral tot extra vraag zal leiden, terwijl het dubieus is of mensen ook daadwerkelijk meer gaan werken. Kortom, dit is niet het stelsel van JA21. Maar als je dan voor miljarden euro's extra een nieuw stelsel doorvoert, zoals het kabinet wil, dan kan de uitkomst natuurlijk niet zijn dat werkende gezinnen met de laagste inkomens erop achteruitgaan. Om die reden stemmen wij voor de motie, niet omdat we het vergoedingspercentage willen ophogen, want het nieuwe stelsel is al veel te duur, maar als signaal over deze onlogische stelselwijziging als zodanig.

De voorzitter:

Dank u wel.

In stemming komt de motie-Moorman (31322, nr. 594).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de ChristenUnie en BBB voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Moorman/Dobbe (31322, nr. 595).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, Volt, de PvdD, DENK, JA21, BBB en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Flach (31322, nr. 596).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Edgar Mulder (31322, nr. 597).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van het CDA, DENK, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Biekman/Van Ark (31322, nr. 598).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Biekman (31322, nr. 599).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de ChristenUnie, JA21 en BBB voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ceulemans (31322, nr. 600).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van het CDA, de VVD, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ceulemans (31322, nr. 601).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Houwelingen (31322, nr. 602).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, DENK, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Vreemdelingen- en asielbeleid

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Vreemdelingen- en asielbeleid,

te weten:

de motie-Westerveld/Bushoff over voorkomen dat kinderen en kwetsbare mensen buiten moeten slapen (19637, nr. 3635);

de motie-Ceulemans/Boomsma over per direct aanvullende instroombeperkende maatregelen nemen (19637, nr. 3636);

de motie-Ceulemans/Boomsma over maximale versnelde invoering van het nieuwe landenbeleid voor Syrië (19637, nr. 3637);

de motie-Ceulemans c.s. over opties onderzoeken om door amv's hier aangevraagde gezinshereniging te laten plaatsvinden in het land waar de rest van het gezin zich bevindt (19637, nr. 3638);

de motie-Ellian over meer mogelijkheden voor boa's van Arriva om de identiteit van verdachten vast te stellen (19637, nr. 3639);

de motie-Diederik van Dijk over het in kaart brengen van de wettelijke belemmeringen voor de inzet van AI bij de IND (19637, nr. 3640);

de motie-Diederik van Dijk c.s. over een herziening van de eigen bijdrage voor werkende asielzoekers (19637, nr. 3641);

de motie-Vermeer/Van der Plas over rekening houden met schaal, draagkracht en voorzieningen van kleine en landelijke gemeenten (19637, nr. 3642);

de motie-Van Asten over de groep personen met een lopende asielaanvraag van voor het Migratiepact vóór 12 december 2026 informeren (19637, nr. 3643);

de motie-Straatman over criminele vreemdelingen en statushouders die zware strafbare feiten hebben gepleegd middels de regeling voor strafonderbreking Nederland uitzetten (19637, nr. 3644);

de motie-Russcher over direct starten met de herbeoordeling van Syrische statushouders met het oog op intrekking van hun verblijfsvergunning (19637, nr. 3645);

de motie-Russcher over gedwongen terugkeer naar Syrië van Syrische asielzoekers die de openbare orde verstoren of strafbare feiten plegen (19637, nr. 3646);

de motie-Vondeling over een totale asielstop invoeren (19637, nr. 3647);

de motie-Vondeling over alle Syriërs in Nederland uitzetten naar Syrië (19637, nr. 3648).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Westerveld/Bushoff (19637, nr. 3635) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het COA waarschuwt dat het steeds moeilijker wordt om kwetsbare mensen direct onderdak te bieden in Ter Apel;

verzoekt de minister verantwoordelijkheid te nemen en te voorkomen dat kinderen en kwetsbare mensen buiten moeten slapen;

verzoekt de regering de Kamer voor de begrotingsbehandeling van Asiel en Migratie te informeren over de huidige situatie in Ter Apel met de aantallen die in de noodopvang hebben moeten overnachten, de mensen die in plaats daarvan buiten sliepen en de mensen die overdag al dan niet in de dagopvang terecht konden, en tevens de Kamer periodiek op de hoogte te stellen van de actuele situatie,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 3635 (19637).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

Er is een stemverklaring van mevrouw Straatman.

Mevrouw Straatman (CDA):

Dank, voorzitter. Het CDA onderschrijft de boodschap van de motie op stuk nr. 3646, van de heer Russcher. Syrische asielzoekers die geen recht meer hebben op verblijf in Nederland en de openbare orde verstoren of strafbare feiten plegen, moeten zo snel mogelijk terugkeren naar Syrië. Als vrijwillige terugkeer niet lukt, moet gedwongen terugkeer mogelijk zijn. Juist daarom is het belangrijk dat de diplomatieke onderhandelingen die hierover plaatsvinden, niet worden doorkruist. Het nu openbaar maken van de belemmeringen, de stappen die worden gezet en het verwachte tijdspad, waar deze motie naar vraagt, kan die onderhandelingen bemoeilijken. Vanwege het grote belang dat gedwongen terugkeer mogelijk wordt, kunnen wij de motie niet steunen. Wij zullen tegenstemmen.

De voorzitter:

Dank u wel. We gaan stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Westerveld/Bushoff (19637, nr. ??, was nr. 3635).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, DENK, de SGP, de ChristenUnie, BBB en Lid Keijzer voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ceulemans/Boomsma (19637, nr. 3636).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ceulemans/Boomsma (19637, nr. 3637).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, de VVD, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ceulemans c.s. (19637, nr. 3638).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Ellian (19637, nr. 3639).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk (19637, nr. 3640).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk c.s. (19637, nr. 3641).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (19637, nr. 3642).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Asten (19637, nr. 3643).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Straatman (19637, nr. 3644).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Russcher (19637, nr. 3645).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, de VVD, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Russcher (19637, nr. 3646).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Vondeling (19637, nr. 3647).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Vondeling (19637, nr. 3648).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Vreemdelingen- en asielbeleid

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Vreemdelingen- en asielbeleid,

te weten:

de motie-Vermeer/Van der Plas over inzicht per opvanglocatie in aantal en aard van meldingen, incidenten en strafbare feiten (19637, nr. 3649);

de motie-Vermeer/Van der Plas over geen onomkeerbare kosten door het COA totdat de gemeenteraad heeft ingestemd met een opvanglocatie en een redelijke mogelijkheid tot beëindiging opnemen in nieuwe overeenkomsten (19637, nr. 3650);

de motie-Westerveld over aanvullend onderzoek naar de veiligheid van jezidi's en zo nodig het landenbeleid hierop aanpassen (19637, nr. 3651);

de motie-Vondeling/Wilders over totale steun aan alle gemeenten die de opvang van asielzoekers weigeren (19637, nr. 3653);

de motie-Diederik van Dijk over onherroepelijk opgelegde geldboetes opnemen in de glijdende schaal (19637, nr. 3654);

de motie-Diederik van Dijk over intrekking van de verblijfsvergunning bij een eerste veroordeling voor een zeer ernstig misdrijf (19637, nr. 3655);

de motie-Ellian over binnen het verruimde kader Mobiel Toezicht Veiligheid grenscontroles intensiveren in de grensstreek Westerwolde (19637, nr. 3656);

de motie-Russcher over inzicht in hoeveel asielzoekers en statushouders er zijn verdacht van of veroordeeld voor een misdrijf (19637, nr. 3657);

de motie-Russcher over passende maatregelen van Nidos voor amv's die herhaaldelijk met politie en justitie in aanraking komen (19637, nr. 3658);

de motie-Ceulemans/Goudzwaard over de treinverbinding Zwolle-Emmen binnen een maand aansluiten op het RTIC-systeem (19637, nr. 3659);

de motie-Ceulemans/Boomsma over toegang tot CBS-microdata voor onderzoekers zonder universitaire aanstelling (19637, nr. 3660);

de motie-Struijs over onderzoeken hoe snelrecht tegen asielzoekers vaker kan worden toegepast (19637, nr. 3661).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Ceulemans/Goudzwaard (19637, nr. 3659) is in die zin gewijzigd (19637, nr. ??) en nader gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de treinverbinding Zwolle-Emmen al lange tijd geteisterd wordt door voornamelijk overlastgevende asielzoekers uit Ter Apel;

constaterende dat eerder dit jaar een groot aantal boetes ongeldig is verklaard omdat deze werden uitgeschreven op grond van COA-passen en dat Arriva inmiddels de werkinstructie hanteert dat agressieve zwartrijders niet beboet moeten worden;

overwegende dat het onaanvaardbaar is dat asielzoekers wegkomen met dergelijk wangedrag in het ov;

overwegende dat handhavers op deze lijn op zijn minst in de gelegenheid gesteld moeten worden om hun taken effectief te kunnen uitvoeren en dat dit tevens wordt onderkend in het regeerakkoord;

verzoekt de regering te bewerkstelligen dat de treinverbinding Zwolle-Emmen binnen een maand wordt aangesloten op het RTIC-systeem,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. ?? (19637).

Er is een stemverklaring van mevrouw Keijzer.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Dank, voorzitter. Vorige week heb ik Kamervragen gesteld over de voorzitter van een universiteit, die blijkbaar geprobeerd heeft een stikstofsymposium te annuleren omdat zij vraagtekens plaatste bij sprekers op dit symposium omdat de benadering van deze wetenschappers haar niet beviel. Vandaag gaan we stemmen over de motie-Ceulemans/Boomsma, over toegang tot CBS-microdata. Ik snap natuurlijk heel goed dat je die niet aan iedereen kan geven in verband met privacy, maar wanneer universiteiten en andere organisaties die wel toegang hebben tot die data onderzoekers bewust de mogelijkheid ontnemen om daarmee onderzoek te doen omdat ze bang zijn voor onwelgevallige uitkomsten, dan gaat er iets goed mis met objectiviteit en waarheidsvinding op onze universiteiten. Natuurlijk bedoel ik hiermee onder anderen de heer Jan van de Beek. Ik stem daarom tegen deze motie.

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (19637, nr. 3649).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (19637, nr. 3650).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van JA21, BBB, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Westerveld (19637, nr. 3651).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Vondeling/Wilders (19637, nr. 3653).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk (19637, nr. 3654).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk (19637, nr. 3655).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ellian (19637, nr. 3656).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Russcher (19637, nr. 3657).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Russcher (19637, nr. 3658).

De voorzitter:

In stemming komt de nader gewijzigde motie-Ceulemans/Goudzwaard (19637, nr. ??, was nr. 3659).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze nader gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ceulemans/Boomsma (19637, nr. 3660).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Struijs (19637, nr. 3661).

De voorzitter:

Stemmingen moties Opvang Oekraïne

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Opvang Oekraïne,

te weten:

de motie-Vondeling over alle in Nederland verblijvende Oekraïense ontheemden terugsturen (19637, nr. 3662);

de motie-Vondeling/Wilders over voorkomen dat de bewoners van de Stroomflat plaats moeten maken voor Oekraïense ontheemden (19637, nr. 3663);

de motie-Vondeling over de opvang van derdelanders uit Oekraïne stopzetten en ze Nederland uitzetten (19637, nr. 3664);

de motie-Ellian over geen asielaanvragen van Oekraïense ontheemden behandelen totdat alle IND-achterstanden zijn weggewerkt (19637, nr. 3665);

de motie-Vermeer/Van der Plas over de bestaande opvang van Oekraïense ontheemden nadrukkelijk meewegen bij de verdeling van asielopvang onder de Spreidingswet (19637, nr. 3666);

de motie-Van Asten over een verkenning uitvoeren naar taalondersteuning voor Oekraïense ontheemden in relatie tot werk (19637, nr. 3667);

de motie-Ceulemans/Boomsma over oekraïense ontheemden die onder de RTB vallen niet in aanmerking laten komen voor rechterlijke dwangsommen voor niet tijdig beslissen op een asielaanvraag (19637, nr. 3668);

de motie-Ceulemans c.s. over automatisch opgeschorte asielverzoeken van Oekraïners die onder de RTB vallen niet in aanmerking laten komen voor overgangsrecht (19637, nr. 3669);

de motie-Ceulemans/Boomsma over een eigen bijdrage in de zorgkosten voor werkende ontheemden mogelijk maken (19637, nr. 3670);

de motie-Westerveld over zorgen voor langjarige duidelijkheid voor gemeenten en een kwaliteitskader voor de opvang van Oekraïners opstellen (19637, nr. 3671).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Ceulemans c.s. (19637, nr. 3669) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het Hof van Justitie op 1 oktober 2026 heeft geoordeeld dat Nederland automatisch opgeschorte asielaanvragen van Oekraïners die onder de RTB vallen in behandeling moet nemen;

constaterende dat de Eerste Kamer op korte termijn stemt over de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring, waaraan bij amendement de afschaffing van rechterlijke dwangsommen voor asielzoekers is toegevoegd, waarin zoals gebruikelijk een overgangstermijn is opgenomen;

spreekt uit dat automatisch opgeschorte asielverzoeken van Oekraïners die onder de RTB vallen niet in aanmerking kunnen komen voor dit overgangsrecht;

verzoekt de regering alle nodige stappen te zetten om dit te bewerkstelligen,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 3669 (19637).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de motie-Vondeling (19637, nr. 3662).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Vondeling/Wilders (19637, nr. 3663).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Vondeling (19637, nr. 3664).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de VVD, de SGP, JA21, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ellian (19637, nr. 3665).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Vermeer/Van der Plas (19637, nr. 3666).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Asten (19637, nr. 3667).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21 en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ceulemans/Boomsma (19637, nr. 3668).

De voorzitter:

In stemming komt de gewijzigde motie-Ceulemans c.s. (19637, nr. ??, was nr. 3669).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van het CDA, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ceulemans/Boomsma (19637, nr. 3670).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Westerveld (19637, nr. 3671).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, DENK en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Begroting Defensie 2027

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2027,

te weten:

de gewijzigde motie-Piri c.s. over onderuitputting bij Defensie bij voorrang reserveren in het Mobiliteitsfonds voor investeringen in infrastructuur die essentieel is voor militaire mobiliteit (37020-X, nr. 105, was nr. 60);

de motie-Piri c.s. over de Europese Unie een centrale rol geven in afstemming met de NAVO om de Europese defensiecapaciteit te versnellen en financieren (37020-X, nr. 61);

de motie-Bolhuis c.s. over met de Kamer afspraken maken over navolgbare en duidelijke procedures voor het vertrouwelijk delen van informatie (37020-X, nr. 62);

de motie-Jagtenberg c.s. over een concrete tijdlijn voor het uiterlijk binnen twee jaar ontwikkelen en beschikbaar maken van een alternatief voor het gebruik van Palantirproducten bij Defensie (37020-X, nr. 63);

de motie-Jagtenberg c.s. over bij de verwerving, vervanging en uitbreiding van defensiecapaciteiten waar mogelijk kiezen voor Europese aanvullingen (37020-X, nr. 64);

de motie-Jagtenberg c.s. over capaciteiten beschikbaar stellen voor de verdediging tegen straalmotoraangedreven Shaheddrones (37020-X, nr. 65);

de motie-Belhirch c.s. over blijven doen wat nodig is om Oekraïne komende winter te helpen (37020-X, nr. 66);

de motie-Belhirch c.s. over één integraal en uitvoerbaar weerbaarheidsplan waarin bestaand beleid en de uitkomsten en afspraken van de weerbaarheidstop worden meegenomen (37020-X, nr. 67);

de motie-Boon over het totale aantal generaals- en admiraalsfuncties en burgerfuncties bij Defensie in schaal 16 en hoger met 20% verminderen (37020-X, nr. 68);

de motie-Boon over de functies binnen Defensie die specifiek zijn gericht op diversiteit en inclusie beëindigen (37020-X, nr. 69);

de motie-Boon over geen Defensiepersoneel tijdens diensttijd en geen financiële of materiële middelen inzetten voor deelname van Defensie aan de Canal Parade (37020-X, nr. 70);

de motie-Boon over geen financiële middelen van Defensie beschikbaar stellen voor het organiseren of faciliteren van iftarvieringen (37020-X, nr. 71);

de motie-Boon over binnen zes maanden met een nieuwe Defensienota komen waarin harde keuzes worden gemaakt over welke krijgsmacht Nederland nodig heeft (37020-X, nr. 72);

de motie-Peter de Groot c.s. over de BSB en de DSI voorzien van passende ondersteuning (37020-X, nr. 73);

de motie-Peter de Groot c.s. over binnen NAVO- en EU-verband in gesprek gaan over een geharmoniseerd reactiekader om hybride dreigingen en sabotage snel toe te schrijven en te bestraffen (37020-X, nr. 74);

de motie-Nanninga c.s. over de nationale identiteit en het besef van burgerplichten te bevorderen als onderdeel van weerbaarheid (37020-X, nr. 75);

de motie-Nanninga c.s. over naar Scandinavisch voorbeeld een whole-of-societystrategie voor maatschappelijke weerbaarheid en crisisvoorbereiding uitwerken (37020-X, nr. 76);

de motie-Van Lanschot c.s. over de provincie Noord-Holland verzoeken de IPB-status voor de Shipdockscheepswerf te handhaven (37020-X, nr. 77);

de motie-Van Lanschot c.s. over in 2027 een volwaardige opleiding tot cyberofficier oprichten aan de Nederlandse Defensie Academie in Breda (37020-X, nr. 78);

de motie-Van Baarle over bij Defensie best practices van andere overheidsdiensten implementeren voor een meer diverse instroom (37020-X, nr. 79);

de motie-Van Baarle over uitsluiten dat jongeren te maken krijgen met sancties indien zij de Defensie-enquête niet invullen (37020-X, nr. 80);

de motie-Van Baarle over uitsluiten dat jongeren een justitiële aantekening krijgen indien zij de Defensie-enquête niet invullen (37020-X, nr. 81);

de motie-Van Baarle over de miljarden voor defensie niet steunen zolang deze aan Israëlische wapens worden uitgegeven (37020-X, nr. 82);

de motie-Van Baarle over zich terugtrekken uit het memorandum of understanding over militaire samenwerking met Israël (37020-X, nr. 83);

de motie-Diederik van Dijk/Bikker over ambities opstellen inzake de Nationale Weerbaarheidstraining, de Verdiepingsmodule Defensie en het programma maatschappelijke weerbaarheid (37020-X, nr. 84);

de motie-Diederik van Dijk/Nanninga over een regeling die voorziet in compensatie bij aantoonbare inkomensderving door langdurige militaire inzet (37020-X, nr. 85);

de motie-Diederik van Dijk/Belhirch over een geannoteerde agenda naar de Kamer sturen als de JEF op ministerieel niveau bijeenkomt (37020-X, nr. 86);

de motie-Grinwis c.s. over niet tornen aan de vormingsconferentie en voldoende middelen beschikbaar stellen voor de Diensten voor Geestelijke Verzorging (37020-X, nr. 87);

de motie-Grinwis c.s. over onderzoeken of de bestaande bestedingsvrijheid voor commandanten uitgebreid kan worden (37020-X, nr. 88);

de motie-Dobbe c.s. over zo snel mogelijk voor Defensie een lobbyregister instellen (37020-X, nr. 90);

de motie-Dobbe c.s. over inzichtelijk maken hoeveel Nederlands publiek geld gaat naar winsten van wapenbedrijven (37020-X, nr. 91);

de motie-Dobbe c.s. over de Kamer ruim voorafgaand aan de daadwerkelijke nucleaire samenwerking met Frankrijk informeren (37020-X, nr. 92);

de motie-Dobbe/Van Baarle over in Europees verband het initiatief nemen voor onderhandelingen tussen Rusland en Oekraïne (37020-X, nr. 93);

de motie-Struijs c.s. over kwetsbare personen in beeld brengen en inventariseren hoe deze bij grootschalige calamiteiten ondersteund of verplaatst kunnen worden naar geschikte opvanglocaties (37020-X, nr. 94);

de motie-Struijs c.s. over de samenwerking tussen het ministerie van Defensie en de veiligheidsregio's verder versterken (37020-X, nr. 95);

de motie-Dassen c.s. over pleiten voor zo veel mogelijk transparantie in de Europese behoefte aan defensiematerieel (37020-X, nr. 96);

de motie-Dassen/Dobbe over in EU-verband pleiten voor het innemen van ten minste een deel van de Russische tegoeden om deze aan Oekraïne te schenken (37020-X, nr. 97);

de motie-Dassen/Struijs over als uitgangspunt nemen dat Europa volledig zelfstandig moet kunnen opereren als pijler binnen de NAVO (37020-X, nr. 98);

de motie-Dassen/Piri over toewerken naar een geïntegreerde Europese defensie (37020-X, nr. 99);

de motie-Ten Hove/Van Lanschot over werken aan balans tussen het openbaar en vertrouwelijk informeren van de Kamer (37020-X, nr. 100);

de motie-Ten Hove/Keijzer over de rekenkundige ondergrens verhogen naar 1 mol per hectare (37020-X, nr. 101);

de motie-Keijzer/Nanninga over een nulmeting en streefcijfer opstellen voor het deel van de defensie-investeringen dat in Nederland wordt geproduceerd (37020-X, nr. 102);

de motie-Keijzer over meerjarige raamcontracten de standaard maken (37020-X, nr. 103);

de motie-Keijzer over de helft van de militaire steun aan Oekraïne besteden bij in Nederland producerende bedrijven en Nederlands-Oekraïense joint ventures (37020-X, nr. 104).

(Zie vergadering van 8 oktober 2026.)

De voorzitter:

Op verzoek van de heer Struijs stel ik voor zijn motie (37020-X, nr. 94) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:

De gewijzigde motie-Piri c.s. (37020-X, nr. 105, was nr. 60) is in die zin nader gewijzigd dat zij thans is ondertekend door de leden Piri, Bolhuis, Diederik van Dijk, Struijs, Dassen en Grinwis.

Zij krijgt nr. 105, was nr. 60 (37020-X).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de nader gewijzigde motie-Piri c.s. (37020-X, nr. 105, was nr. 60).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, Volt, de PvdD, de SGP, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze nader gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Piri c.s. (37020-X, nr. 61).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Bolhuis c.s. (37020-X, nr. 62).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Jagtenberg c.s. (37020-X, nr. 63).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Jagtenberg c.s. (37020-X, nr. 64).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Jagtenberg c.s. (37020-X, nr. 65).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Belhirch c.s. (37020-X, nr. 66).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21 en BBB voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Belhirch c.s. (37020-X, nr. 67).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 68).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 69).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 70).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, JA21, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 71).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Boon (37020-X, nr. 72).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Peter de Groot c.s. (37020-X, nr. 73).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Peter de Groot c.s. (37020-X, nr. 74).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Nanninga c.s. (37020-X, nr. 75).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Nanninga c.s. (37020-X, nr. 76).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Lanschot c.s. (37020-X, nr. 77).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Lanschot c.s. (37020-X, nr. 78).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Baarle (37020-X, nr. 79).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de ChristenUnie en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (37020-X, nr. 80).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK, BBB, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (37020-X, nr. 81).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (37020-X, nr. 82).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, de PvdD, DENK en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (37020-X, nr. 83).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD, DENK en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk/Bikker (37020-X, nr. 84).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk/Nanninga (37020-X, nr. 85).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk/Belhirch (37020-X, nr. 86).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Grinwis c.s. (37020-X, nr. 87).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Grinwis c.s. (37020-X, nr. 88).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Dobbe c.s. (37020-X, nr. 90).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, DENK, BBB, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dobbe c.s. (37020-X, nr. 91).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, de PvdD, DENK en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

BBB wil geacht worden tegen de motie op stuk nr. 90 te hebben gestemd. Dat is bij dezen gecorrigeerd.

In stemming komt de motie-Dobbe c.s. (37020-X, nr. 92).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, de PvdD, DENK, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Dobbe/Van Baarle (37020-X, nr. 93).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, DENK, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Struijs c.s. (37020-X, nr. 95).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van Groep Markuszower ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dassen c.s. (37020-X, nr. 96).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dassen/Dobbe (37020-X, nr. 97).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, D66, Volt, de PvdD, DENK, de SGP, Lid Keijzer en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Dassen/Struijs (37020-X, nr. 98).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, Volt, de PvdD en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Dassen/Piri (37020-X, nr. 99).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, D66, Volt en de PvdD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Ten Hove/Van Lanschot (37020-X, nr. 100).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de fractie van PRO ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Ten Hove/Keijzer (37020-X, nr. 101).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Keijzer/Nanninga (37020-X, nr. 102).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, DENK, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Keijzer (37020-X, nr. 103).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Keijzer (37020-X, nr. 104).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Meneer Dassen.

De heer Dassen (Volt):

Voorzitter, bij de motie op stuk nr. 83 hadden wij voor moeten stemmen en bij de motie op stuk nr. 77 tegen.

De voorzitter:

Genoteerd. Mevrouw Bikker.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):

Bij de motie op stuk nr. 70 hadden wij voor willen stemmen.

De voorzitter:

Eveneens genoteerd.

Begrotingen Koninkrijksrelaties en BES-fonds 2027

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H) voor het jaar 2027,

te weten:

de motie-Tseggai/Dassen over in kaart brengen welke publieke voorzieningen in Caribisch Nederland verbetering behoeven en hoe dit te financieren (37020-IV, nr. 21);

de motie-Vlottes over het bestuurscollege en de eilandsraad van Bonaire onder curatele stellen en de Rijksvertegenwoordiger verantwoordelijk maken voor het bestuur op het eiland (37020-IV, nr. 22).

(Zie vergadering van 7 oktober 2026.)

De voorzitter:

De motie-Tseggai/Dassen (37020-IV, nr. 21) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat het kabinet 30 miljoen euro extra reserveert voor bestaanszekerheid in Caribisch Nederland;

constaterende dat er nog steeds grote verschillen zijn tussen belangrijke publieke voorzieningen in Europees en Caribisch Nederland;

overwegende dat om de gelijkwaardigheid tussen Europees en Caribisch Nederland te vergroten het van belang is dat er geïnvesteerd wordt in belangrijke publieke voorzieningen;

verzoekt de regering om in kaart te brengen welke publieke voorzieningen de komende jaren in Caribisch Nederland structureel verbetering behoeven en hierbij inzichtelijk te maken hoe dit te financieren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 21 (37020-IV).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Tseggai/Dassen (37020-IV, nr. ??, was nr. 21).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie en Lid Keijzer voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Vlottes (37020-IV, nr. 22).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Duurzaam vervoer

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Duurzaam vervoer,

te weten:

de motie-Van Leijen over het voorkomen van dubbele energiebelasting op deelauto's (32813, nr. 1579);

de motie-Van Leijen over deelmobiliteit meenemen bij een eventuele toekomstige regeling rond social lease (32813, nr. 1580);

de motie-Van Leijen over een Europees derogatieverzoek voorbereiden voor een verlaagd energiebelastingtarief op publieke laadpalen (32813, nr. 1581);

de motie-Bikkers over zorgen dat de invoering van nieuwe zero-emissiezones soepel verloopt (32813, nr. 1582);

de motie-Zwinkels over bij de inruilregeling erop sturen dat ten minste 50% van het beschikbare budget bij de laagste inkomensgroep terechtkomt (32813, nr. 1583);

de motie-Goudzwaard over de noodzakelijke randvoorwaarden toetsen met gemeentes die een zero-emissiezone willen invoeren (32813, nr. 1584).

(Zie vergadering van 8 oktober 2026.)

De voorzitter:

Er is een stemverklaring van mevrouw Van der Plas.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter, ik struikelde zostraks bij het vragenuur twee keer — een enorme schokgolf ging door deze zaal — maar alles is oké. Ik weet nu ook waarom het gebeurde: ik zat op een VVD-stoeltje.

De voorzitter:

Dat is altijd gevaarlijk, kan ik u vertellen.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Er ging ook een schokgolf door onze fractie, maar dat terzijde.

Voorzitter, de stemverklaring. Die gaat over de motie op stuk nr. 1582 van de heer Bikkers en de motie op stuk 1584 van de heer Goudzwaard. Die gaan over randvoorwaarden voor zero-emissiezones toetsen en dat zero-emissiezones soepel worden ingevoerd. BBB is gewoon helemaal tegen zero-emissiezones. Wij vinden dit een belachelijk beleid. Als wij voor deze motie zouden stemmen, dan zou dat betekenen dat wij dit belachelijke beleid ondersteunen. BBB wil dus zero zero-emissiezones en daarom stemmen wij tegen deze moties. Dank u wel.

De voorzitter:

Dank u wel.

In stemming komt de motie-Van Leijen (32813, nr. 1579).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Leijen (32813, nr. 1580).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB en Lid Keijzer voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Van Leijen (32813, nr. 1581).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Bikkers (32813, nr. 1582).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie en JA21 voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Zwinkels (32813, nr. 1583).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, BBB en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Goudzwaard (32813, nr. 1584).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, de SGP, de ChristenUnie, JA21, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemmingen moties Water

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Water,

te weten:

de motie-Kostić over voorkomen dat Chemours een nieuwe vergunning krijgt voor het lozen van pfas op de Merwede (27625, nr. 748);

de motie-Kostić over de introductie van progressieve tarieven onderzoeken waarbij bovenmatig verbruik hoger wordt beprijsd (27625, nr. 749);

de motie-Bromet/Boelsma-Hoekstra over een nationale drinkwaterstrategie opstellen (27625, nr. 750);

de motie-Vellinga-Beemsterboer/Schutz over uiterlijk in de toekomstagenda drinkwater vastleggen welke doorzettingsmacht het Rijk inzet wanneer drinkwaterprojecten vastlopen (27625, nr. 751);

de motie-Grinwis c.s. over inzetten op spoedige besluitvorming over en maximale medewerking verlenen aan het robuuster maken van het inlaatwerk Bernisse (27625, nr. 752);

de motie-Wiersma over bestaande meetgegevens beter benutten om per gebied de bronnen van waterbelasting gericht aan te pakken (27625, nr. 753);

de motie-Boelsma-Hoekstra c.s. over aanvullend infiltratiebeleid opstellen ten behoeve van niet-drinkwater in functies (27625, nr. 755);

de motie-Schutz c.s. over oplossingen in kaart brengen voor waterbesparing, waterhergebruik, waterberging, waterinfiltratie en effluentgebruik (27625, nr. 756);

de motie-Goudzwaard over concrete maatregelen uitwerken om productiebeperkingen door koelwaterregels tijdens warme periodes zo veel mogelijk te voorkomen (27625, nr. 757);

de motie-Goudzwaard over aangeven of en, zo ja, hoe de leverings- en zorgplicht voor bedrijven wordt geborgd (27625, nr. 758);

de motie-Goudzwaard over in verdere besluitvorming de optie meenemen van lozing- en onttrekkingsvergunningen voor onbepaalde tijd (27625, nr. 759).

(Zie vergadering van 8 oktober 2026.)

De voorzitter:

Op verzoek van Kamerlid Kostić stel ik voor de motie (27625, nr. 748) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Kostić (27625, nr. 749).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, de SGP en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Bromet/Boelsma-Hoekstra (27625, nr. 750).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, de PvdD, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21 en de PVV voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Vellinga-Beemsterboer/Schutz (27625, nr. 751).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en Groep Markuszower voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Grinwis c.s. (27625, nr. 752).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Wiersma (27625, nr. 753).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SP, 50PLUS, D66, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Boelsma-Hoekstra c.s. (27625, nr. 755).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Schutz c.s. (27625, nr. 756).

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met algemene stemmen is aangenomen.

In stemming komt de motie-Goudzwaard (27625, nr. 757).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Goudzwaard (27625, nr. 758).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Goudzwaard (27625, nr. 759).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van 50PLUS, D66, het CDA, de VVD, de SGP, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemmingen moties Maritiem

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Maritiem,

te weten:

de motie-Boelsma-Hoekstra c.s. over het kwalificatiecertificaat open rondvaart evalueren (31409, nr. 511);

de motie-Goudzwaard c.s. over onderzoeken of en hoe aanvullende middelen beschikbaar gesteld kunnen worden voor een nieuwe ronde van het Maritiem Innovatie Programma (31409, nr. 514);

de motie-Diederik van Dijk/Stoffer over de beperking van de brandstoftransitieverplichting tot leveringen aan de binnenvaart heroverwegen (31409, nr. 515);

de motie-Wiersma/Schutz over onderzoeken waar wettelijke bemanningseisen aangepast kunnen worden met behoud van de veiligheid (31409, nr. 516);

de motie-Wiersma/Schutz over onderzoeken hoe kleine brandstofpunten met alternatieve maatregelen aan de milieu- en veiligheidseisen kunnen voldoen (31409, nr. 517).

(Zie vergadering van 8 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Boelsma-Hoekstra c.s. (31409, nr. 511).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Goudzwaard c.s. (31409, nr. 514).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

In stemming komt de motie-Diederik van Dijk/Stoffer (31409, nr. 515).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, JA21, Groep Markuszower en FVD voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Wiersma/Schutz (31409, nr. 516).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Wiersma/Schutz (31409, nr. 517).

De voorzitter:

Stemmingen moties Sancties tegen het Internationaal Strafhof

Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het tweeminutendebat Sancties tegen het Internationaal Strafhof,

te weten:

de motie-Van der Werf c.s. over onderzoeken hoe de toegang tot het internationale betalingsverkeer kan worden gegarandeerd voor het Internationaal Strafhof en andere rechtspersonen (28498, nr. 62);

de motie-Van Baarle over de ondermijning en intimidatie van het Internationaal Strafhof door de VS veroordelen en de Amerikaanse ambassadeur ontbieden (28498, nr. 63);

de motie-Van Baarle over de ondermijning van het Internationaal Strafhof door Israël veroordelen en de Israëlische ambassadeur ontbieden (28498, nr. 64);

de motie-Van Baarle over niet meegaan in het verschaffen van immuniteit voor staatsburgers van de VS of het deprioritiseren van onderzoek naar handelen van de VS (28498, nr. 65);

de motie-De Roon/Wilders over de Nederlandse deelname aan het Strafhof beëindigen (28498, nr. 66).

(Zie vergadering van 8 oktober 2026.)

De voorzitter:

Op verzoek van de heer Van Baarle stel ik voor zijn motie (28498, nr. 65) aan te houden.

Daartoe wordt besloten.

In stemming komt de motie-Van der Werf c.s. (28498, nr. 62).

De voorzitter:

In stemming komt de motie-Van Baarle (28498, nr. 63).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, D66, Volt, de PvdD en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

In stemming komt de motie-Van Baarle (28498, nr. 64).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, Volt, de PvdD en DENK voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Meneer Wilders.

De heer Wilders (PVV):

Voorzitter. Nu komt toch wel de meest belangrijke en goede motie van de hele stemmingen, dus ik wil graag een hoofdelijke stemming over de motie op stuk nr. 66.

De voorzitter:

Dan gaan we hoofdelijk stemmen over de motie op stuk nr. 66. Mag ik orde in de zaal? Ik verzoek de griffier de namenlijst op te lezen. Mag ik stilte in de zaal, zodat we uw stem goed kunnen noteren? Het woord is aan de griffier.

In stemming komt de motie-De Roon/Wilders (28498, nr. 66).

Vóór stemmen de leden: Stöteler, Vlottes, Vondeling, Wilders, Al Biyati, Boon, Martin Bosma, Claassen, Dekker, Tony van Dijck, Emiel van Dijk, Van Duijvenvoorde, Faber, Graus, Heutink, Van Houwelingen, Ten Hove, Chris Jansen, Keijzer, Kops, Lammers, Maeijer, Markuszower, Van Meetelen, Van Meijeren, Moinat, Mooiman, Edgar Mulder, Prickaertz, Raijer, De Roon, Russcher, Schenk en Schilder.

Tegen stemmen de leden: Schutz, Sneller, Steen, Straatman, Struijs, Stultiens, Synhaeve, Tijmstra, Tseggai, Vellinga-Beemsterboer, Verkuijlen, Vermeer, Vervuurt, Vliegenthart, Wendel, Van der Werf, Westerveld, Wiersma, Zalinyan, Zwinkels, El Abassi, Abdi, Van Ark, Armut, Van Asten, Van Baarle, Bamenga, Becker, Beckerman, De Beer, Belhirch, Van den Berg, Biekman, Bikker, Bikkers, Boelsma-Hoekstra, Bolhuis, Bontenbal, Boomsma, El Boujdaini, Brekelmans, Van Brenk, Tijs van den Brink, Bromet, Bühler, Bushoff, Van Campen, Ceulemans, Clemminck, Coenradie, Dassen, Heera Dijk, Diederik van Dijk, Inge van Dijk, Dobbe, Eerdmans, Van Eijk, Ellian, Ergin, Flach, Goudzwaard, Grinwis, Peter de Groot, Hamstra, Den Hollander, Hoogeveen, De Hoop, Huidekooper, Huizenga, Jagtenberg, Jumelet, Kathmann, Kisteman, Klaver, Klos, Koorevaar, De Kort, Köse, Kostić, Kröger, Krul, Van Lanschot, Van der Lee, Van Leijen, Lohman, Van der Maas, Maes, Martens-America, Mathlouti, Meulenkamp, Michon-Derkzen, Mohandis, Moorman, Müller, Mutluer, Nanninga, Neijenhuis, Nobel, Van Oosterhout, Oosterhuis, Oualhadj, Ouwehand, Paternotte, Patijn, Paulusma, Piri, Van der Plas, Podt, Poortman, Rajkowski, Rooderkerk en Schoonis.

De voorzitter:

Ik constateer dat deze motie met 34 stemmen voor en 112 stemmen tegen is verworpen.

Stemming motie Wijziging van de Visserijwet 1963

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Visserijwet 1963,

te weten:

de gewijzigde motie-Van der Plas over onderzoeken hoe de schelpenwinning binnen de wettelijke, ecologische en maritieme veiligheidskaders kan worden voortgezet (36899, nr. 10).

(Zie vergadering van 9 september 2026.)

In stemming komt de gewijzigde motie-Van der Plas (36899, nr. 10).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, 50PLUS, D66, Volt, het CDA, DENK, de VVD, de SGP, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is aangenomen.

Stemming motie Situatie Sudan

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het tweeminutendebat Situatie Sudan,

te weten:

de motie-Kröger c.s. over zich inzetten voor sancties tegen bij de goudhandel betrokken individuen en entiteiten (29237, nr. 267).

(Zie vergadering van 1 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Kröger c.s. (29237, nr. 267).

De voorzitter:

Stemming motie Beleidsbrief Buitenlandse Zaken

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het tweeminutendebat Beleidsbrief Buitenlandse Zaken,

te weten:

de motie-Kröger c.s. over in individuele gevallen kinderen uit Gaza de mogelijkheid bieden voor behandeling in Nederlandse ziekenhuizen (36180, nr. 234).

(Zie vergadering van 1 oktober 2026.)

In stemming komt de motie-Kröger c.s. (36180, nr. 234).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van PRO, de SP, 50PLUS, Volt, de PvdD, DENK en de ChristenUnie voor deze motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Stemming motie JBZ-Raad (Vreemdelingen- en asielbeleid)

Aan de orde is de stemming over een aangehouden motie, ingediend bij het tweeminutendebat JBZ-Raad (Vreemdelingen- en asielbeleid),

te weten:

de motie-Boomsma/Ceulemans over geen nieuwe machtigingen tot voorlopig verblijf verstrekken aan personen uit Gaza (32317, nr. 1029).

(Zie vergadering van 30 september 2026.)

De voorzitter:

De motie-Boomsma/Ceulemans (32317, nr. 1029) is in die zin gewijzigd dat zij thans luidt:

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat Nederlandse universiteiten zoals Maastricht zich inspannen om Palestijnse volwassenen uit onder andere Gaza naar Nederland te halen voor studie en zij daarvoor een machtiging tot

voorlopig verblijf moeten krijgen;

overwegende dat mensen daar zijn verwikkeld in een gruwelijke oorlog en al decennialang worden blootgesteld aan antisemitische en jihadistische propaganda, en ook veiligheidsrisico's zijn verbonden aan verblijf;

verzoekt de regering:

personen uit Gaza die sinds 7 oktober 2023 met een mvv naar Nederland zijn gekomen aan een verscherpte openbare-ordecheck te onderwerpen waarbij ook hun sociale media worden onderzocht op mogelijke steun voor terreur, en bij gebleken risico hun verblijf te beëindigen;

voorlopig geen nieuwe machtigingen tot voorlopig verblijf te verstrekken aan personen uit Gaza en/of de Palestijnse gebieden en andere gebieden met hoge mate van blootstelling aan jihadistische en antisemitische propaganda,

en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. ??, was nr. 1029 (32317).

Ik stel vast dat wij hier nu over kunnen stemmen.

In stemming komt de gewijzigde motie-Boomsma/Ceulemans (32317, nr. ??, was nr. 1029).

De voorzitter:

Ik constateer dat de leden van de fracties van de VVD, de ChristenUnie, JA21, BBB, Lid Keijzer, Groep Markuszower, de PVV en FVD voor deze gewijzigde motie hebben gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat zij is verworpen.

Dat waren de stemmingen. Ik dank u voor de medewerking. Ik schors een heel kort ogenblik en dan gaan we verder met de regeling van werkzaamheden.

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Mededelingen

Mededelingen

De voorzitter:

Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat daarmee wordt ingestemd.

Regeling van werkzaamheden

Regeling van werkzaamheden

De voorzitter:

Aan de orde is de regeling van werkzaamheden.

Op verzoek van de Groep Markuszower benoem ik in de commissie voor Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven het lid Lammers tot lid.

Op verzoek van de fractie van D66 benoem ik in de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid het lid Belhirch tot plaatsvervangend lid in de bestaande vacature.

Ik stel voor toe te voegen aan de agenda:

het tweeminutendebat Jeugdcriminaliteit (CD d.d. 8/10), met als eerste spreker het lid Synhaeve van D66;

het tweeminutendebat Hoger onderwijs, studiefinanciering en DUO (CD d.d. 8/10), met als eerste spreker het lid Beckerman van de Socialistische Partij;

het tweeminutendebat Gewasbeschermingsmiddelen (CD d.d. 8/10), met als eerste spreker het lid Podt van D66;

het tweeminutendebat Wadden (CD d.d. 8/10), met als eerste spreker het lid Vellinga-Beemsterboer van D66.

Overeenkomstig de voorstellen van de voorzitter wordt besloten.

De voorzitter:

Ik geef het woord aan mevrouw Vondeling voor een verzoek.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Ik doe mijn eerste verzoek. Nederland bezwijkt onder de asielinstroom. De grens is allang bereikt, maar de stroom dendert onverminderd voort. Vorige week kwamen er weer 910 asielzoekers bij. Boven op deze volstrekt onhoudbare situatie komen er nu ook nog eens 140.000 asielaanvragen van Oekraïners bij dankzij een absurde uitspraak van het Europese Hof van Justitie. Daarom wil ik een debat met de minister van Asiel en Migratie.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft. Meneer Heutink. O, mevrouw Straatman was eerder. Meneer Heutink mag toch eerst.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Mevrouw Straatman zit dichterbij, dus dat is valsspelen!

De voorzitter:

Ja, dat is waar. U gaat als eerste.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

We hebben binnenkort twee dagen een asieldebat, tijdens de begrotingsbehandeling. Hoe belangrijk dit onderwerp ook is, dat is de allersnelste manier om dit te bespreken, dus geen steun.

Mevrouw Straatman (CDA):

Voorzitter. Daar sluit ik me bij aan. Bovendien heeft de minister aangegeven nog met een brief te komen over hoe hij kijkt naar de uitspraak van het Hof van Justitie, dus die wachten wij graag af.

De heer Ceulemans (JA21):

Voorzitter. Dit is een uitspraak die hele verstrekkende gevolgen kan hebben. Gelukkig is er net een motie aangenomen zodat ze in ieder geval niet voor dwangsommen in aanmerking kunnen komen, maar de problematiek is breder. Dus steun voor het verzoek. Het lijkt me logisch om dat te doen nadat de brief van de minister er is, maar steun voor het verzoek.

Mevrouw Westerveld (PRO):

We hebben het hier vorige week in een debat over gehad en we hebben binnenkort het debat over de Asielbegroting. Bovendien zijn het geen stromen, maar gaat het over mensen.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Geen steun, voorzitter.

De heer Van Baarle (DENK):

Er is geen gebrek aan asieldebatten, dus geen steun.

De heer Ellian (VVD):

Bij de begroting is het snelst.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Ik sluit me aan bij de heer Ellian.

Mevrouw Al Biyati (FVD):

Steun, voorzitter.

De voorzitter:

Er is geen meerderheid.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Onbegrijpelijk.

Dan mijn volgende verzoek. Onze steden worden geterroriseerd door groepen Syrische jongeren. Ze vechten, steken en stelen erop los. Ze reizen van stad naar stad om onze straten onveilig te maken en om ruzies tussen groepen uit te vechten. Het is een complete bendeoorlog. Dit tuig moet worden opgepakt en vastgezet, en moet op het eerste het beste vliegtuig ons land worden uitgezet. Daarom wil ik ook hierover een debat met de minister van Asiel en Migratie.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

De heer Ellian (VVD):

Ook hiervoor geldt: dat kan het snelst bij de begroting.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Ik wilde mevrouw Straatman voorlaten, voorzitter. Hiervoor geldt hetzelfde als wat ik net heb gezegd: dit kan bij de begroting, dus geen steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Ook van mijn kant geldt hetzelfde als wat ik net heb gezegd. Ook dit is een heel groot maatschappelijk probleem, dat verder groeit. Dus steun voor dit verzoek.

Mevrouw Straatman (CDA):

Voorzitter. Het moet niet gekker worden, maar ik ben het weer eens met de heer Heutink!

De heer Van Baarle (DENK):

Ik prijs mij gelukkig dat ik veel getalenteerde en fijne Syrische Nederlanders ken. Geen steun.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Ook geen steun, voorzitter.

Mevrouw Al Biyati (FVD):

Steun, voorzitter.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter, hier wil ik wel steun voor geven.

De voorzitter:

Maar u heeft geen meerderheid.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Heb ik wel de steun van 30 leden?

De voorzitter:

Ja.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Dan wil ik hem graag op de lijst zetten.

De voorzitter:

We zetten 'm erop.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Dan mijn laatste verzoek. In het vragenuur ging het net al over pro-Hamasdemonstraties. Dat tuig wordt gewoon niet aangepakt door de minister. De minister komt met allemaal smoesjes. Daarom willen wij hierover graag een debat met de minister-president.

De voorzitter:

Ik kijk of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Steun voor het verzoek. Graag ook de minister van Binnenlandse Zaken en de minister van JenV erbij.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Wat ziet meneer Wilders er in één keer anders uit, voorzitter. Maar steun voor het debat.

De heer Van Leijen (D66):

Geen steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Steun.

De heer Tijs van den Brink (CDA):

We hebben het er net over gehad in het vragenuur, de wet over terrorismeverheerlijking komt naar de Kamer en het kan bij de begroting, dus nu geen steun.

De heer Flach (SGP):

Steun.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Voorzitter. Die demonstratie is ongekend en scheurt onze samenleving. Dit is bij uitstek een onderwerp waar wij met elkaar over moeten praten, dus steun voor dit verzoek.

De heer Van Baarle (DENK):

Geen steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Heb ik wel de steun van 30 leden?

De voorzitter:

Hebben we de steun van 30 leden?

Mevrouw Martens-America (VVD):

Steun.

De voorzitter:

Geen meerderheid, wel 30 leden.

Mevrouw Vondeling (PVV):

Dan wil ik 'm graag op de lijst zetten.

De voorzitter:

We zetten 'm op de lijst.

Mevrouw Van der Plas, u heeft het woord.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Voorzitter. We hebben het hier inderdaad in het vragenuur over gehad. We kregen toen totaal onbevredigende antwoorden van de minister van Justitie. We zien dat het antisemitisme echt walgelijke en groteske vormen aanneemt, ook in de demonstraties die we in de afgelopen dagen hebben gezien. Daarin werd openlijk steun gegeven aan een terroristische organisatie. Ik zou graag een debat willen voeren over antisemitisme. Ik denk dat dat hoog tijd is. Dat wil ik voeren met de minister van Justitie en Veiligheid en de minister van OCW, van Onderwijs. Ik wil daar graag de minister van Binnenlandse Zaken aan toevoegen. Ik doe het verzoek om dit voor het kerstreces in te plannen. We gaan richting Chanoeka. Het lijkt mij een goed moment om dit voor het kerstreces in te plannen. Ik ga er dus van uit dat ik daar brede steun voor krijg, gezien alles wat er in Nederland gebeurt.

De voorzitter:

Ik ga horen hoe daarover wordt gedacht.

De heer Boon (PVV):

Voorzitter. Als ik soms kijk naar wat er allemaal gebeurt in Nederland, dan schaam ik me echt. Het antisemitisme klotst tegen de plinten op. We moeten hier zeker een debat over gaan voeren, dus ik steun het verzoek van mevrouw Van der Plas.

De heer Flach (SGP):

Goed dat dit voortwoekerende kwaad op onze straten wordt aangepakt, dus steun voor dit debat.

De heer Claassen (Groep Markuszower):

Voorzitter. Ik heb geprobeerd het bij een commissiedebat OCW met de minister te bespreken. Daar werd het weggebabbeld, dus het is goed dat we hier een debat over gaan voeren.

De heer Ceulemans (JA21):

Voorzitter. Steun, ook in lijn met de eerder aangenomen motie-Eerdmans om jaarlijks een debat over antisemitisme in te plannen. Het is goed om dat op korte termijn te doen.

Mevrouw Keijzer (Lid Keijzer):

Afgelopen weekend deed gewoon denken aan de binnenkomst van de nazi's op de motors in de vorige eeuw. Dat zijn grote woorden, maar je snapt nu hoe dat allemaal gegaan is vanaf 1933. Steun dus voor dit verzoek.

De heer Tijs van den Brink (CDA):

We delen de afschuw over alles wat er gebeurt rond antisemitisme. We hebben daar in dit voorjaar een debat over gehad. Dat kan binnenkort weer.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Terecht initiatief, steun.

De heer Van Leijen (D66):

Eens met de heer Van den Brink: geen steun.

De heer Ellian (VVD):

Wel steun, voorzitter.

De voorzitter:

Er is geen meerderheid, mevrouw Van der Plas.

Mevrouw Van der Plas (BBB):

Wel 30 leden.

De voorzitter:

Wel 30 leden. U wenst 'm op de lijst? Ja. We doen geen toegiften meer. Het komt op de lijst van dertigledendebatten, mevrouw Van der Plas.

Het woord is aan mevrouw Dobbe voor haar verzoek namens de SP. Gaat uw gang.

Mevrouw Dobbe (SP):

Dank u wel, voorzitter. In het rapport Bestaansonzekerheid vanuit de beleving van mensen laat het Sociaal en Cultureel Planbureau zien wat bestaansonzekerheid doet met mensen. In het rapport lezen we waar mensen tegenaan lopen en hoe we bestaanszekerheid van mensen kunnen verbeteren. Nu het kabinet-Jetten de armoede nauwelijks laat dalen en er wel veel prijsstijgingen op mensen afkomen, voeren we graag een apart debat met de minister van SZW over dit rapport.

De voorzitter:

Ik kijk of u daar een meerderheid voor heeft.

De heer Edgar Mulder (PVV):

Ik stel voor dat we het morgen betrekken bij het commissiedebat Armoedebeleid.

Mevrouw Van Oosterhout (PRO):

Steun.

De heer Hamstra (CDA):

Voorzitter. Morgen hebben we een commissiedebat Armoede- en Schuldenbeleid en er komt nog een begroting SZW aan. Volgens mij is dat veel sneller, dus geen steun.

De heer Heutink (Groep Markuszower):

Commissiedebat, begroting: volgens mij is er plek genoeg om dit belangrijke onderwerp te bespreken, dus geen steun.

Mevrouw Van Brenk (50PLUS):

Volgens mij is dit een van de belangrijkste punten die er maar zijn kunnen: bestaanszekerheid. Dus zeker steun hiervoor.

De heer De Beer (VVD):

Volgens mij is er genoeg gelegenheid om het te bespreken. Voor nu geen steun.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Steun.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Steun.

De heer Van Baarle (DENK):

Steun voor het verzoek.

De heer Oosterhuis (D66):

Steun.

De voorzitter:

U heeft geen meerderheid, mevrouw Dobbe. Wel 30 leden. Hij gaat erbij.

Het woord is aan meneer Van Baarle voor zijn verzoek namens DENK.

De heer Van Baarle (DENK):

Voorzitter, dank. Het is u allen bekend dat de Verenigde Staten sancties hebben getroffen, zij het voorwaardelijk rondom een bepaalde periode tot april, die diepe impact zullen hebben op het functioneren van het Internationaal Strafhof, en daarmee ook op ons als gastland. Het lijkt mij goed om in ieder geval voor april, als die periode afloopt, met elkaar een debat te voeren over a die sancties en b ook de impact op het hof en op ons als gastland.

De voorzitter:

Ik ga kijken of u een meerderheid heeft.

Mevrouw Piri (PRO):

Voorzitter, met die toevoeging ben ik het van harte eens, dus voor april. Dan loopt de periode af. We hebben namelijk net vorige week een debat hierover gehad. Er ligt ook een hele duidelijke uitspraak van wat de Kamer wil, namelijk het inzetten van het blocking statute. Maar in de periode na afloop van die zes maanden lijkt het me heel goed om hier een debat over te voeren, dus steun.

De heer Oosterhuis (D66):

Een heel belangrijk onderwerp, maar wat ons betreft kan dit vanmiddag direct al worden besproken in het debat over de Europese Raad. Nu dus geen steun voor een apart debat.

Mevrouw Armut (CDA):

Geen steun.

De heer De Roon (PVV):

Geen steun.

Mevrouw Beckerman (SP):

Steun.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Van harte steun.

Mevrouw Rajkowski (VVD):

Geen steun, voorzitter. We hebben vorige week een debat hierover gehad en net erover gestemd. Nu is het eerst tijd voor de diplomatieke route. Eventueel later een debat, maar nu geen steun.

De heer Ceulemans (JA21):

Geen steun. De heer Van Baarle kan het er ook vanavond bij het debat over de Europese top over hebben als hij wil.

Deel via

Gepubliceerd

13-10-2026 14:00

Laatst gewijzigd

13-10-2026 14:00

Bron

tweedekamer.nl

Categorie

Parlementaire documenten|Documenten Tweede Kamer|Handeling (plenaire verslagen)

Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.

BASIS		PRO
	Volg live het politieke nieuws
	Makkelijk zoeken in politieke documenten
	Eigen dossiers aanmaken
	Directe notificaties
	Bookmarks
	Inzicht in de politieke agenda
	Persoonlijk dashboard
	Volledige ondersteuning 1848 team

Maar €100 per maand