Meer documentenVragen en antwoorden over het voorstel van de Commissie om Frontex te versterken: betere grensbescherming, een grotere rol bij terugkeer en doeltreffender crisisrespons
Wat is de rol van Frontex?
Sinds de oprichting in 2005 ondersteunt Frontex de EU-lidstaten en met Schengen geassocieerde landen bij het beheer van de buitengrenzen van de EU en de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, alsook bij de terugkeer van onderdanen van derde landen die geen recht hebben om in de EU te verblijven.
Het permanente korps van Frontex bestaat uit Frontex-personeel en gedetacheerde functionarissen uit EU-lidstaten en met Schengen geassocieerde landen.
Vanuit zijn hoofdkantoor in Warschau deelt Frontex expertise met lidstaten, geassocieerde Schengenlanden en naburige niet-EU-landen die worden getroffen door migratietrends en grensoverschrijdende criminaliteit. Via het Europees grensbewakingssysteem (Eurosur) helpt Frontex de buitengrenzen van de EU te monitoren door informatie van nationale autoriteiten te verzamelen en uit te wisselen en, waar nodig, zijn eigen bewakingsinstrumenten, waaronder vliegtuigen en andere technologieën, te gebruiken.
Frontex ondersteunt de lidstaten ook bij de terugkeer van mensen die geen wettelijk recht hebben om in de EU te verblijven, bij het organiseren van terugkeervluchten, het verstrekken van terugkeeradvies en het helpen bij re-integratie via het re-integratieprogramma van de EU.
Daarnaast verleent Frontex steun aan de lidstaten op het gebied van het inreis-uitreissysteem (EES) met operationele bijstand en inzet van functionarissen van het permanente korps. Frontex beheert de centrale eenheid van het Europees reisinformatie- en -autorisatiesysteem (Etias), die, zodra deze operationeel is, vóór de reis ingediende aanvragen voor niet-visumplichtige reizigers zal beoordelen.
Met het voorstel van vandaag wil de Commissie Frontex verder versterken, zowel op het gebied van grensbescherming als op het gebied van terugkeer.
De Commissie stelt vandaag ook een verordening voor om terugkeer-, overname- en re-integratieprocedures te digitaliseren.
Zullen deze operationele veranderingen extra financiering voor Frontex vereisen?
Frontex krijgt momenteel bijna 6 miljard euro toegewezen in het meerjarig financieel kader 2021-2027. Het voorstel van vandaag bevat een ambitieuze reeks doelstellingen om Frontex verder te versterken, waarvoor voldoende financiële middelen nodig zijn.
Het voorstel van vandaag is in overeenstemming met het voorstel van de Commissie voor de begroting van Frontex in het volgende meerjarig financieel kader (MFK) 2028-2034 (11,8 miljard EUR).
Andere elementen kunnen worden gedekt uit andere bronnen in de EU-begroting, zoals het instrument voor grensbeheer en visa (BMVI).
Hoe zal het permanente korps toenemen?
De rol van Frontex moet verder worden ontwikkeld, ook in het licht van een veranderd geopolitiek en veiligheidslandschap en in het licht van ongekende uitdagingen zoals pogingen om migratiewapens aan de buitengrenzen van de EU te gebruiken.
Het uitbreiden van het permanente korps zal een geleidelijk proces zijn. Frontex telt momenteel bijna 3 000 personeelsleden die voor het Agentschap werken en tegen 2027 zal zijn permanente korps uitkomen op 10 000 functionarissen.
Het nieuwe permanente korps zal uit twee nieuwe elementen bestaan: (1) De Commissie stelt voor het eigen personeel van Frontex geleidelijk te verdubbelen tot 6 000 personeelsleden. (2) Er zal een nieuwe Europese grens- en terugkeerreserve worden gecreëerd, die 17.000 functionarissen zal bereiken. Functionarissen van deze Europese grens- en terugkeerreserve blijven ter beschikking van de lidstaten, die als nationale grenswachten werken, en kunnen bij Frontex worden ingezet wanneer zij aan de buitengrenzen moeten worden ingezet. Zij krijgen een uitgebreide opleiding van Frontex. Zij komen bovenop de 3 7 000 functionarissen die door de lidstaten bij het Agentschap zijn gedetacheerd. Zowel het eigen personeel van Frontex als de nieuwe Europese grens- en terugkeerreserve zullen in de komende twee MFK-perioden tot 2041 geleidelijk worden uitgebreid.
Wat is het nieuwe terugkeercoördinatiecentrum?
Het nieuwe coördinatiecentrum voor terugkeer is een van de belangrijkste elementen die van Frontex de operationele tak van de EU op het gebied van terugkeer zullen maken. Het zal Frontex in staat stellen terugkeeroperaties in de hele EU proactief te coördineren en te organiseren, altijd in overeenstemming met de behoeften van de lidstaten op het gebied van terugkeeroperaties.
Dit centrum zal gegevens over terugkeer en re-integratie van de lidstaten verzamelen en analyseren, zodat Frontex een betere prognose van de terugkeerbehoeften kan verstrekken en zijn middelen strategisch kan organiseren om de lidstaten te ondersteunen. In de praktijk zullen de lidstaten Frontex elk jaar uiterlijk op 1 november in kennis stellen van hun indicatieve planning met betrekking tot terugkeer en van hun behoeften aan bijstand door Frontex. Dit nieuwe proces zal de efficiëntie maximaliseren en de coherente uitvoering van het gemeenschappelijk Europees terugkeersysteem ondersteunen.
De rol van het Centrum zal ook worden versterkt door de uitvoering van de digitalisering van het terugkeerproces en het gebruik van de relevante digitale instrumenten en systemen, in nauwe samenwerking met eu-LISA en de lidstaten.
Hoe zou het voorstel de samenwerking van Frontex met derde landen op het gebied van terugkeer versterken?
Vandaag kan Frontex technische bijstand verlenen aan derde landen, voornamelijk door middel van opleiding en capaciteitsopbouw op basis van werkafspraken.
Het voorstel voorziet in de mogelijkheid voor Frontex om ook terugkeeroperaties van niet-EU-landen naar andere niet-EU-landen te organiseren en uit te voeren.
Het voorstel bevat specifieke voorwaarden en waarborgen, alsook het soort activiteiten dat kan worden uitgevoerd, specifiek voor de situatie van het partnerland.
Om Frontex in staat te stellen terugkeeroperaties uit niet-EU-landen naar andere niet-EU-landen uit te voeren, moet op EU-niveau een specifieke overeenkomst worden gesloten. Bij deze activiteiten moeten de grondrechten en het beginsel van non-refoulement worden geëerbiedigd.
Hoe zal Frontex de eerbiediging van de grondrechten bij grensbeheer waarborgen?
Frontex beschikt over een duidelijk omschreven systeem om de eerbiediging van de grondrechten in het kader van zijn operaties te waarborgen. De eerbiediging van de grondrechten en de menselijke waardigheid is ingebouwd in haar mandaat, operationele planning en dagelijkse activiteiten.
Alle Frontex-functionarissen worden vóór de inzet opgeleid, onder meer op het gebied van de grondrechten, de bescherming van kwetsbare personen en het evenredige gebruik van geweld. De toezichthouders voor de grondrechten worden ingezet in operationele gebieden om de naleving van de grondrechten bij grensbeheer en terugkeer te beoordelen en te waarborgen.
Er zijn ook duidelijke verantwoordingsmechanismen. Elke officier heeft de plicht om vermoedelijke overtredingen te melden. Personen kunnen rechtstreeks klachten indienen via het klachtenmechanisme van Frontex. De beschuldigingen worden onderzocht door het Bureau voor de grondrechten van Frontex. Zorgen worden gedocumenteerd en opgevolgd, met onderzoeken naar ernstige incidenten.
De nieuwe regels zijn ook afgestemd op de juridische context van het migratie- en asielpact. Om de eerbiediging van de grondrechten tijdens screening- en grensprocedures te monitoren, moeten de lidstaten onafhankelijke monitoringmechanismen aan de buitengrenzen van de EU opzetten.
In het voorstel van vandaag is de eerbiediging van de grondrechten in gelijke mate verankerd: Frontex zal het grensbeheer aan de buitengrenzen van de EU blijven ondersteunen en werken met waarborgen en toezicht uit hoofde van het EU-recht.
Wat is het EU-reïntegratieprogramma?
Frontex speelt al een sleutelrol bij het ondersteunen van de lidstaten bij het verlenen van re-integratiesteun en bijstand na aankomst aan irreguliere migranten die vanuit de EU terugkeren naar hun land van herkomst via het EU-re-integratieprogramma (EURP).
Het programma biedt initiële hulp bij aankomst in het land van terugkeer en ondersteuning via lokale re-integratiepartners over de hele wereld, om hen te helpen bij hun re-integratie in de samenleving. Voorbeelden van verleende bijstand zijn steun bij het starten van een activiteit die een klein inkomen genereert, huisvesting, medische bijstand, loopbaanbegeleiding, onderwijs, juridische diensten en andere.
Het EURP is actief in meer dan 40 niet-EU-landen, met bijna 58 000 mensen die zich sinds de lancering ervan in juni 2022 hebben aangemeld voor steun, waaruit blijkt hoe de lidstaten meer gebruikmaken van Frontex-steun voor terugkeer.
Het re-integratieprogramma van de EU zal worden ontwikkeld in overeenstemming met het uitgebreide mandaat van Frontex inzake terugkeer.
Wat betekent de digitalisering van het beheer van terugkeerzaken voor Frontex?
De voorgestelde verordening inzake de digitalisering van terugkeer, overname en re-integratie is een belangrijke stap om het terugkeerbeleid van de EU verder te versterken. De nieuwe regels zullen de behandeling van individuele gevallen op nationaal niveau vereenvoudigen.
Er worden nieuwe systemen op EU-niveau voor overname en re-integratie opgezet, die veilige informatie-uitwisseling over identificatie, reisdocumenten, terugkeeroperaties en ondersteuning na aankomst mogelijk maken.
Het nieuwe digitale casemanagement zal gebruikmaken van bestaande interoperabiliteitsinstrumenten, zoals het Schengeninformatiesysteem en Eurodac. De lidstaten zullen toegang hebben tot de in de interoperabele databanken opgeslagen informatie, waardoor het delen van gegevens wordt verbeterd, terugkeerprocedures efficiënter worden en de administratieve lasten worden verminderd.
Frontex zal het voortouw nemen bij de ontwikkeling van de digitale architectuur, terwijl eu-LISA, in samenwerking met Frontex, het beveiligde communicatiekanaal tussen nationale autoriteiten zal bieden.
De recente pogingen om de buitengrenzen van de EU te destabiliseren hebben aangetoond hoe essentieel het is om trends te volgen die van invloed kunnen zijn op het beheer van de buitengrenzen en het migratiebeleid.
In de verordening wordt voorgesteld het situationeel bewustzijn aan de grens en in het gebied vóór de grens te verbeteren door de monitoring van de onlinedimensie op te voeren, onder meer met een nieuw online monitoring- en responscentrum.
Daarnaast zal Frontex optreden als betrouwbare flagger in het kader van de wet inzake digitale diensten, waarbij illegale inhoud aan onlineplatforms wordt gemeld en de nationale autoriteiten worden verzocht in voorkomend geval verwijderingsbevelen uit te vaardigen. Frontex heeft een expliciet mandaat om openbaar toegankelijke socialemedia-inhoud te monitoren, ontwikkelingen op te sporen die relevant zijn voor het beheer van de buitengrenzen en maatregelen te ondersteunen tegen illegale online-inhoud die verband houdt met grensbeveiligingsrisico's.
Het nieuwe centrum zal ook nauw samenwerken met andere relevante EU-agentschappen en -organen om te zorgen voor gecoördineerde en aanvullende maatregelen.
Wat is de rol van de Quick Reaction Force?
Wanneer de lidstaten worden geconfronteerd met een crisis-, instrumentaliserings- of overmachtsituatie, hebben zij snelle en efficiënte steun van de EU-agentschappen nodig. Met de nieuwe snellereactiemacht zal Frontex deze steun onmiddellijk (bijvoorbeeld binnen 24 uur) kunnen verlenen wanneer een lidstaat om de inzet ervan verzoekt.
Functionarissen van het permanente korps zouden permanent paraat staan en op korte termijn kunnen worden ingezet om te reageren op dringende en onvoorziene operationele behoeften aan de buitengrenzen van de EU en in derde landen waar Frontex operaties uitvoert.
Het zal bestaan uit functionarissen van het permanente korps die zijn uitgerust en opgeleid om snel en op korte termijn te worden ingezet.
Een dergelijke snellereactiemacht zal worden ingezet na het besluit van de uitvoerend directeur van Frontex naar aanleiding van een verzoek van een lidstaat om een in de tijd beperkte inzet van maximaal één maand. Indien de crisissituatie langer dan één maand aanhoudt, kan een gezamenlijke operatie of snelle grensinterventie worden geactiveerd, waarbij ten volle gebruik wordt gemaakt van andere reeds bestaande mechanismen.
Voor meer informatie
Verordening tot wijziging van de verordening betreffende de Europese grens- en kustwacht
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.
