Om de verkiezingen toegankelijker te maken, is een kleiner en overzichtelijker stembiljet ontwikkeld. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) wil dit nieuwe stembiljet landelijk invoeren. Het wetsvoorstel hiervoor is vanaf vandaag in internetconsultatie. Het doel is dat alle kiezers in Nederland vanaf de Europese verkiezingen in 2029 met het nieuwe stembiljet stemmen. Het stembiljet is de afgelopen drie verkiezingen al in elf gemeenten getest.

Kleiner en overzichtelijker stembiljet

Het huidige stembiljet is heel groot en niet makkelijk te gebruiken. Op het nieuwe stembiljet kruist de kiezer de partij aan en het nummer van de kandidaat waarop diegene wil stemmen. De namen van de kandidaten staan op een lijst die in het stemhokje ligt en staan niet meer op het biljet zelf, waardoor het veel kleiner is. Voor kiezers is het stembiljet daardoor handzamer, overzichtelijker en beter leesbaar. De partijlogo’s maken het voor kiezers makkelijker om de partij op wie ze willen stemmen te herkennen. Ook is het voor kiezers met een visuele beperking makkelijker om zelfstandig met dit nieuwe stembiljet te stemmen, bijvoorbeeld met een stemmal. Daarnaast kan door het kleinere stembiljet sneller en gestructureerder geteld worden en raken stembussen minder snel vol.

Door tijdens de afgelopen verkiezingen in verschillende gemeenten met het nieuwe stembiljet te experimenteren is een duidelijk beeld ontstaan van hoe het stembiljet in de praktijk werkt. Kiezers, gemeenten en stembureauleden reageerden positief, waarop minister Heerma in juli 2026 besloot het stembiljet landelijk in te voeren en hiervoor een wetsvoorstel te maken.

Kiezers goed informeren

Het ministerie van BZK blijft zich samen met gemeenten onverminderd inzetten om kiezers goed voor te bereiden op stemmen met het nieuwe stembiljet. Kiezers in heel Nederland kunnen bij landelijke invoering in dezelfde periode en op dezelfde manier worden geïnformeerd. Bij de experimenten is dat alleen mogelijk binnen de deelnemende gemeenten. Het informeren van kiezers is belangrijk bij de introductie van een nieuw stembiljet. Sommige kiezers moeten wennen aan de nieuwe manier van stemmen en het percentage ongeldige stemmen is iets hoger in vergelijking met het huidige stembiljet.

Vervolgproces

Tot en met 15 januari 2027 kan iedereen reageren op het wetsvoorstel via internetconsultatie.nl. Daarna worden de reacties verwerkt en wordt het wetsvoorstel voorgelegd aan de Raad van State. De verwachting is dat het wetsvoorstel voor de zomer van 2027 aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.

Vervolg tijdens verkiezingen in maart 2027

Om de continuïteit voor kiezers, stembureauleden en gemeenten te waarborgen zijn dezelfde elf gemeenten uitgenodigd om tijdens de Provinciale Staten- en waterschapsverkiezingen op 17 maart 2027 opnieuw met het nieuwe stembiljet te stemmen. Deze gecombineerde verkiezingen bieden bovendien de kans om extra praktijkervaring op te doen. De inzichten die tijdens deze verkiezingen worden opgedaan worden meegenomen richting landelijke invoering.