Commissie neemt nieuwe stappen om Europeanen voor te bereiden op toenemende crisisrisico's

Nu Europa met steeds frequentere en complexere crises wordt geconfronteerd, intensiveert de Europese Commissie haar inspanningen om de paraatheid in de hele EU te versterken. Van het helpen van burgers om zichzelf te beschermen in noodsituaties tot het waarborgen dat nationale systemen voor civiele bescherming operationeel kunnen blijven wanneer een ramp toeslaat, de EU neemt concrete maatregelen om Europa veerkrachtiger te maken.

Op het Europees Forum voor civiele bescherming heeft commissaris voor Gelijkheid, Paraatheid en Crisisbeheersing Hadja Lahbib vandaag nieuwe richtsnoeren gepresenteerd om mensen en gemeenschappen te helpen zich voor te bereiden op noodsituaties, ook tijdens de eerste 72 uur van een crisis. Ze kondigde ook plannen aan voor een jaarlijkse EU-paraatheidsdag, waarvan de eerste editie gepland staat voor oktober 2027. Deze initiatieven bouwen voort op een onlangs aangenomen aanbeveling van de Commissie over operationele continuïteit en stresstests om de veerkracht van nationale contactpunten voor civiele bescherming in heel Europa te versterken.

Samen markeren zij verdere vooruitgang bij de uitvoering van de EU-strategie voor een paraatheidsunie, waarbij de paraatheidsambities van Europa in praktische maatregelen worden omgezet.

Nieuwe richtsnoeren ter versterking van de paraatheid van de bevolking 

Van het verpakken van essentiële spullen in een noodzak tot het weten hoe te reageren wanneer een ramp toeslaat, paraatheid begint met praktische stappen. De nieuwe richtsnoeren van de Commissie zullen de autoriteiten helpen mensen de kennis en instrumenten te geven die zij nodig hebben om zichzelf en anderen in een crisis te beschermen.

Ze hebben betrekking op vier belangrijke gebieden: 

• 72-uurs zelfvoorziening: mensen helpen in hun essentiële behoeften te voorzien tijdens de eerste drie dagen van een noodsituatie, terwijl overheidssteun wordt gemobiliseerd, onder meer door middel van essentiële noodvoorraden en noodgrijpzakken. 

• Paraatheidsonderwijs: integratie van paraatheid in curricula voor voor- en vroegschoolse educatie en basisonderwijs en het geven van opleiding aan opvoeders, om kinderen te helpen paraatheidsvaardigheden vanaf jonge leeftijd te ontwikkelen door middel van toegankelijke, op de leeftijd afgestemde activiteiten, zonder angst of angst te creëren. 

• Paraatheid voor personen met een handicap: paraatheidsmaatregelen inclusiever en toegankelijker maken, rekening houden met de behoeften van personen met een handicap en hun deelname aan paraatheidsplanning aanmoedigen, zodat niemand aan zijn lot wordt overgelaten. 

• Communiceren over risico's en dreigingen: autoriteiten helpen om risico's en dreigingen doeltreffender te communiceren en ervoor te zorgen dat burgers tijdig toegankelijke en betrouwbare informatie ontvangen voor, tijdens en na noodsituaties. 

Samen hebben deze niet-bindende richtsnoeren tot doel een cultuur van paraatheid in heel Europa te bevorderen en ervoor te zorgen dat personen en gemeenschappen beter worden geïnformeerd, toegerust en in staat zijn te anticiperen en te reageren op crises. 

EU-paraatheidsdag

Om paraatheid in heel Europa tot een gedeelde prioriteit te maken, stelt de Commissie voor om met ingang van 2027 elke 23 oktober een jaarlijkse EU-paraatheidsdag in te stellen. Het zal burgers en gemeenschappen aanmoedigen om een actieve rol te spelen bij de voorbereiding op noodsituaties om zichzelf en anderen te beschermen. 

Tijdens het jaarlijkse evenement zullen ook de inspanningen en het werk van nationale, regionale en lokale autoriteiten, organisaties voor civiele bescherming en gemeenschappen bij het versterken van de paraatheid in heel Europa worden erkend.   

Deze datum markeert de verjaardag van de instelling van het mechanisme voor civiele bescherming op 23 oktober 2001, waarbij de rol ervan bij het bevorderen van de Europese solidariteit en het coördineren van de respons bij rampen binnen en buiten de EU in de afgelopen 25 jaar wordt erkend. 

Het initiatief weerspiegelt het belang van burgerbetrokkenheid, dat ook werd benadrukt door het Europees burgerpanel over paraatheid. Het panel bracht in maart-mei 2026 150 burgers uit de hele EU bijeen en beval onder meer aan om een jaarlijkse EU-paraatheidsweek te organiseren. 

De Commissie zal samen met het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Europees Comité van de Regio's werken aan een gezamenlijke verklaring ter ondersteuning van het initiatief.

Versterking van de operationele continuïteit en stresstests 

De onlangs aangenomen aanbeveling inzake operationele continuïteit en stresstests heeft tot doel de EU-lidstaten en de aan het UCPM deelnemende staten te helpen ervoor te zorgen dat hun nationale contactpunten voor civiele bescherming in het kader van het mechanisme voor civiele bescherming te allen tijde operationeel blijven, zelfs tijdens ontwrichtende gebeurtenissen. 

Op basis van de lessen die uit recente crises en verstoringen zijn getrokken, biedt de niet-bindende aanbeveling praktische richtsnoeren voor de ontwikkeling van operationele continuïteitsplannen en het regelmatig testen van continuïteitsregelingen. Door de veerkracht van deze nationale contactpunten te versterken, moet ervoor worden gezorgd dat het mechanisme 24 uur per dag operationeel kan blijven en doeltreffend kan reageren wanneer zich noodsituaties voordoen.

Achtergrond

De EU-strategie voor een paraatheidsunie, die in maart 2025 is aangenomen, bevat een alomvattende aanpak om Europa beter in staat te stellen te anticiperen op crises en dreigingen, deze te voorkomen en erop te reageren. 

Voortbouwend op de aanbevelingen van het Niinistö-verslag bevordert de strategie een maatschappijbrede en overheidsbrede aanpak, waarbij wordt erkend dat paraatheid een gedeelde verantwoordelijkheid is van overheidsinstanties, bedrijven, het maatschappelijk middenveld en burgers. 

De strategie omvat concrete acties om de paraatheid van de bevolking te versterken, het risicobewustzijn te vergroten en het vermogen van de EU om op noodsituaties te reageren, te versterken. 

De richtsnoeren inzake paraatheid van de bevolking worden gepubliceerd met vier begeleidende richtsnoeren, waaronder voorbeelden van goede praktijken uit de lidstaten en de rest van de wereld. Als onderdeel van een doorlopend samenwerkingsproces kunnen de richtsnoeren in een later stadium worden herzien, rekening houdend met feedback en geleerde lessen. 

Voor meer informatie

EU-strategie voor een paraatheidsunie 

Europees Forum voor civiele bescherming 2026 

25 jaar - EU-mechanisme voor civiele bescherming 

Richtsnoeren voor paraatheid van de bevolking

Aanbeveling van de Commissie betreffende stresstests voor operationele continuïteit

EU-mechanisme voor civiele bescherming