Vragen en antwoorden over het jaarlijks overzichtsverslag 2026 over vereenvoudiging, uitvoering en handhaving

1. Wat is het belangrijkste doel van dit overzichtsverslag – en wat blijkt eruit?

Dit tweede jaarlijkse overzichtsverslag bestrijkt de periode van 1 augustus 2025 tot en met 31 juli 2026 en toont de vooruitgang met betrekking tot drie onderling verbonden prioriteiten:

• vereenvoudiging van de EU-wetgeving en vermindering van onnodige lasten;
• ondersteuning van de tijdige en consistente uitvoering van de EU-regels; en
• versterking van de handhaving wanneer de samenwerking mislukt.

Het verslag toont de door de Europese Commissie voorgestelde vereenvoudigingsinitiatieven, de vooruitgang in de richting van haar doelstellingen voor lastenvermindering en de lopende herziening en stroomlijning van de bestaande regels. Er wordt gewezen op het belang van hoogwaardig bewijsmateriaal en brede raadplegingen van belanghebbenden, met inbegrip van uitvoeringsdialogen, om vast te stellen wat werkt en wat moet worden verbeterd. Het bevat maatregelen om gold-plating aan te pakken en “eenvoud door ontwerp” in ons wetgevingsproces te integreren, waarbij wordt gezorgd voor regelgevingsdiscipline en duidelijkheid over wie moet handelen, hoe moet worden voldaan en de gevolgen van niet-naleving. Uit het verslag blijkt ook dat duurzame resultaten niet alleen concrete wetgevende en administratieve maatregelen vereisen, maar ook een bredere verschuiving in de regelgevingscultuur, naast de aanhoudende betrokkenheid van het Europees Parlement en de Raad.

2. Wat heeft de Commissie bereikt op het gebied van vereenvoudiging?

Er zijn al verschillende voorstellen van kracht, waaronder Omnibus I (over duurzaamheidsrapportage en passende zorgvuldigheid), Omnibus II (over EU-investeringsinstrumenten), Omnibus III (over de vereenvoudiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid), delen van Omnibus VII (over de digitale AI-component) en Omnibus X (over biociden). Er zijn politieke akkoorden bereikt over Omnibus IV (over kleine midcaps, digitalisering en gemeenschappelijke specificaties), Omnibus V (over defensie) en Omnibus VI (over chemische stoffen). De prioriteit is nu om deze voorstellen uit te voeren om de voordelen ervan voor bedrijven en mensen tot stand te brengen, en de Commissie roept de medewetgevers op snel vooruitgang te boeken met betrekking tot hangende voorstellen.

Tijdens de verslagperiode heeft de Commissie zes omnibuspakketten voorgesteld om het wetgevingskader van de EU te vereenvoudigen en de administratieve lasten op belangrijke gebieden te verminderen: digitale wetgeving, milieuwetgeving, veiligheid van auto's, levensmiddelen en diervoeders, belastingen en energieproducten. Samen met andere vereenvoudigingsinitiatieven zullen deze voorstellen naar verwachting jaarlijks naar schatting 13 miljard EUR aan administratieve kostenbesparingen opleveren voor kleine en middelgrote ondernemingen, grotere bedrijven en overheidsdiensten.

In het kader van het stappenplan “één Europa, één markt” hebben het Europees Parlement en de Raad zich ertoe verbonden het wetgevingsproces snel vooruit te helpen. Zodra alle 12 omnibuspakketten en andere vereenvoudigingsvoorstellen door de medewetgevers zijn goedgekeurd, zullen zij naar verwachting ongeveer 22,3 miljard EUR aan besparingen op de administratieve kosten per jaar opleveren en de eenmalige kosten met 5,6 miljard EUR verlagen, mits hun ambitieniveau wordt gehandhaafd.

3. Hoe bepaalt de Commissie waar vereenvoudiging het hardst nodig is?

Vereenvoudiging is gebaseerd op bewijsmateriaal en de praktische ervaring van degenen die EU-wetgeving toepassen. Door middel van stresstests van het EU-acquis en het actieplan inzake grondige reiniging van de regelgeving onderzoekt de Commissie de bestaande wetgeving op alle beleidsterreinen om cumulatieve lasten, overlappingen en onnodige complexiteit aan te pakken.

Deze werkzaamheden worden aangevuld met rechtstreekse contacten met meer dan 1 000 belanghebbenden in het afgelopen jaar, via 49 uitvoeringsdialogen – waarbij de leden van het college rechtstreeks in contact staan met brede groepen belanghebbenden – en meer dan 60 realitychecks – die helpen om operationele inzichten te verzamelen van degenen die de EU-regels ter plaatse toepassen. Deze uitwisselingen helpen bij het in kaart brengen van uitdagingen bij de uitvoering en mogelijkheden voor vereenvoudiging die kunnen worden aangepakt door middel van wetgevings- of steunmaatregelen.

4. Wat doet de Commissie om wetgeving en beleid doeltreffender uit te voeren?

Doeltreffende uitvoering is van essentieel belang om ervoor te zorgen dat de EU-wetgeving de beoogde voordelen oplevert. De Commissie heeft haar steun aan bedrijven, burgers en overheidsdiensten opgevoerd.

Voor bedrijven en mensen:

• Innovatieondersteuning: verbetering van de knowhow om toegang te krijgen tot geavanceerde laboratoria, proeflijnen en testomgevingen voor start-ups, scale-ups en kmo's.
• Digitale initiatieven: oprichting van de servicedesk en het centraal informatieplatform voor de AI-verordening om meer duidelijkheid te scheppen over de wettelijke verplichtingen waaraan in het kader van de AI-verordening moet worden voldaan.
• Bescherming van minderjarigen online: EU Age Verification, een robuust en privacybeschermend instrument, in april 2026 beschikbaar stellen aan de lidstaten en marktdeelnemers.
• Energiepakket voor de burger: een uitvoeringsverordening maakt het gemakkelijker en sneller om van elektriciteitsleverancier te veranderen, waardoor huishoudens kunnen besparen op hun energierekening.

Voor overheidsdiensten:

• Steun van de lidstaten: uitgebreide instrumenten zoals het IT-instrument voor de omzettingsroutekaart dat wordt gebruikt voor 37 richtlijnen, uitvoeringsstrategieën en richtsnoeren.
• Capaciteitsopbouw: versterking van de administratieve capaciteit via het programma voor samenwerking en uitwisseling tussen overheidsdiensten en Peer2Peer-uitwisselingen.
• Digitale initiatieven: gefaciliteerde uitvoering via instrumenten zoals Europese portemonnees voor bedrijven, e-rapportage en de AI-toolbox voor de Europese overheidssector.

5. Wat doe je tegen gold-plating?

Vereenvoudiging kan niet stoppen in Brussel. Een op Europees niveau overeengekomen regel mag niet ingewikkelder worden wanneer hij op nationaal niveau wordt omgezet of uitgevoerd. 

Voorzitter Von der Leyen heeft in haar toespraak over de Staat van de Unie 2026 opgeroepen tot een pact tegen gold-plating en de Europese Raad heeft opgeroepen tot een initiatief.

Het pact moet op twee prioriteiten berusten: bestaande overregulering aanzienlijk verminderen en toekomstige overregulering doeltreffend voorkomen, in volledige overeenstemming met de Verdragen.

De Commissie ontwikkelt een toolkit van beste praktijken en praktische omzettingsrichtsnoeren om de lidstaten te helpen overregulering te voorkomen.

Ook wordt voorgesteld het Europees Semester te gebruiken om met de lidstaten samen te werken bij het identificeren van gevallen van overregulering, met behoud van rechten en bescherming.

6. Waarom heeft de Commissie het hoogste aantal inbreukprocedures in tien jaar tijd ingeleid?

In april heeft de Commissie zich verbonden tot een betere en snellere handhaving van de EU-regels op alle beleidsterreinen, met een specifiek initiatief om de handhaving van het rulebook voor de eengemaakte markt te stimuleren.

In totaal zet de Commissie nu bijna 2 000 zaken in verband met inbreuken op het EU-recht door de lidstaten voort, een stijging ten opzichte van voorgaande jaren.

Tijdens de verslagperiode heeft de Commissie 874 inbreukprocedures ingeleid, die alle beleidsterreinen bestrijken, terwijl zij 499 zaken heeft afgesloten nadat de lidstaten actie hadden ondernomen om de vastgestelde problemen aan te pakken.

Deze cijfers weerspiegelen de voortdurende aandacht van de Commissie voor het waarborgen van de naleving van het EU-recht, ook al hangt het aantal inbreukprocedures af van verschillende factoren, waaronder het aantal richtlijnen met een omzettingstermijn in een bepaald jaar.

Een frequenter gebruik van pre-inbreukdialogen, die een hoge resolutie hadden (74 %), heeft ook geholpen om problemen in een vroeg stadium op te lossen. Tijdens de referentieperiode heeft de Commissie 332 dialogen opgestart, ook een stijging ten opzichte van voorgaande jaren.

Voor meer informatie

Werkprogramma van de Commissie voor 2027

Overzichtsverslag 2026

Persbericht over het werkprogramma van de Commissie voor 2027 en het overzichtsverslag 2026

Vragen en antwoorden over het werkprogramma van de Commissie voor 2027

Factsheet over het werkprogramma van de Commissie voor 2027

Factsheet over het overzichtsverslag 2026