Commissie lanceert pakket onderwijs en vaardigheden om afnemende basisvaardigheden, snelle digitale veranderingen en tekorten aan leerkrachten aan te pakken

Vandaag presenteert de Europese Commissie een nieuw pakket onderwijs en vaardigheden om de achteruitgang van basisvaardigheden om te buigen, scholen te helpen AI en digitale technologieën te laten werken voor leren en tekorten aan leerkrachten aan te pakken.

Het pakket is gericht op vier prioriteiten: het verbeteren van de prestaties op het gebied van basisvaardigheden, het benutten van digitale en AI-instrumenten voor onderwijs, het versterken van het beroep van leraar en het flexibeler, strategischer en beter verbonden maken van beroepsonderwijs en -opleiding. Het weerspiegelt ook de veranderende behoeften van de arbeidsmarkt, die beter moeten worden aangepakt in de onderwijsstelsels om het concurrentievermogen en de democratische veerkracht van Europa te waarborgen.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: “Een sterker Europa begint bij mondige jongeren. Wij steunen onze lidstaten om de normen op het gebied van geletterdheid, wiskunde, wetenschap, digitaal onderwijs en burgerschapsvorming te verhogen. Terwijl ze kinderen ook uitrusten met de vaardigheden die ze nodig hebben om veilig door AI te navigeren. En daarvoor is het essentieel dat ze worden ondersteund door goed opgeleide leraren. Samen zullen we ervoor zorgen dat toekomstige generaties gedijen.”

Een van de concrete initiatieven is een aanbeveling van de Raad over het ombuigen van de achteruitgang van de basisvaardigheden. In de aanbeveling wordt voorgesteld hervormingen en investeringen te richten op het vergroten van de prestaties op het gebied van basisvaardigheden, scholen en leerkrachten de autonomie te geven om op te treden, empirisch onderbouwde praktijken te versterken en de steun op schoolniveau te verbeteren.

Europese schoolallianties zullen scholen en schoolautoriteiten uit verschillende lidstaten samenbrengen in langetermijnpartnerschappen om de resultaten van leerlingen te verbeteren in ten minste één basisvaardigheid, elk met een meetbaar verbeteringsplan. Erasmus+ bereidt zich al voor op de uitrol van de Europese schoolallianties, met specifieke steun voor scholen en schoolautoriteiten vanaf 2027, met de ambitie om in het volgende MFK jaarlijks op te schalen naar 100 allianties.

Vanaf 2027 zal het nieuwe EU-netwerk van advies- en ondersteuningsdiensten nationale en regionale diensten met elkaar verbinden om de praktische ondersteuning van scholen op het gebied van leiderschap, welzijn, digitale en AI-gereedheid en samenwerking met ouders te versterken. Daarnaast zullen 30 regionale diensten worden gelanceerd met financiële steun van Erasmus+.

Beter en veiliger gebruik van digitale technologieën voor onderwijs

Op 3 november heeft de Commissie op verzoek van acht oprichtende lidstaten het Europees consortium voor digitale infrastructuur voor onderwijs (EDU-EDIC) opgericht. De EDU-EDIC zal de Europese technologische soevereiniteit op het gebied van onderwijs versterken en middelen en expertise bundelen om betrouwbare AI- en digitale diensten voor scholen in te zetten, veilige gegevensuitwisseling tussen onderwijsinstellingen mogelijk te maken en Europese bedrijven op het gebied van onderwijstechnologie (EdTech) te helpen scholen beter van dienst te zijn over de grenzen heen. Dit versterkt de eigen capaciteit en technologische soevereiniteit van Europa op het gebied van onderwijs. 

De Commissie zal op de leeftijd afgestemde referentieleerresultaten en beoordelingsrichtsnoeren voor AI-geletterdheid ontwikkelen, op basis van het kader voor AI-geletterdheid van de EU en de OESO, en vanaf het schooljaar 2027/28 een AI-geletterdheidscertificaat voor lerenden testen.

Daarnaast zal de Commissie, voortbouwend op de mededeling van 2026 over een EU-aanpak van onlineveiligheid van kinderen, een Europese belofte inzake gezonde schermen voorstellen, waarbij scholen, ouders en leerlingen gemeenschappelijke instrumenten en richtsnoeren krijgen over onlineveiligheid, schermtijd en een gezond evenwicht tussen het online- en offlineleven.

Een aantrekkelijker en beter ondersteund beroep van leraar

De Commissie heeft ook een aanbeveling van de Raad over de aantrekkelijkheid van het beroep van leerkracht (EU-leerkrachtenagenda) voorgesteld. Het verzoekt de lidstaten het tekort aan leerkrachten aan te pakken door middel van aantrekkelijke loopbanen en arbeidsomstandigheden, sterker initieel onderwijs en professionele ontwikkeling, en een agentschap voor het gebruik van AI door leerkrachten.

Het stelt ook een nauwere Europese dialoog met het beroep van leraar voor, door de lidstaten aan te moedigen de Europese sociale partners in het onderwijs en vertegenwoordigers van leerkrachten uit te nodigen voor de Groep op hoog niveau inzake onderwijs en opleiding. De EU-steun zal ook worden verleend via vernieuwde Teacher Academies 2.0, die vanaf 2027 gericht zullen zijn op beginnende leerkrachten en schoolleiders.

Meer EU-steun voor de modernisering van beroepsonderwijs en -opleiding

Beroepsonderwijs en -opleiding spelen een centrale rol bij het toerusten van mensen met de vaardigheden die nodig zijn in de hedendaagse economie. Het biedt lerenden praktische, werkklare vaardigheden in sectoren met een grote vraag naar werknemers, zoals energie, productie, gezondheidszorg, defensie en bouw.

De Europese strategie voor beroepsonderwijs en -opleiding zal lerenden ondersteunen bij het verwerven van vaardigheden die innovatie en groei stimuleren door middel van opleiding op het gebied van geavanceerde technologie en hen toegang geven tot loopbanen met langetermijnvooruitzichten.

Belangrijke initiatieven zijn onder meer: een Europese sectorale opleidingsaccelerator, met een proefproject dat in 2027 van start gaat om korte, flexibele opleidingsmodules aan te bieden die aanbieders van beroepsonderwijs en -opleiding aan nationale programma's kunnen toevoegen. Zij zullen samen met partners uit de industrie worden ontwikkeld en gemeenschappelijke kwaliteitsnormen bieden; Bedrijfspartnerschappen voor beroepsonderwijs en -opleiding voor nieuwe opleidingscentra zullen gezamenlijk worden opgezet door bedrijven en instellingen voor beroepsonderwijs en -opleiding. Vanaf 2028 zullen zij bedrijven — met name kmo's — helpen om geschoolde werknemers veilig te stellen en nieuwe technologie in te zetten; een EU-mobiliteitsmarkt om lerenden en leerlingen in beroepsonderwijs en -opleiding te helpen een opleiding in het buitenland te vinden en om bedrijven en scholen voor beroepsonderwijs en -opleiding te ondersteunen bij het organiseren van hoogwaardige uitwisselingsmogelijkheden.

Volgende stappen

De Raad wordt verzocht beide aanbevelingen van de Raad te bespreken en aan te nemen.

Op 20 november organiseert de Commissie samen met de lidstaten, de sociale partners, schoolnetwerken, lerarenorganisaties, EdTech-bedrijven en vertegenwoordigers van leerlingen de Europese top over onderwijs en vaardigheden 2026 om de uitvoering van het pakket te lanceren.

Achtergrond

Uit de recente EU-analyse van de resultaten van PISA 2025 blijkt dat 33,9 % van de Europese 15-jarigen ondermaats presteert op het gebied van wiskunde, 31,3 % op het gebied van lezen en 25,9 % op het gebied van wetenschap. Ook de excellentie neemt af; in 2025 bedroeg het aandeel toppresteerders in de EU 4,8 % voor lezen, 6,4 % voor wetenschappen en 6,8 % voor wiskunde.

Het pakket onderwijs en vaardigheden is een belangrijke bijdrage aan de vaardigheidsunie en heeft tot doel de lidstaten te ondersteunen bij het verwezenlijken van de overeengekomen doelstellingen op EU-niveau voor 2030, waaronder een verhoging tot ten minste 12 % van het percentage 15-jarigen met topprestaties op het gebied van lezen, wiskunde en wetenschappen, een verlaging tot minder dan 15 % van het percentage 15-jarigen met lage prestaties op het gebied van lezen, wiskunde en wetenschappen, en het percentage achtste klassers (13-14 jaar) met lage prestaties op het gebied van computer- en informatiegeletterdheid, en een verhoging tot ten minste 25 % van het percentage 15-jarigen uit kansarme sociaal-economische milieus met goede resultaten op ten minste één vaardigheid (lezen, wiskunde of wetenschappen).

De strategie voor beroepsonderwijs en -opleiding bouwt voort op het kader dat is vastgesteld in de aanbeveling van de Raad inzake beroepsonderwijs en -opleiding. Het richt zich daarom op belangrijke gebieden waarop het EU-niveau de lidstaten het best kan ondersteunen bij hun hervormingen en beleid. In de Herning-verklaring van 2025 hebben de lidstaten zich er al toe verbonden hun stelsels voor beroepsonderwijs en -opleiding te moderniseren en sterk en toekomstbestendig te maken.

Deze acties zijn ook afgestemd op de AI-toepassingsstrategie, die gericht is op het ondersteunen van de invoering van AI in belangrijke strategische sectoren en de publieke sector, met inbegrip van het onderwijs.

Voor meer informatie

Vragen en antwoorden

Factsheet over het pakket onderwijs en vaardigheden

Factsheet over beroepsvaardigheden voor een concurrerend Europa

Pakket onderwijs en vaardigheden

Mededeling over Sterkere onderwijsfundamenten voor iedereen in het AI-tijdperk

Voorstel om de achteruitgang van de basisvaardigheden om te buigen

Voorstel voor een aantrekkelijk beroep in het onderwijs: de EU-agenda voor leerkrachten

Strategie voor beroepsonderwijs en -opleiding 2026-2030