Commissie start tweede jaarlijkse migratiebeheercyclus in het kader van het migratie- en asielpact

Vandaag lanceert de Europese Commissie de tweede jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer, waarmee uitvoering wordt gegeven aan een kernonderdeel van het migratie- en asielpact. Het bouwt voort op de succesvolle uitvoering van de eerste jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer en de sterke resultaten van de werkzaamheden van de EU op het gebied van migratie: aanzienlijk minder illegale migratie, nauwere samenwerking tussen de lidstaten en doeltreffende partnerschappen met derde landen. De jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer is gebaseerd op het eerlijke evenwicht tussen verantwoordelijkheid en solidariteit van het pact.

De jaarlijkse cyclus omvat een jaarlijks overzicht van de asiel- en migratiesituatie in de EU, een besluit over de beoordeling en vaststelling van de migratiesituaties in elke lidstaat en een voorstel voor een jaarlijkse solidariteitspool voor het komende jaar, dat door de Raad moet worden aangenomen. De beoordeling van de Commissie is empirisch onderbouwd en is gebaseerd op gegevens en informatie van nationale autoriteiten en EU-agentschappen, rekening houdend met de situaties en behoeften van de lidstaten.

Tweede Europees jaarverslag over asiel en migratie

De migratiesituatie in de EU is aanzienlijk verbeterd, hetgeen bevestigt dat de nieuwe aanpak van de EU op het gebied van migratie, met een nieuw rechtskader, een sterke grensbescherming en een assertieve migratiediplomatie, aanzienlijke en consistente positieve resultaten oplevert. Illegale grensoverschrijdingen zijn de afgelopen twee jaar meer dan gehalveerd, met nog eens een daling van meer dan een derde in de eerste zes maanden van dit jaar. Ook niet-toegestane verplaatsingen (-22 % in 2025) en asielaanvragen (-19 % in 2025) zijn aanzienlijk gedaald, terwijl het EU-brede terugkeerpercentage nu is gestegen tot meer dan 30 %.

In het verslag wordt ook ingegaan op de aanzienlijke vooruitgang die de lidstaten hebben geboekt bij de uitvoering van het migratie- en asielpact, dat sinds juni vorig jaar volledig van toepassing is: het nieuwe Eurodac-systeem is in alle lidstaten operationeel; de lidstaten maken gebruik van de nieuwe screening- en grensprocedures, waarbij een derde van alle geregistreerde asielverzoeken sinds de inwerkingtreding van het pact in het kader van versnelde of grensprocedures wordt behandeld; en de uitvoering van de eerste solidariteitspool voor 2026 ligt op schema.

Tegelijkertijd is voortdurend werk nodig om ervoor te zorgen dat alle onderdelen van het pact volledig operationeel zijn, met name wat betreft de verantwoordelijkheidsverplichtingen van de lidstaten. De lidstaten hebben aanzienlijke vooruitgang geboekt om de volledige toepassing van de nieuwe regels te waarborgen, hoewel verdere inspanningen nodig zijn om de resterende uitdagingen aan te pakken.

Besluit van de Commissie tot vaststelling van de niveaus van migratiedruk

Op basis van de bevindingen in het jaarverslag en aan de hand van de kwantitatieve en kwalitatieve criteria van de verordening asiel- en migratiebeheer stelt de Commissie vast dat:

Griekenland en Cyprus staan onder migratiedruk vanwege het onevenredige aantal aankomsten in het afgelopen jaar. Italië staat ook onder migratiedruk vanwege een onevenredig aantal aankomsten na opsporing en redding op zee. Bovendien staat Spanje, rekening houdend met de algemene migratiesituatie en met name het incident in Ceuta, ook onder migratiedruk. Deze vier lidstaten komen derhalve in aanmerking voor toegang tot de solidariteitspool, mits de verantwoordelijkheidsregels verder worden toegepast. De Commissie is ook van oordeel dat Italië weliswaar vooruitgang heeft geboekt bij de toepassing van de regels inzake verantwoordelijkheid, maar dat er nog meer vooruitgang nodig is en nauwlettend zal worden gevolgd.

België, Tsjechië, Duitsland, Estland, Ierland, Frankrijk, Kroatië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Polen, Roemenië, Slovenië en Finland lopen het risico op migratiedruk. Dit is ofwel te wijten aan een relatief groot aantal illegale aankomsten, niet-toegestane secundaire bewegingen, asielaanvragen of tijdelijke bescherming die wordt verleend aan personen die de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne ontvluchten, ofwel aan het risico dat migratie als wapen wordt ingezet, waardoor het komende jaar onevenredige verplichtingen kunnen ontstaan. Deze lidstaten zullen prioritaire toegang hebben tot de permanente EU-toolbox voor migratieondersteuning en hun situatie zal zo nodig snel worden gemonitord en geëvalueerd.

Bulgarije, Estland, Kroatië, Oostenrijk, Polen en Tsjechië kampen met een aanzienlijke migratiesituatie als gevolg van het cumulatieve effect van migratie in de afgelopen vijf jaar. Zij kunnen de Raad verzoeken hun bijdragen aan de solidariteitspool voor het komende jaar geheel of gedeeltelijk in te houden.

Voorstel voor een solidariteitspool

De Commissie stelt de Raad vandaag ook voor om de solidariteitspool voor 2027 op te zetten om tegemoet te komen aan de behoeften van lidstaten die onder migratiedruk staan. Overeenkomstig de regels van het pact is dit voorstel niet openbaar.

Het is nu aan de Raad om overeenstemming te bereiken over de omvang van de solidariteitspool en de wijze waarop elke lidstaat zal bijdragen. De lidstaten zullen de vrijheid hebben om te kiezen hoe zij bijdragen: door middel van solidariteit tussen mensen (verplaatsingen of verantwoordelijkheidscompensaties), financiële steun, alternatieve maatregelen of een combinatie van deze maatregelen.

Zodra de Raad het besluit over de solidariteitspool heeft aangenomen, zullen de solidariteitsbijdragen van de lidstaten openbaar en juridisch bindend zijn.

Achtergrond

Zoals uiteengezet in de verordening asiel- en migratiebeheer beoordeelt de Commissie elk jaar de algemene migratiesituatie in de EU en in alle lidstaten. Dit zorgt ervoor dat het bij het migratie- en asielpact ingestelde permanente solidariteitsmechanisme een evenwicht biedt tussen de uitdagingen en de verantwoordelijkheden van de lidstaten. 

Deze beoordeling, die in het Europees jaarverslag over asiel en migratie wordt gepresenteerd, is gebaseerd op informatie van de lidstaten, de statistische dienst van de EU (Eurostat), de EU-agentschappen en de Europese Dienst voor extern optreden. Het in het verslag verzamelde bewijsmateriaal vormt de basis voor het bepalen van de migratiesituatie in de lidstaten en in de Unie als geheel en vormt de basis voor het voorstel voor de jaarlijkse solidariteitspool om deze situatie aan te pakken.

Het jaarverslag bevat ook de vierde stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van het migratie- en asielpact.

Voor meer informatie

Vragen en antwoorden over de tweede jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer

Tweede jaarlijkse migratiebeheercyclus

Vragen en antwoorden over het migratie- en asielpact