Kunstmatige intelligentie (AI) verandert in hoog tempo onze economie, samenleving en veiligheid. De keuzes die Nederland nu maakt, bepalen welke banen en bedrijven hier ontstaan, hoe onze zorg, onderwijs en overheid functioneren en hoeveel invloed we houden op deze technologie. Het kabinet wil deze ontwikkeling niet afwachten, maar er zelf richting aan geven. Daarom heeft de ministerraad op voorstel van staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit) ingestemd met de Kabinetsvisie op Artificial Intelligence – Kiezen voor AI voor iedereen.

Staatssecretaris Aerdts (Digitale Economie en Soevereiniteit): “AI gaat onze toekomst voor een belangrijk deel bepalen. Maar hoe die toekomst eruitziet, ligt niet vast. We willen een Nederland waarin AI iedereen beter maakt en ons vooruithelpt. Waar een verpleegkundige meer tijd heeft voor patiënten, ondernemers kunnen groeien en technologie ons helpt bij de grote uitdagingen van deze tijd. Dat vraagt om keuzes. Waar willen we vooroplopen en waar trekken we grenzen? We hoeven niet alles zelf te kunnen, maar willen wel zelf bepalen welke kant we opgaan.”

Zelf richting geven aan de toekomst van AI

Het kabinet kiest voor een sterke Nederlandse en Europese positie in AI, meer ruimte voor ontwikkeling en toepassing en meer grip op de gevolgen voor mensen en de samenleving. Nederland kan niet op ieder onderdeel van AI vooroplopen. Daarom richten we ons op de kennis, bedrijven en infrastructuur daar waar economische kansen en maatschappelijke opgaven samenkomen. Denk aan de zorg, energie, voedselproductie, veiligheid en hightechindustrie. Dat doen we samen binnen Europa en met betrouwbare internationale partners. Het doel is niet volledige onafhankelijkheid, maar voldoende eigen kennis en capaciteit om toegang tot belangrijke technologie te behouden en zelf onze keuzes te kunnen blijven maken.

Daarbij staat het welzijn van mensen centraal. AI moet niet alleen economische groei opleveren, maar ook zorgen voor beter werk, betere publieke dienstverlening en oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Daarbij stellen we ook grenzen. Niet alles wat technisch mogelijk is, is ook maatschappelijk wenselijk. De overheid beschermt de grondrechten van mensen en bewaakt onze publieke waarden.

Van visie naar uitvoering

Om deze koers waar te maken, richt het kabinet zich op drie pijlers: verantwoorde ontwikkeling en toepassing van AI, toegang tot geavanceerde AI-technologie en veiligheid, en het sturen van de AI-transitie in lijn met onze publieke waarden.

Allereerst wil het kabinet dat Nederlandse AI-bedrijven makkelijker kunnen groeien en dat AI sneller en verantwoord wordt toegepast, zowel in bedrijfsleven als bij de overheid. Daarvoor zijn talent, kapitaal, data, voldoende rekenkracht en duidelijke en uitvoerbare wet- en regelgeving nodig. Het kabinet werkt aan een brede aanpak op datacenters en begin 2027 komt een uitwerking van de benodigde AI-infrastructuur en rekenkracht voor Nederland. Ook wil het kabinet belemmeringen wegnemen die het mkb ervan weerhouden AI te gebruiken. Binnen de overheid worden succesvolle toepassingen breder beschikbaar gemaakt en gaat de overheid meer gezamenlijk inkopen. Zo hoeft niet iedere organisatie zelf het wiel uit te vinden.

Daarnaast wil het kabinet dat Nederland toegang houdt tot de beste AI-technologie en beter beschermd is tegen de groeiende veiligheidsrisico’s. AI maakt cyberaanvallen geavanceerder en kan worden misbruikt voor bijvoorbeeld desinformatie en beïnvloeding. Ook wil het kabinet voorkomen dat we voor cruciale technologie te afhankelijk worden van een klein aantal buitenlandse bedrijven. Daarom wil het kabinet bepalen welke technologie en infrastructuur Nederland en Europa zelf in huis moeten hebben en waar samenwerking met betrouwbare internationale partners volstaat. Ook onderzoekt het kabinet de mogelijke oprichting van een Nederlands AI-veiligheidsinstituut, dat kan helpen om nieuwe risico’s tijdig te herkennen en aan te pakken.

Tot slot wil het kabinet dat mensen grip houden op de invloed van AI op hun leven en de AI-transitie sturen in lijn met onze publieke waarden. De Europese AI-verordening stelt daarvoor eisen aan veilig en verantwoord gebruik, en verbiedt AI die onaanvaardbare risico’s met zich meebrengt. Het kabinet wil bedrijven en overheden helpen om deze regels in de praktijk toe te passen, onder meer door ruimte te bieden om onder toezicht te experimenteren met nieuwe AI-toepassingen. Ook wil het kabinet dat mensen AI beter leren begrijpen en zich kunnen voorbereiden op de gevolgen voor hun werk. Daarnaast werkt het kabinet met de mediasector aan een Mediapact, onder andere over betrouwbare informatie en het gebruik van journalistieke content door AI. Burgers kunnen in 2027 en 2028 ook meepraten over de kansen en grenzen van AI.

De Kabinetsvisie op is de gezamenlijke koers van het hele kabinet. Staatssecretaris Aerdts coördineert de aanpak en de ministeries vertalen de koers naar uitwerking op hun eigen terrein, van zorg en onderwijs tot economie en nationale veiligheid.