Vragen en antwoorden over het consumentenpakket

Hoe zullen de voorstellen het bedrijfsleven ten goede komen en aansluiten bij de vereenvoudigingsagenda?

De voorgestelde maatregelen zullen zorgen voor duidelijkere, eenvoudigere en geharmoniseerde regels in de hele EU. De wet inzake digitale rechtvaardigheid zal de regels ook uniformer maken in de hele EU. De richtlijn oneerlijke handelspraktijken zal worden omgezet in een verordening die rechtstreeks toepasselijk is in alle lidstaten. Dit zal versnippering en rechtsonzekerheid verminderen en bedrijven de kosten besparen van het navigeren door verschillende nationale regels. Het zal ook de bestaande regels vereenvoudigen en de naleving ervan vergemakkelijken. Het DFA-voorstel bevat gerichte maatregelen om de administratieve lasten te verminderen en tegelijkertijd een hoog niveau van consumentenbescherming te handhaven. Het versoepelt bijvoorbeeld verplichte precontractuele informatie voor herhaalde microtransacties met hetzelfde bedrijf en voor geautomatiseerde contracten. Het voorstel verduidelijkt ook het herroepingsrecht voor digitale abonnementsdiensten.

De handhaving zal sterker zijn ten aanzien van ondernemingen die zich niet aan de regels houden, met inbegrip van ondernemingen van buiten de EU. Snellere, sterkere en coherentere handhaving zal zorgen voor een gelijk speelveld tussen bedrijven, wat oneerlijke concurrentie zal tegengaan en eerlijke bedrijven en de goede werking van de eengemaakte markt zal ondersteunen.

Hoe zal de DFA donkere patronen in de praktijk aanpakken?

In het DFA-voorstel wordt verduidelijkt dat de EU-wetgeving inzake consumentenbescherming praktijken verbiedt die consumenten ertoe aanzetten of misleiden beslissingen te nemen die zij anders niet zouden nemen — de zogenaamde donkere patronen. In de praktijk wordt de “zwarte lijst” van praktijken die onder alle omstandigheden verboden zijn, geactualiseerd. Dit omvat bijvoorbeeld:

• Fake beweert dat een product of dienst opraakt (“slechts 1 links”, “5 andere klanten zijn hierin geïnteresseerd!”, enz.);
• praktijken die consumenten beschamen omdat ze geen keuzes maken die het bedrijf ten goede komen (“We vinden het jammer dat je weggaat”, waarbij een consument wordt gevraagd op een knop te klikken met de tekst “Ik hou niet van goede deals” om zich uit te schrijven voor een mailinglijst enz.); of
• Standaardopties die consumenten moeten weigeren, zoals vooraf aangevinkte dozen of extra items die automatisch aan het winkelmandje worden toegevoegd.

Hoe zal de DFA verslavend ontwerp aanpakken?

DFA zal consumenten meer controle geven over verslavende ontwerpkenmerken die overmatig of dwangmatig gebruik van digitale producten aanmoedigen. Dit gebeurt door consumenten in staat te stellen functies zoals het automatisch afspelen van video's of meldingen die niet rechtstreeks verband houden met de activiteit van de consument op de dienst uit te schakelen, en zo de specifiekere regels voor minderjarigen in de voorgestelde EU-verordening KIDS aan te vullen.

Hoe zal de DFA overbesteding voorkomen?

De DFA zal praktijken aanpakken die consumenten ertoe aanzetten meer online uit te geven dan ze van plan waren. Het verduidelijkt de regels voor virtuele in-app-valuta's, die consumenten met echt geld kunnen kopen om virtuele items te kopen, bijvoorbeeld in videogames. Bedrijven zullen duidelijk moeten laten zien wat deze aankopen waard zijn in echte valuta. Voor minderjarigen moeten virtuele in-app-valuta's ook standaard worden uitgeschakeld. De DFA verbiedt ook functies die gokgedrag aanmoedigen of minderjarigen onder druk zetten. Dit omvat loot boxes, die betaalde virtuele items zijn die een willekeurige beloning geven, en pay-to-win- of pay-to-progress-functies.  

Hoe pakt de DFA influencer marketing aan?

In het kader van de DFA moeten influencers duidelijk bekendmaken wanneer ze worden betaald om een product te promoten, in plaats van de gesponsorde inhoud misleidend als persoonlijk advies te presenteren. Zij mogen ook geen producten promoten die volgens de bestaande wetgeving niet legaal kunnen worden geadverteerd, gevaarlijk zijn of producten aanbieden die geschikt zijn voor minderjarigen wanneer dat niet het geval is. Merken en bureaus moeten ervoor zorgen dat influencers hun verplichtingen nakomen.

Hoe zal de DFA oneerlijke personalisatie aanpakken?

Momenteel verbiedt de digitaledienstenverordening onlineplatforms om zich te richten op minderjarigen met gepersonaliseerde reclame of op mensen op basis van gevoelige gegevens, zoals gezondheid of etnische afkomst. De DFA breidt deze verbodsbepalingen uit naar alle websites en apps. Bovendien zullen bedrijven geen hogere gepersonaliseerde prijzen mogen aanbieden aan minderjarigen of kwetsbare consumenten.

Wat doet de DFA op het gebied van prijzen?

Om ervoor te zorgen dat consumenten over alle instrumenten beschikken die zij nodig hebben om een eerlijke deal te krijgen, zal de DFA dynamische prijzen, druppelprijzen en misleidende prijsvergelijkingen aanpakken. Bedrijven zullen consumenten die in virtuele wachtrijen wachten, moeten informeren over hoe de prijs in realtime verandert en over de maximaal mogelijke prijs. Bedrijven zullen vanaf het begin de volledige prijs moeten tonen, inclusief extra kosten, belastingen en kosten. Dit zal effectief dripprijzen verbieden, waarbij een bedrijf een product in eerste instantie betaalbaar laat lijken door informatie over extra kosten in het begin van het boekingsproces achter te houden, alleen om ze toe te voegen aan de totale prijs bij het afrekenen. Bedrijven die evenementtickets doorverkopen, moeten ook duidelijk de totale prijs van het oorspronkelijke ticket vermelden, evenals het type ticket, de rij en het stoelnummer, indien van toepassing.

Wat gaat de DFA doen aan digitale contracten en abonnementen?

Momenteel kunnen abonnementen gemakkelijk worden aangemeld, maar moeilijk te annuleren. Sommige gratis proefversies schakelen automatisch over op betaalde abonnementen zonder dat de consument ermee instemt. Anderen worden automatisch vernieuwd zonder waarschuwing, en het kan moeilijk zijn om een mens in klantenservice te bereiken wanneer zich problemen voordoen. De DFA zal al deze problemen aanpakken door een eenvoudige, ondubbelzinnige annuleringsoptie voor digitale contracten te vereisen, evenals duidelijkere informatie voordat de gratis proefperiode eindigt of abonnementen automatisch worden verlengd. Het vereist ook actieve bevestiging voordat gratis proefversies worden omgezet in een betaald contract. Bovendien zullen consumenten recht hebben op toegang tot menselijke klantenservice wanneer zich problemen voordoen in een lopend contract en wanneer andere middelen niet effectief zijn.

Hoe zal de handhaving van het consumentenrecht verbeteren? Wanneer treedt de Commissie in?

In de huidige tijd evolueren digitale markten snel. Zo ook oneerlijke praktijken, die zich online verspreiden. Om onze consumenten veilig te houden en ervoor te zorgen dat bedrijven eerlijk kunnen concurreren, moeten we onszelf voorzien van de juiste instrumenten om snel en effectief te reageren op inbreuken op het consumentenrecht. Het voorstel voorziet in rechtstreekse EU-bevoegdheden om het EU-consumentenrecht te handhaven. De Commissie zal de bevoegdheid hebben om grootschalige zaken met grote gevolgen voor consumenten op de eengemaakte markt te onderzoeken en boetes op te leggen.

De Commissie zal rechtstreeks kunnen ingrijpen wanneer een inbreuk waarschijnlijk gevolgen zal hebben voor consumenten in ten minste twee derde van de EU-lidstaten, die ten minste twee derde van de EU-bevolking vertegenwoordigen. De zaak moet ook betrekking hebben op een onderneming die geen kleine of middelgrote onderneming (kmo) is. Als de Commissie besluit een procedure in te leiden, moeten de nationale autoriteiten stoppen met het onderzoeken van dezelfde zaak om te zorgen voor één gecoördineerde respons op EU-niveau. De Commissie zal boetes kunnen opleggen tot 6 % van de wereldwijde jaaromzet van een onderneming.

Daarnaast zal de herziening de handhaving op nationaal niveau helpen versterken, met bevoegdheden en procedures om sneller en doeltreffender op te treden. Zij zal de procedure voor samenwerking in grensoverschrijdende zaken stroomlijnen door termijnen in te voeren voor belangrijke procedurele stappen en door de coördinatie van sancties te verbeteren. Dit zal leiden tot een betere bescherming van consumenten in de hele EU en meer duidelijkheid voor bedrijven.

Wat is het verband tussen het digitale rulebook en de DFA?

De EU wil ervoor zorgen dat mensen en bedrijven overal op een veilige manier gebruik kunnen maken van onlineplatforms en e-commercediensten, en dat bedrijven vrij kunnen innoveren, zodat consumenten kunnen genieten van een breder scala aan producten en diensten. Het digitale rulebook moet ervoor zorgen dat iedereen onlineplatforms kan gebruiken zonder bang te hoeven zijn voor manipulatieve algoritmen of illegale goederen en inhoud, en dat digitale markten eerlijk functioneren en open blijven staan voor concurrentie en innovatie. De digitaledienstenverordening heeft tot doel onlineruimten veiliger en transparanter te maken, bijvoorbeeld door regels in te voeren voor het melden en verwijderen van illegale inhoud, transparantieregels vast te stellen voor algoritmen en reclame, en ook de grootste platforms te verplichten systeemrisico's voor hun diensten te beoordelen en te beperken.

Het voorstel voor een wet inzake digitale rechtvaardigheid fungeert, door de lacunes aan te pakken die zijn vastgesteld in de geschiktheidscontrole inzake digitale rechtvaardigheid van 2024, als vangnet voor consumentenbescherming dat een aanvulling vormt op het digitale rulebook van de EU. Het voorziet in gerichte wijzigingen om het bestaande kader voor consumentenwetgeving online te moderniseren. De digitaledienstenverordening is bijvoorbeeld alleen van toepassing op onlineplatforms, terwijl de digitaledienstenverordening van toepassing zou zijn op alle ondernemingen die zich bezighouden met handelspraktijken van ondernemingen jegens consumenten.

De digitalemarktenverordening heeft tot doel oneerlijke praktijken en beperkte betwistbaarheid op digitale markten aan te pakken. Daartoe legt het een reeks verplichtingen op aan een beperkt aantal zeer grote digitale platforms, die fungeren als toegangspoorten tussen bedrijven en consumenten. Het gaat onder meer om vereisten om doeltreffende interoperabiliteit, toegang tot en overdraagbaarheid van gegevens en transparantie in reclamediensten mogelijk te maken en geen voorkeur te geven aan hun eigen producten en diensten. De verordening artificiële intelligentie bevat risicogebaseerde regels om de veilige invoering van mensgerichte en betrouwbare AI te bevorderen.

Samen moeten deze regels een digitale omgeving bevorderen waarin bedrijven in de EU kunnen gedijen en gebruikers veilig zijn.

Wat is het verband tussen het DFA-voorstel en het EU KIDS-wetsvoorstel?

In het licht van de specifieke risico's waarmee minderjarigen online worden geconfronteerd als gevolg van hun unieke kwetsbaarheden en ontwikkelingsfase, heeft het voorstel voor de EU-verordening KIDS tot doel het internet veilig te maken voor kinderen in de hele EU. Het zal specifiek gericht zijn op de bescherming van de privacy, veiligheid en beveiliging van minderjarigen online door de invoering van een gefaseerde aanpak van autonome accounts op sociale media, in overeenstemming met hun ontwikkeling, en de invoering van robuuste regels inzake ingebouwde veiligheid, onder meer op sociale media, videoplatforms, onlinespellen, AI-metgezellen en chatbots.

Zoals voorzitter Von der Leyen in haar toespraak over de Staat van de Unie 2026 heeft uiteengezet, lopen niet alleen minderjarigen gevaar. Oneerlijke handelspraktijken blijven na 18 jaar schadelijk. Alle consumenten hebben een sterke bescherming tegen hen nodig. Daarom hebben we een breder kader nodig. Het DFA-voorstel bouwt voort op het voorstel voor de KIDS-verordening van de EU om consumenten van alle leeftijden – zowel volwassenen, jongeren als kinderen – te beschermen tegen oneerlijke handelspraktijken online. Het richt zich op economische belangen en fungeert als vangnet voor bedrijven die goederen en diensten aan consumenten verkopen. 

Voor meer informatie

Persbericht

Factsheet over het consumentenpakket

Website van de wet inzake digitale rechtvaardigheid

Website over de verordening betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming

Verordening digitale rechtvaardigheid (DFA)

DFA – Voorstel tot wijziging van de richtlijn consumentenrechten

Herziening van de verordening betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming