Tweede Kamer, 24e vergadering

• Begin10:15
• Sluiting10:15
• StatusOngecorrigeerd

Opening

Voorzitter: Van Campen

Aanwezig zijn leden der Kamer, te weten:

De voorzitter:

Ik open de vergadering van donderdag 12 november 2026. Mag ik u verzoeken uw plaatsen in te nemen?

Mededelingen

Mededelingen

Mededelingen

De voorzitter:

Ik deel aan de Kamer mee dat er geen afmeldingen zijn.

Deze mededeling wordt voor kennisgeving aangenomen.

Pakket Belastingplan 2027

Pakket Belastingplan 2027

Aan de orde is de behandeling van:

het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2027) (37022);

het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2027) (37023);

het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001, de Wet op de loonbelasting 1964 en enige andere wetten inzake de belastingheffing met betrekking tot aandelenoptierechten van werknemers en de daaruit verkregen aandelen van start-ups en scale-ups en inzake de afschaffing van de stakingsaftrek en de meewerkaftrek (Wet fiscale stimulering start-ups en scale-ups) (37024);

het wetsvoorstel Wijziging van de Wet minimumbelasting 2024 in verband met de internationaal overeengekomen veiligehavenregels in het Side-by-Side-pakket en een aantal overige technische wijzigingen (Wet veiligehavenregels Wet minimumbelasting 2024) (37025).

(Zie vergadering van 10 november 2026.)

De voorzitter:

Aan de orde is het Pakket Belastingplan 2027. Het betreft de derde termijn. De Kamer heeft namelijk verzocht om een derde termijn. Dat betekent ook, zeg ik voor de kijkers thuis en misschien ook voor mensen in de zaal, dat moties indienen in deze termijn wordt toegestaan. Vanzelfsprekend zal na de derde termijn van de Kamer de derde termijn van de zijde van de regering plaatsvinden.

Ik zie de heer Markuszower bij de interruptiemicrofoon. Mag ik orde in de zaal?

De heer Markuszower (Groep Markuszower):

Voorzitter, u zegt terecht dat dit de derde termijn is, maar de heer Wilders had eigenlijk ook een debat aangevraagd over de ontstane situatie. Dat zal vast en zeker ook aan de orde komen bij dit debat, maar er wordt vanavond gestemd. Misschien is het verstandig om na de stemming het debat te voeren dat de heer Wilders gister heeft aangevraagd. Dat zou mijn voorstel zijn. U zult zien dat er na de stemming weer een nieuwe situatie is ontstaan.

De voorzitter:

Ja. Kijk, alles kan. De dag is nog heel lang. We kunnen dus altijd nog een nieuwe afweging maken met elkaar. Ik zou nu echt willen voorstellen om eerst de derde termijn met elkaar te voeren. Dan kunnen we daarna altijd nog kijken of u verder wilt praten.

De heer Van Baarle (DENK):

Gisteravond zagen we allemaal Dilan Yeşilgöz voor het ministerie van Defensie een verklaring houden. Het lijkt mij duidelijk dat er een serieus probleem is. Het lijkt mij duidelijk dat er in dit kabinet ook een serieus probleem is. Het lijkt mij zeer verstandig dat als er een verklaring wordt gegeven door een van de vicepremiers zoals is gedaan, die ook aanwezig is bij het debat om te vertellen hoe dat zit. Mijn voorstel zou zijn om in ieder geval mevrouw Yeşilgöz, maar wellicht ook de andere vicepremier, uit te nodigen bij dit debat. We hebben hier een vraag liggen met elkaar. Die vraag is: is er nog een kabinet? Daar moeten we over debatteren.

De voorzitter:

Ik begrijp wat u vraagt, maar dat vind ik voor nu wat ingewikkeld, omdat de Kamer gisteren in principe zuiver heeft gevraagd om een debat met de minister-president. Omdat het een derde termijn is van het Belastingplan, zijn daar de minister en staatssecretaris die daar in eerdere termijnen bij waren ook aanwezig. Ik zou toch willen voorstellen om het voor nu in ieder geval met deze afvaardiging van kabinetszijde te doen, al gaat het kabinet natuurlijk altijd over zijn eigen afvaardiging en kan het ook zijn voordeel doen met waar u hiertoe oproept.

De heer Van Baarle (DENK):

Dat klopt. Maar ik vind dat als je als vicepremier, want dat is mevrouw Yeşilgöz nog steeds, een verklaring geeft, je ook bereid moet zijn om in de Tweede Kamer aan de Tweede Kamer uit te leggen wat de inhoud van die verklaring behelst. Dus, zoals het zo mooi heet, voorzitter: ik persisteer. Ik zou het graag willen voorleggen aan de collega's.

De voorzitter:

Dan breng ik in bespreking of het voorstel van Van Baarle om de minister van Defensie bij het debat uit te nodigen in meerderheid wordt gedeeld.

De heer Paternotte (D66):

We voeren hier het debat met een kabinet. De politieke partijen voeren het debat onderling. Wat mij betreft is het niet nodig. Het kabinet spreekt met één mond.

De heer Wilders (PVV):

Misschien zou het leuk zijn om het hele kabinet nog één keer, voor de laatste keer, uit te nodigen.

De heer Stoffer (SGP):

Ik ga ervan uit dat het kabinet met één mond spreekt, dus het is voor ons voldoende dat de minister-president er is.

Mevrouw Inge van Dijk (CDA):

Daar sluit ik me bij aan. Geen steun voor het verzoek.

De heer Schenk (FVD):

Steun voor het verzoek van de heer Van Baarle.

De heer Vermeer (BBB):

Steun voor het verzoek. Ook steun voor het uitnodigen van de andere vicepremier, want die zat ook bij de gesprekken met het kabinet.

De heer Struijs (50PLUS):

Geen steun.

Mevrouw Bikker (ChristenUnie):

Ik ben het eens met collega Stoffer. Geen steun.

De heer Brekelmans (VVD):

Niet nodig, wat mij betreft.

De heer Jimmy Dijk (SP):

Steun.

De heer Eerdmans (JA21):

Niet nodig.

Mevrouw Teunissen (PvdD):

Steun.

De heer Dassen (Volt):

Niet nodig.

De voorzitter:

Ik constateer dat er geen meerderheid is. We beginnen met het debat.

De algemene beraadslaging wordt heropend.

De voorzitter:

Het woord is aan de heer Klaver voor zijn derde termijn namens PRO. Gaat uw gang.

De heer Klaver (PRO):

Voorzitter. Ik heb het bij de behandeling van het Belastingplan al gezegd. Dat was volgens mij vorige week. Het voelt alweer veel langer geleden. Ik heb gezegd: een belastingplan zou nooit zo spannend mogen zijn als dat het hier is. Een belastingplan gaat over alle inkomsten van de Rijksoverheid. Dat er op het spel staat of daar wel een meerderheid voor is … Eigenlijk had het niet zo ver moeten komen. Toch is dat gebeurd. Ik ben heel blij dat we in de afgelopen dagen gesprekken hebben kunnen voeren met de fracties van D66 en het CDA om te kijken of je tot elkaar kunt komen en of er iets van een route te vinden is om tot overeenstemming te komen. Ik ben heel blij dat dat is gelukt, dus dat we samen met Volt voor elkaar hebben gekregen dat er een amendement ligt op basis waarvan wij, als dat wordt aangenomen, het Belastingplan zouden kunnen steunen. Wij zijn daar heel blij mee. We zijn blij met de introductie van een miljonairsbelasting. We zijn blij dat er in totaal 1 miljard euro wordt opgehaald bij vermogen en dat we dat geld aan werkende mensen gaan geven. Het is namelijk cruciaal om ervoor te zorgen dat werkende mensen er in dit land op vooruitgaan. Daar zouden we in deze Kamer voor moeten strijden, niet voor de allerallerrijksten.

Hebben wij dan alles binnengehaald met dat amendement? Helemaal niet. Sterker nog, soms voelt het alsof we wel heel veel hebben moeten inleveren. Toch ben ik trots, niet alleen op wat we binnen hebben gehaald, maar ook op de zaken die er níét in staan. Omdat we hier met z'n 150'en tezamen verantwoordelijk zijn om dit land vooruit te helpen. Voor eenieder die hier zit die honderd procent zijn gelijk wil: veel plezier. De enige manier om dit land vooruit te helpen, is bereid zijn om compromissen te sluiten en naar elkaar te luisteren, tot vervelens toe. Ik kijk nu naar niemand in het bijzonder, hoor, van D66 en het CDA. Je moet luisteren tot vervelens toe. Wat is voor jou belangrijk? Waar zit de pijn? Wat is verstandig en wat is onverstandig? In dat kader hebben wij ook alle maatregelen op box 2 uit het amendement gehaald dat Volt en wij vorige week hebben ingediend. We voelden namelijk wat dit deed met partijen hier in de Kamer. Het CDA heeft zich hier heel duidelijk over uitgesproken, en de ChristenUnie ook. Maar ook de fractie van de VVD zei: dit is voor ons niet acceptabel; hiermee raak je ondernemers. Wij verschillen daarover van mening. Ik denk dat het heel verstandig is om in box 2 in te grijpen, maar geluisterd hebbende naar wat hier speelt, zeggen we: oké, dit punt halen wij uit ons amendement. Dat is goed, want dit is de manier waarop je tot elkaar probeert te komen en probeert dit land verder te krijgen.

Wat er ligt, is een compromis. Ik hoop dat mensen zien, ook hier in dit parlement, dat we hiermee proberen het land vooruit te helpen en te zorgen dat er juist géén kabinetscrisis ontstaat. Dat is wat we proberen te doen. Een van de dingen die ik absoluut niet wilde maar die er nu wel in zit, is bijvoorbeeld de verlaging van het tarief in box 3. Ja, er komt een extra tarief bij — dat is de miljonairsbelasting — maar het basistarief gaat met 0,5% omlaag. Dat is iets wat het CDA heel graag wilde. Dat wilden wij niet. Maar terwijl wij spraken met de fractie van het CDA, moest ik ook denken aan de heer Struijs en de gesprekken die ik met hem had. Hij zei: "Wat ik absoluut niet wil, Jesse, is dat die gepensioneerden waarvoor ik opkom, dus diegenen die een klein pensioen hebben opgebouwd in box 3 waar ze gewoon van moeten rondkomen, extra worden belast." Ik sta hier om te zeggen dat die niet extra worden belast; die worden door dit amendement straks minder belast.

In het vorige debat heb ik me er al over uitgesproken dat het me zo opviel dat iedereen aan de rechterkant van de Kamer opspringt als ik zeg dat we miljonairs zouden moeten belasten. Alsof het allerallerallerallerergste wat er in de wereld kan gebeuren, is dat je van de allerrijksten een iets grotere bijdrage vraagt. Ook tegen de VVD-fractie zeg ik: met het amendement dat hier ligt, zijn er mensen die een beetje meer belasting betalen. Maar als we zeggen dat we van miljonairs een grotere bijdrage vragen, is er niemand van hen die een boterham minder eet. Niemand. Er is niemand van hen die straks niet op vakantie kan, die zich geen huis kan veroorloven of die geen huis voor zijn kinderen kan kopen. Er is niemand van deze groep die straks geen auto kan rijden, of twee, drie of vier auto's. Het heeft op het leven van deze mensen nul effect. Maar het geld dat we hiermee ophalen, dat beetje dat we terug kunnen geven aan werkende mensen, maakt wel degelijk het verschil. Dat is waarom we dit doen. Ik hoop dat we zien dat we dit land daarmee verder helpen.

Voorzitter, tot slot. Ik heb gisteren gezien wat dit doet met de VVD-fractie en met het smaldeel in het kabinet. Ik ben daar niet blind voor; dat is ook bijna onmogelijk. Ik hoop dat we vandaag in dit debat tot elkaar kunnen komen. Ik hoop dat we ervoor kunnen zorgen dat we dit land vooruithelpen en dat er aan het eind van deze dag een meerderheid is voor het Belastingplan. Een belastingplan laten stranden of een kabinetscrisis veroorzaken omdat het belasten van miljonairs te ver gaat, is namelijk niet uit te leggen aan Nederland. Dat is niet uit te leggen aan kiezers aan de linkerkant, niet uit te leggen aan kiezers aan de rechterkant en ook niet uit te leggen aan kiezers in het midden. Het is aan niemand uit te leggen dat je bereid bent een kabinetscrisis te riskeren of een belastingplan weg te stemmen en dit land in chaos te storten omdat je niet bereid bent van miljonairs een eerlijke bijdrage te vragen.

Dank u wel.

De voorzitter:

Dank u wel, meneer Klaver. Het woord is aan meneer Paternotte namens … Meneer Klaver, u heeft nog een interruptie van meneer Struijs. Meneer Struijs, gaat uw gang.

De heer Struijs (50PLUS):

Excuus, voorzitter. 50PLUS komt echt later op gang.

De voorzitter:

Nee, hoor, u moest van ver komen.

De heer Struijs (50PLUS):

Ik ben een beetje op zoek naar het volledige verhaal. Ik wil de heer Klaver, via u, voorzitter, de volgende vraag stellen. Door het amendement gaan er zeker mensen in koopkracht op vooruit, maar wij denken dat de weduwe met alleen AOW — we hebben het over 900.000 mensen — door de verzilveringsproblematiek dat niet gaat merken in haar portemonnee. Heeft ook meneer Klaver dat beeld?

De heer Klaver (PRO):

Om het scherp te hebben: dan heeft u het over de wijze waarop het geld wordt teruggesluisd naar box 1 in de eerste en tweede schijf.

De heer Struijs (50PLUS):

Ja, maar ook in het hele belastingstelsel. Ik pak het dus op meerdere fronten, maar het gaat me nu specifiek om de 900.000 AOW'ers die alleen AOW hebben. Meestal zijn dat weduwen, maar dat zijn in totaal 900.000 mensen. Wij hebben dat door laten berekenen en zij gaan dit niet merken in hun portemonnee, maar misschien klopt de berekening niet. Ik wil het hele plaatje hebben; daar gaat het mij om.

De heer Klaver (PRO):

Ik ken deze doorberekening niet. Ik weet wel dat er bij deze groep, bij deze weduwen, überhaupt een probleem zit in de wijze waarop zij worden behandeld. Dat vraagt een enorme aandacht van ons allemaal hier om ervoor te zorgen dat zij niet iedere keer het kind van de rekening zijn, want dit is een stille groep. Dit zijn niet de mensen die op het Malieveld staan om hun recht op te eisen, maar de berekening waar de heer Struijs nu naar verwijst, ken ik niet. Ik kan dus niet reageren op de vraag hoe dit nu zou uitwerken, maar ik vind dat we er altijd voor moeten zorgen dat we ook deze groep zo veel mogelijk helpen.

De heer Struijs (50PLUS):

Dank voor het antwoord. Wij gaan elkaar hier in de toekomst zeker nog op bevragen en kijken of we goede dingen kunnen doen.

De heer Klaver (PRO):

Ik zou willen zeggen: hierop bevragen en hopelijk veel samenwerken, want deze groep verdient het om hier goed vertegenwoordigd te worden in het parlement. En dat is met de heer Struijs en collega Van Brenk absoluut het geval.

De heer Vermeer (BBB):

Alle inwoners van Nederland verdienen het om door dit parlement goed bediend te worden en dat er rekening met hen wordt gehouden. Het is natuurlijk heel populistisch dat de heer Klaver dit framet als een miljonairsbelasting en net doet alsof die mensen drie of vier keer per jaar op vakantie gaan, drie of vier auto's hebben en dat soort zaken. Dat gaat er natuurlijk in als gesneden koek, maar beseft de heer Klaver ook dat meer dan een miljoen mkb'ers, zelfstandigen, zelf hun pensioen opbouwen en dat iemand met 1 miljoen vermogen daar ongeveer 30 jaar lang nog geen €2.000 netto per maand pensioen van kan ontvangen? Hoe kan de heer Klaver dan net doen alsof het geld bij die mensen tegen de plinten op klotst?

De heer Klaver (PRO):

Ik probeer niet te zeggen dat het geld tegen de plinten op klotst. Ik probeer het alleen om te draaien, omdat ik vind dat de zorgen van deze zijde van de Kamer over mensen die miljoenen hebben en over hoe wij die met ons amendement belasten, wel veel groter lijken dan uw zorgen over de mensen die gewoon niet kunnen rondkomen, die de verwarming niet aan kunnen zetten, die geen ontbijt kunnen betalen voor hun kinderen. Daar zit mijn zorg, de allergrootste zorg. Ik bedoelde te schetsen — daarom noemde ik het zo — dat met de maatregelen die wij hier nemen niemand van die groep er een boterham minder om eet of de verwarming een graad lager moet zetten. Dat is het punt dat ik maak. En ik begrijp de opwinding aan de rechterkant van de Kamer niet, omdat ik altijd dacht dat u opkomt voor gewone mensen. Dat zegt u altijd. U komt op voor al die werkende mensen. U verzet zich tegen de elite in Den Haag, die het alleen maar voor zichzelf regelt. Stop er dan alsjeblieft mee om het op te nemen voor de allerrijkste mensen, voor de miljonairs, en te doen alsof het een schending van de mensenrechten is dat wij ze iets zwaarder belasten. Voor het leven van de groep waarvan we wat meer vragen, gaat er niets veranderen met het amendement dat hier ligt.

De heer Vermeer (BBB):

De heer Klaver herhaalt gewoon zijn frames, alleen focust hij nu op de mensen met de lage inkomens en de mensen met energiearmoede, die onder andere is ontstaan door al die CO2-maatregelen die we hier nemen en waar PRO ook zo'n groot voorstander van is. Dat vergeet hij erbij te vertellen. Hij gaat niet in op het punt dat ik maakte over mensen die zelf voor hun pensioen moeten zorgen. Hun pensioenvermogen wordt wel belast en dat van werknemers niet, en dat van de heer Klaver zelf ook niet. Deze mensen, die zelf hun pensioen bij elkaar hebben moeten sparen, worden nu vanaf 1 miljoen, wat nog geen €2.000 in de maand pensioen betekent, extra gepakt door dit voorstel van PRO. De heer Klaver kan toch niet ontkennen dat dat zo is?

De heer Klaver (PRO):

Nee, daar wil ik twee dingen op zeggen. Ik zal zo iets zeggen over specifiek de pensioenen. De heer Vermeer doet hier alsof ik het alleen heb over de allerlaagste inkomens, en alsof energiearmoede een fenomeen in de marges van de samenleving is. Helaas is het dat niet. Gisteren sprak ik met Stefan, een kaderlid van de FNV, die werkt in de apotheek. Hij brengt daar medicijnen rond. Dat is iemand die €2.800 bruto per maand verdient; hij is niet de allerarmste mens van Nederland. Zijn vrouw heeft ook een inkomen, maar nog steeds hebben zij problemen om rond te komen. Dit noemden we vroeger de middenklasse. Het is niet alleen maar een randverschijnsel, waarbij alleen de allerarmsten niet kunnen rondkomen. Ook bij werkende mensen en die met twee inkomens, de middenklasse, spelen deze vragen. Kan ik de verwarming aanzetten, en op hoeveel dan? Kunnen we überhaupt op vakantie? En wat eten we aan het einde van de maand? Het probleem is dus veel groter.

Ten tweede. Ook als je als ondernemer je pensioen opbouwt en het in lijfrentes of allerlei andere pensioenproducten stopt, is dat helemaal niet belast. Dat is het eerste. Ten tweede is de hoeveelheid mensen die veel meer dan een miljoen aan pensioen hebben opgebouwd in een spaarpot, zeer beperkt. Vaak zit dat ook nog in andere producten, waardoor ze daar geen belasting over betalen. Daarom denk ik dat het probleem dat de heer Vermeer schetst zich … Nou, ik zeg niet dat het zich nooit zal voordoen, maar wel zeer beperkt.

De voorzitter:

Afrondend.

De heer Vermeer (BBB):

Het is typerend dat de heer Klaver zo veel woorden nodig heeft om gewoon een simpele vraag te beantwoorden. Hij snapt zelf dus ook niet hoe die ondernemers erin zitten. Het gros van die ondernemers heeft bijvoorbeeld een pand dat ze verhuren, een woning. Die worden nu massaal uitgepond, onder andere om deze redenen. Dit gaat dat nog meer versnellen en dan komen er nog minder huurwoningen beschikbaar. Die mensen hebben dat niet op een spaarrekening staan. Heel vaak is dat een belegging of is het in een woning gestopt. Dat de heer Klaver die situatie niet kent, niet herkent en ook niet erkent, is veelzeggend. Dit is gewoon het grote probleem met het voorstel dat nu gesteund blijkt te worden door CDA en D66.