Commissie geeft groen licht voor Nederlandse staatssteun ter waarde van 9,5 miljard euro voor offshore-windenergie
De Europese Commissie heeft op grond van de EU-staatssteunregels een Nederlandse regeling van 9,5 miljard euro goedgekeurd ter ondersteuning van de hernieuwbare elektriciteitsproductie door twee offshorewindmolenparken in de Noordzee. De maatregel draagt bij tot de uitvoering van het Nederlandse plan voor de implementatie van offshore-windenergie en ondersteunt de EU-doelstellingen in het kader van de Clean Industrial Deal.
De Nederlandse maatregel
Nederland heeft bij de Commissie de regeling Tijdelijk Ondersteuningsmechanisme Windenergie Op Zee (“TOWOZ”) aangemeld, ter ondersteuning van de hernieuwbare elektriciteitsproductie door twee offshorewindmolenparken in de Noordzee: IJmuiden Ver Gamma-A en IJmuiden Ver Gamma-B. De twee windmolenparken hebben een gecombineerde capaciteit van 2 GW en gaan naar verwachting maximaal 7,441 GWh hernieuwbare elektriciteit per jaar opwekken.
De regeling heeft betrekking op twee aanbestedingen voor offshore-windenergie die vóór juli 2027 moeten worden georganiseerd en waarbij, indien nodig, gedurende 15 jaar ondersteuning wordt gegeven vanaf de in 2032 geplande start van de activiteiten. Voor de regeling is een budget van maximaal 9,45 miljard euro ter beschikking gesteld.
De steun zal op basis van een transparante en niet-discriminerende biedprocedure worden toegekend. Nederland gaat een aanbesteding organiseren waarbij inschrijvers kunnen bieden om het project zonder steun te ontwikkelen door de staat een concessievergoeding aan te bieden voor de locatie of een steunpremie kunnen aanvragen om het project op de locatie te ontwikkelen.
Als er geen inschrijvingen voor een concessievergoeding zijn, zal de Nederlandse regering inschrijvingen voor een steunpremie in overweging nemen. In dat geval gaan de inschrijvers concurreren op basis van de laagste biedprijs voor een variabele steunpremie bovenop de marktprijs. Er komt één winnaar per aanbestede locatie. De criteria van de verordening voor een nettonulindustrie worden opgenomen als voorselectiecriteria bij de aanbesteding: de toeleveringsketens van windturbines en de voornaamste specifieke componenten moeten worden gediversifieerd om Europa minder afhankelijk te maken van buitenlandse invoer en zo ook veerkrachtiger te maken.
De steun krijgt de vorm van een variabele premie bovenop de marktinkomsten op het moment dat de elektriciteitsprijzen te laag zijn om de kosten van de elektriciteitsproductie te dekken. De regeling bevat waarborgen om overcompensatie te voorkomen, zoals een biedingplafond en een terugvorderingsmechanisme waarbij een deel van de steun moet worden terugbetaald als de marktprijzen hoger zijn dan de overeengekomen prijs van de begunstigde.
Nederland schat dat de twee projecten samen gedurende hun looptijd ongeveer 147 miljoen ton CO2-equivalent zullen voorkomen.
Beoordeling door de Commissie
De Commissie heeft de maatregel getoetst aan artikel 107, lid 3, punt c), van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, dat de lidstaten in staat stelt de ontwikkeling van bepaalde vormen van economische bedrijvigheid onder bepaalde voorwaarden te ondersteunen, en aan de richtsnoeren staatssteun ten behoeve van klimaat, milieubescherming en energie.
De Commissie heeft vastgesteld dat:
- de regeling noodzakelijk en passend is om de ontwikkeling van offshore-windenergie te vergemakkelijken, vanwege de markt- en investeringsrisico's voor dergelijke projecten;
- de steun een stimulerend effect heeft, aangezien investeringen worden ondersteund die zonder overheidssteun niet in dezelfde mate zouden plaatsvinden; en
- de steun evenredig is, aangezien die tot stand komt via een concurrerende biedprocedure en de steun alleen wordt verleend indien er geen succesvol bod zonder subsidie is. Daarnaast bevat de regeling ook waarborgen om overcompensatie te voorkomen.
Achtergrond
De richtsnoeren inzake staatssteun op het gebied van klimaat, energie en milieu van 2022 van de Commissie geven een leidraad voor de beoordeling door de Commissie van de verenigbaarheid van milieubescherming, met inbegrip van klimaatbescherming, en van energiesteunmaatregelen die onder de aanmeldingsverplichting van artikel 107, lid 3, punt c), VWEU vallen.
In de herziene richtlijn hernieuwbare energie van 2023 is voor de hele EU een bindend streefcijfer voor hernieuwbare energie van ten minste 42,5 % in de energiemix vastgesteld, met een bredere doelstelling om uiterlijk 2030 een aandeel van 45 % te bereiken.
De EU-elektriciteitsverordening biedt de lidstaten de mogelijkheid om tot juli 2027 steunmechanismen voor hernieuwbare energie op te zetten in de vorm van terugleverpremies in plaats van een tweerichtingscontract ter verrekening van verschillen (Contract for Difference, CfD).
Op 18 mei 2022 heeft de Commissie het REPowerEU-plan gepubliceerd, dat maatregelen bevatte om de afhankelijkheid van de EU van Russische fossiele brandstoffen snel te verminderen door de transitie naar schone energie te versnellen. Het REPowerEU-plan is opgebouwd op drie pijlers: energiebesparing, schone energie produceren en de energiebronnen van de EU diversifiëren. In het kader van de opschaling van hernieuwbare energie op het gebied van elektriciteitsopwekking, industrie, gebouwen en vervoer heeft de Commissie voorgesteld het streefcijfer in de richtlijn hernieuwbare energie tegen 2030 te verhogen tot 45%.
De lidstaten kunnen investeringssteun verlenen voor strategische projecten overeenkomstig de verordening voor een nettonulindustrie (zoals batterijen, zonnepanelen, windturbines, warmtepompen, elektrolyse-installaties en koolstofafvang, -gebruik en -opslag). Dat omvat ook de productie van belangrijke componenten, en de productie en recycling van daaraan verbonden kritieke grondstoffen.
Meer informatie
De niet-vertrouwelijke versie van het besluit komt, nadat eventuele vertrouwelijkheidskwesties zijn opgelost, onder zaaknummer SA.118604 beschikbaar in het staatssteunregister op de website van DG Concurrentie van de Commissie. Een overzicht van de recentste staatssteunbesluiten die op internet en in het EU-Publicatieblad zijn gepubliceerd, is te vinden in de elektronische nieuwsbrief Competition Weekly e-News.
Zie je content die volgens jou niet op deze site hoort? Check onze disclaimer.